प्रधानमन्त्री बालेन्द्र शाह: पहिलो पटक मधेस मूलका कार्यकारी प्रमुख
२०७२ मा संविधान जारी भएपछि पहिलो पटक धारा ७६(१) अनुसार प्रधानमन्त्री नियुक्त गरिएको हो।
२०७२ मा संविधान जारी भएपछि पहिलो पटक धारा ७६(१) अनुसार प्रधानमन्त्री नियुक्त गरिएको हो।
तत्कालीन भारतीय प्रधानमन्त्री इन्दिरा गान्धीले सन् ७० को दशकमा बहुमतको शासन गर्दा सरकार र न्यायालयका बिचमा चलेको द्वन्द्व राजनीतिशास्त्र र कानुनशास्त्रका जानकारहरूका लागि नौलो विषय हुनै सक्दैन।
नेपालका शासकहरूलाई एउटा असहज तर अनिवार्य प्रश्न– के तपाईंहरू देशलाई सधैं श्रमिक निर्यात गर्ने देशकै रूपमा कायम राख्न चाहनुहुन्छ?
नयाँ युवा नेतृत्वबाट स्थायित्व, सुशासन र नीतिगत स्पष्टताको अपेक्षा गरिएको छ।
ट्रम्पले इरानविरुद्ध युद्ध छेड्दा प्रस्तुत गरेका तर्कलाई सजिलै बुझ्न कठिन छ तर यसबाट फाइदा उठाउने मुख्य व्यक्ति को हो भन्ने थाहा पाउन सजिलो छ।
चीनले नेपालको आर्थिक रुपान्तरण र विकासको यात्रामा नयाँ सरकारसँग सहकार्य गर्ने प्रतिबद्धता व्यक्त गरेको छ ।
सुदूरपश्चिमको भूगोल, भाषा र जनजीवनमा आधारित संस्कृति अत्यन्त फरक छ।
फागुन २१ गतेको प्रतिनिधिसभा सदस्य निर्वाचनले राष्ट्रिय स्वतन्त्र पार्टी (रास्वपा) जनताबाट अनुमोदन भएर बहुमतको सरकार बनाउने पक्का भई तयारीमा जुटेको छ।
शब्दको शक्ति समयसँगै नाश हुँदैन, बरु हस्तान्तरण हुन्छ। शक्तिशालीले शब्दको अर्थ फेर्छ तर समय र चेतनाले त्यसको मर्म फर्काउन सक्छ। अहिलेको अमेरिका, इजरायल–इरान वा गाजा प्रसंगमा हामीले देखिरहेको कुरा शब्दको मर्मको मृत्यु होइन, शब्दमाथि शक्तिशालीको एकाधिकार हो।
इरान संकटले स्पष्ट देखाएको छ– आजको विश्व व्यवस्थामा शक्ति मात्र होइन, विश्वास र वैधता पनि शान्तिका आधार हुन्। महाशक्तिहरूको टकरावबिच मध्यम शक्तिहरू कूटनीतिक सन्तुलन कायम गर्ने नयाँ निर्णायक भूमिकामा उभिएका छन्।
सत्ताबाहिर हुँदा विकास र समृद्धिका हजारौँ मोडेल र विकल्प प्रस्तुत गर्ने नेताहरू सत्तामा पुगेपछि ती सबै बिर्सेर नातावाद, कृपावाद, भ्रष्टाचार र विभिन्न काण्डमा फस्ने गरेका छन्।
सुर्खेत गुर्भाकोट–६ की इनिसा विकको बलात्कारपछिको पासविक हत्याले सिंगो समाजलाई विक्षिप्त बनाएको छ।
भदौ २३ र २४ को जेन-जी आन्दोलनपछि नेपाल आर्थिक रूपान्तरणको एक निर्णायक मोडमा उभिएको छ।
अहिले, धेरैजसो अवस्थामा बजारको अस्तित्व देखिँदैन । जमिन, श्रम र वस्तुहरू सिधै खोसिन्छन्।
नेपालका अधिकांश पहाडी भूभागमा आजभन्दा करिब २० वर्षअघि आमा, दिदी, बहिनी र भाउजूहरूको दैनिकी बिहानै उज्यालो नहुँदै गाग्री–डोको बोकेर कुवा, पँधेरो र खोलातर्फ धाउनबाट सुरु हुन्थ्यो।
अमेरिका–इजरायलले इरानविरुद्ध सैन्य अभियान सुरु गर्नुअघि हर्मुज जलडमरु हुँदै दैनिक रूपमा झन्डै एक सय पानीजहाज पार गर्थे ।
नेपाल वास्तवमै एउटा उदाहरणीय देश हो, जहाँ विभिन्न सांस्कृतिक, परम्परागत र धार्मिक पृष्ठभूमिका समुदायहरूले एकअर्काका चाडपर्वसँगै मनाउने सुन्दर परम्परा रहेको छ।
आजको भूराजनीतिक विखण्डन आकस्मिक होइन, दशकौंका नीतिगत निर्णयहरूको परिणाम हो।
हरेक वर्ष मार्च १८ का दिन विश्वभर मनाइने ‘ग्लोबल रिसाइक्लिङ डे’ (विश्व पुनर्चक्रण दिवस) केवल औपचारिक एक दिवस मात्र होइन, यो मानव सभ्यतालाई फोहोर व्यवस्थापनप्रति जिम्मेवार बनाउने विश्वव्यापी अभियान हो ।
बहुदलीय व्यवस्थाको पुनरागमन अनि मुलुक प्रदेशगत संरचनामा गएपछि समेत ससाना सुविधाका लागि पनि काठमाडौं धाउनुपर्ने बाध्यता हटेन ।
झन्डै दुईतिहाइको बलमा बन्न लागेको सरकारप्रति असीमित अपेक्षा छन्। त्यो भूमिकामा सरकार खरो उत्रनुपर्ने बाध्यता छ।
नेपालले पछिल्ला दुई दशकमा बालस्वास्थ्य र पोषणका क्षेत्रमा उल्लेखनीय प्रगति हासिल गरेको छ भनेर सरकारी तथ्यांकले भन्छ।