जताततै प्रजनन दर किन घट्यो?
पछिल्लो आधा शताब्दी र त्यसको हाराहारीमा विश्वका झन्डै सबै देशमा जन्मदर घटेको छ।
१४ चैत्र २०८२ शनिबार
- अहिले चर्चामा
- #निर्वाचन
- #चुनावी चर्चा
निर्णायक घडी
धेरैको बलिदान एवं जनधनको क्षतिबाट विषम परिस्थितिमा आएको निर्वाचन हो यो।
इरान आक्रमण: प्रभाव र चुनौती
मध्यपूर्व विश्वको प्रमुख तेल आपूर्ति क्षेत्र भएकाले द्वन्द्व बढ्दा ‘स्ट्रेट अफ होर्मुज’ जस्ता जलमार्ग अवरुद्ध भई पेट्रोलियम मूल्य आकासिन सक्छ।
इरानमा शक्ति-शून्यताको खतरा
परम्परागत अर्थमा ट्रम्पको बमवर्षा अभियान रणनीतिविहीनजस्तो देखिए पनि यो एउटा स्पष्ट मान्यतामा आधारित छ–इरानी शासन अमेरिकी सुरक्षाका लागि खतरा हो र शासन ध्वस्त पार्दा खतरा हट्छ।
कसरी हुन्छ अन्तरजातीय विवाहको सामाजिकीकरण ?
यी सबै खालका विवाहलाई समाजले सामाजिक विवाहका रूपमा सामान्य रूपमा ग्रहण गरेको पाइन्छ तर अन्तरजातीय विवाह भने अझै पनि समाजको स्वीकृतिको दायराभित्र पर्न सकेको छैन ।
बिपना जगाउने सपना
सपना केवल मानसिक चित्र होइन, मस्तिष्कको प्राकृतिक उपचार प्रक्रिया हो, जसले निर्णय क्षमता, रचनात्मकता र समस्या समाधान क्षमतामा उल्लेखनीय योगदान पुर्याउँछ।
चन्द्रग्रहणको सामाजिक-राजनीतिक चर्चा
भदौ र फागुनका ग्रहणहरूले विभिन्न वर्ग, क्षेत्र र शासकीय संरचनामा फरक–फरक प्रभाव पार्ने संहितात्मक व्याख्या गरिएको छ ।
निर्वाचन अमूल्य मत सदुपयोगको अवसर
लोकतान्त्रिक प्रणालीमा मतदान औपचारिक कर्म मात्रै होइन, राज्य प्रणालीमा नागरिकको सहभागिता, अधिकार र प्रतिनिधित्व हुने अवसर पनि हो ।
निर्वाचन, लोकतन्त्र र नागरिक विवेक
निर्वाचन लोकतन्त्रको मेरुदण्ड हो। यो त्यस्तो प्रक्रिया हो, जहाँ नागरिकले आफ्नो सार्वभौम अधिकार प्रयोग गर्दै मतमार्फत राज्यको नेतृत्व चयन गर्छन्।
घोषणापत्रमा पानी, सरसफाइ र स्वच्छता
सुरक्षित पिउने पानी र सरसफाइमा पहुँच दोस्रो दर्जाको विकास लक्ष्य होइन। यो संवैधानिक अधिकार हो।
फागुन २१ दलहरूको अग्निपरीक्षा
फागुन २१ मा हुन गइरहेको प्रतिनिधिसभा निर्वाचन नेपाली राजनीतिका लागि सामान्य आवधिक चुनाव मात्र होइन, दलहरूको एजेन्डा, नेतृत्व र अस्तित्वको अग्निपरीक्षा बनेको छ ।
यो निर्वाचन: डिजिटल युगमा लोकतन्त्रको परीक्षण
प्रविधिगत चुनौतीको कुरा गर्दा सर्वाधिक प्रमुख छ सञ्चार प्रविधि क्षेत्रको चुनौती ।
चुनावका बेला चिन्तन
हाम्रो मुलुक अधिनायकवादी होइन । यहाँ शान्तिपूर्ण विरोध प्रदर्शनमा कसैले रोक लगाएको छैन ।
झुटको अन्त्य
यसै वर्ष डाभोसमा आयोजित विश्वका प्रभावशाली व्यक्तिहरूको भेलामा क्यानडाका प्रधानमन्त्री मार्क कार्नीले दिएको भाषण अहिले निकै चर्चित छ।
बंगलादेशमा लोकतन्त्रको परीक्षा
बंगलादेशको निर्वाचनले देखायो– दुईतिहाइ बहुमत पाए पनि जनताले सत्तालाई ‘खुला चेक’ दिएका छैनन्। लोकतन्त्रमा निरन्तर प्रश्न, पारदर्शिता र नागरिक सचेतना अनिवार्य हुन्छ।
घोषणापत्रमा प्राथमिकताविहीन महिला
दलका घोषणापत्र पल्टाउँदा महिला शब्द भने प्रशस्त भेटिन्छन्– महिला सशक्तीकरण, महिला अधिकार, महिला सहभागिता।
नेपाली राजनीति र महिला सहभागिताको सवाल: 'कोटा'मा सीमित गर्ने दलहरूमाथि प्रश्न!
विगतलाई फर्केर हेर्दा २००७ सालको प्रजातान्त्रिक आन्दोलनदेखि पञ्चायतविरुद्धको संघर्ष, २०४६ र २०६२/६३ सालको जनआन्दोलनमा महिलाहरूले नेतृत्वदायी भूमिका निर्वाह गर्नुका साथै संगठन विस्तार, सडकदेखि सदनसम्म उल्लेखनीय भूमिका खेल्दै हरेक आन्दोलनदेखि भूमिगत संगठनसम्म महिलाको सक्रियता निर्णायक रह्यो।
अझै प्रश्न आउन छाडेको छैन-मतदाता सूचीमा नाम कसरी हेर्ने?
प्रचलित कानुन बमोजिम निर्वाचन कसुर मानिने कार्य भएमा निर्वाचन (कसुर तथा सजाय) ऐन, २०७३ बमोजिम कारबाही हुनेछ।
शासकीय दृष्टिबाहिरको प्रशासन सुधार
स्थायी र सक्षम प्रशासनबिना सुशासन सम्भव हुँदैन भन्ने तथ्य बारम्बार पुष्टि भए पनि शासकहरूले स्थापित संरचना सुदृढ गर्नुभन्दा समानान्तर संस्था निर्माण गर्ने बाटो रोजे।
राजनीतिक संशयको चर्को मूल्य
राजनीतिक प्रणाली जति बढी केन्द्रीकृत हुन्छ, राष्ट्रिय हित र लक्ष्य नेताका व्यक्तिगत चाहना, इच्छा र असुरक्षाको छायामा पर्ने सम्भावना त्यति नै बढ्छ। अहिले रुस, चीन र संयुक्त राज्य अमेरिकामा यस्तो प्रवृत्तिका विभिन्न रूपहरू देखिँदै छन्।
निर्वाचन प्रणाली सुधारका लागि बहसको थालनी
लोकतन्त्रमा निर्वाचन प्रणाली केबल प्रतिनिधि छनोट गर्ने प्राविधिक प्रक्रिया मात्र होइन, राज्यको वैधता, समावेशिता र जनविश्वासको आधारस्तम्भ हो।
घोषणापत्रमा उपेक्षित दण्डहीनता सवाल
न्याय नपाउनु दण्डहीनताको एक पक्ष हो भने द्वन्द्वपीडितहरूका लागि अत्यन्त पीडादायी पक्ष समाजमा अपराधीहरूको जयजयकार गरिनु र तिनको रवाफ र प्रभाव बलियो हुनु हो।
नेपालको आमूल परिवर्तन मार्गचित्र
नेपाल गम्भीर राजनीतिक अस्थिरता, भ्रष्टाचार र दण्डहीनताको चपेटामा छ। बारम्बार सरकार परिवर्तन, कमजोर सुशासन र बेरोजगारीले व्यवस्था संकटग्रस्त बनेको छ ।