हरेक दिन नयाँ पीडा, हरेक दिन नयाँ प्रश्न
भोटेकोशीको आकस्मिक बाढी र लेदोसहितको भेलले मानिसका घर, होटल, सडक, पुल, सवारीसाधन, व्यापारिक संरचना र सुरक्षाका संरचना बगाएको छ।
२६ भाद्र २०८३ शुक्रबार
- अहिले चर्चामा
हिमतालको मौन खतरा
भदौ १० गते बिहान करिब ९ बजेतिर रसुवाको टिमुरे नाकाबाट भोटेकोसी हुँदै त्रिशूली नदीमा एकाएक भयङ्कर ठुलो बाढी आयो, जसलाई भोटेकोसी–त्रिशूली बाढी भनेर चिनिन थालेको छ।
भोटेकोसी विपद्: उद्धारसँगै तथ्यपूर्ण सूचनाको खाँचो
घटनापछिको प्रारम्भिक स्तब्धता बिस्तारै कम हुँदै जाँदा अब यो विपद् किन र कसरी भयो भन्ने प्रश्न उठ्न थालेका छन्।
वातावरणमैत्री डाटा सेन्टर
चौबिसै घण्टा चलिरहने यस्ता डाटा सेन्टर वरपर ९० डेसिबलसम्मको चर्को आवाज निस्कने, ध्वनिको भुनभुन कम्पन (बजिङ) प्रभाव भइरहने र नजिकका बस्तीहरूमाथि थप तातोपन फैलँदा स्वास्थ्य समस्याहरू देखापरेको छ ।
जलवायु कहर मानव बेघर
जलवायु परिवर्तनलाई प्रायः सोझै पर्यावरणको विषय मानिन्छ। यसलाई हिमनदी पग्लिनु, समुद्रको बढ्दो जलस्तर, तापमान वृद्धि अनि अनियमित वर्षाजस्तामा सीमित गरेर हेरिन्छ।
समाजलाई हिंस्रक नबनाऔं
आज नेपाली समाज यस्तो विकृत व्यवहार, बालयौनहिंसा र सामाजिक चेतनाको संकटमा परेको छ, जसको सुधारका लागि घर–घरबाट अभियान सुरु गर्नुपर्ने देखिएको छ।
नेपाली सेना: राष्ट्रिय सुरक्षाको आधार
नेपालको राष्ट्रिय सुरक्षा, सार्वभौमसत्ता र भौगोलिक अखण्डताको संरक्षणमा नेपाली सेनाको भूमिका सदैव विशिष्ट र ऐतिहासिक रहँदै आएको छ।
योजना प्रणालीमा संस्थागत अदूरदर्शिता
बिसौं शताब्दीमा निर्मित शासकीय संरचनाहरू अस्थिरता, अनिश्चितता, जटिलता र अस्पष्टताले आहत भएको वर्तमान विश्व व्यवस्थाले बदलिएको मानवीय आवश्यकता, बढ्दो वातावरणीय असन्तुलनलाई सम्बोधन गर्न नसक्ने देखिएको छ।
असन्तुष्टिबाट निकासतर्फको राजनीतिक यात्रा
सडकले असन्तुष्टि व्यक्त गर्छ, निर्वाचनले विकल्प रोज्छ तर शासनले त्यो विकल्पलाई परिणाममा रूपान्तरण गर्नुपर्छ। आन्दोलनले सरकार ढाल्न सक्छ, निर्वाचनले सरकार बनाउन सक्छ तर राष्ट्रको मनोविज्ञान बदल्न सक्ने काम केवल विश्वसनीय नेतृत्वले गर्छ।
नानी गरिमालाई सम्झिँदा
यौनिक हिंसाको एउटै कारण हुँदैन। पितृसत्तात्मक सोच, महिलालाई वस्तुका रूपमा हेर्ने संस्कार, लैंगिक असमानता, यौनसम्बन्धी गलत धारणा, बालबालिकाको अपर्याप्त सुरक्षा, नशालु पदार्थको दुरुपयोग, कमजोर पारिवारिक निगरानी र दण्डहीनताको भावनाले जोखिम बढाउन सक्छन्।
दक्षिणपन्थी अतिवादको घेरामा संघीयता
केही वर्षयता विश्व राजनीतिमा दक्षिणपन्थी अतिवाद र उग्रराष्ट्रवादको एउटा नयाँ र शक्तिशाली लहर देखा परिरहेको छ।
नाफासँगै वातावरणीय दायित्व
नेपालमा फोहोर व्यवस्थापन आजको सबैभन्दा जटिल शहरी तथा ग्रामीण चुनौतीमध्ये एक बनेको छ।
गोपालमान: फुटको राजनीतिमा जुटको आवाज
राजनीति पेसाका लागि मात्र नभएर जनताको भलाइका लागि गरिने विशुद्ध सामाजिक सेवा हो भन्न रुचाउने गोपालमानलाई सबैले माया गरी ‘गोपालमान दाइ’ सम्बोधन गर्थे।
विश्वका लागि नेपाली उत्पादन
नेपाल सरकारले सरकारी कार्यालय तथा सार्वजनिक निकायमा नेपाली उत्पादनलाई प्राथमिकता दिने र सम्भव भएसम्म नेपाली वस्तु तथा सेवाको प्रयोग अनिवार्य गर्ने सोच अघि बढाउनु अत्यन्तै स्वागतयोग्य कदम हो।
भर्चुअल उत्पीडनमा दण्डहीनता
किशोर श्रेष्ठको गिरफ्तारी र रिहाइसँग सम्बन्धित पछिल्लो घटना यस देशमा प्रेस स्वतन्त्रतासँग जोडिएको एउटा महत्त्वपूर्ण प्रसंग हो।
कांग्रेस: बाटो बिरायो कि बिथोलियो?
धर्म आस्थाको विषय हो। राजनीतिक विचारमा विश्वास राख्न पाउने अधिकारसरह व्यक्तिको धार्मिक आस्था पनि हुन्छ।
जलविद्युत्: नेपालको समृद्धिको आधार
झन्डै १० हजार कर्मचारीहरू कार्यरत रहेको नेपाल विद्युत् प्राधिकरण मुलुकको ठुलो सार्वजनिक संस्थान हो।
विकासको गति यति सुस्त किन?
पछिल्ला दिनहरूमा विभिन्न राजनीतिक दलका नेता तथा जिम्मेवार व्यक्तिहरूसँग नेपालको विकास र भविष्यबारे गम्भीर संवाद गर्ने अवसर मिल्यो।
कांग्रेसको सत्ता समीकरण
नेपाली कांग्रेसको वर्तमान अन्तद्र्वन्द्वलाई सामान्य गुटगत असहमति, नेताहरूबिचको व्यक्तिगत तिक्तता वा संगठनात्मक विवादको संज्ञा दिएर मात्र यसको गहिराइ बुझ्न सकिँदैन।
राष्ट्रिय एकता र सुरक्षा: स्थायित्वका दुई आधार
राष्ट्रको स्थायित्व केवल संविधान, सरकार वा अर्थतन्त्रले सुनिश्चित गर्दैन। त्यसका लागि दुई आधारभूत शक्ति चाहिन्छ -राष्ट्रिय एकता र राष्ट्रिय सुरक्षा।
हिँड्न नछोडौं
स्वस्थ खान्की अनि संयमित आचरणले बहुआयामिक फाइदा दिन्छ। अन्य शारीरिक कसरतजस्तै नियमित रफ्तारी हिँडाइले मुटुसम्बन्धी रोग मात्र होइन, अर्बुदरोगलगायत रोगको सम्भाव्यलाई न्यून गरी व्यक्तिको आयु बढाउँछ।
राजनीतिमा सामाजिक–आर्थिक सन्दर्भ
फलस्वरूप बहुदल पुनःस्थापितपश्चात्को ३७ वर्षपछि प्रजातान्त्रिक व्यवस्था र साम्यवादी व्यवस्था रोज्ने जनमतसंग्रह आवश्यक पर्न जान सक्छ।
म आफैँलाई र मेरो सरकारलाई गम्भीर प्रश्न!
मैले बुझेसम्म माघे संक्रान्ति र साउने संक्रान्ति हामी अधिकारी थरी अथवा तागाधारीहरूका शास्त्रीय पर्व हुँदै होइनन् तर अब यी पर्वहरू हाम्रा साझा संस्कृति भएका छन्।
चिकित्सा शिक्षा: आर्थिक कूटनीति र समृद्धिको आधार
नेपालसँग विशाल औद्योगिक आधार, समुद्री बन्दरगाह वा विश्व बजारमा प्रतिस्पर्धा गर्न सक्ने ठुलो उत्पादन क्षमता छैन।