१५ आश्विन २०७७ बिहीबार

दायित्व

“तपाईले हिन्दीको एक भनाइ सुन्नुभएको छ, ‘बाप बडा न भैया, सबसे बडा रुपिया ।’ मैले थप कुरा राखें, “हो यही हो । पैसा मात्र सबै कुरा हो ? के उनीहरूको सामाजिक दायित्व छैन ? हिजो निशुल्क गर्नुपर्ने भनेर भाग्नेहरू अहिले आफूखुशी रकम लिइरहेका छन् । हामी नागरिक कमजोर भएर पनि हो।” साथी चूपचाप सुनिरहे ।

मृत्यु सत्य छ

दिपकेम्पा आपाले मुन्धुम मात्र गाएनन् होला परिवार धान्न जिन्दगीलाई जर्जर बनाए होलान् पसीनाका दाना टिपे होलान् ढाकर र तोक्मा बोके होलान् घाँसदाउरा खोलानाला जंघार तरे होलान् हिमाल, पहाड तराई धाए होलान् परम्परागत ज्ञान सीप खिपे होलान् जिन्दगी टुङ्ग्याउनअघि गर्नुपर्ने सारा कष्ट गरे होलान् नदेखिएको मात्र हुन सक्छ दिपकेम्पा आपा प्रतिनिधि पात्र हुन् चोमोलुङमाको काखमा जिउनेहरू सबैले दुख गर्नै पर्छ अनि उदाएसॅगै अस्ताउनुपर्छ ।

आइ लभ यु चुल्ठो

जीवन त कर्ममाण्डी पढाइमा बित्यो । किताबमा लेखिएका सूत्र अर्थबिना घोक्दै बित्यो ।पृथ्वीनारायण शाहको बाबुको नाम नरभूपाल शाह थियो भनेर हजारौँपल्ट घोकियो होला जिन्दगी भरि ।

दशैं आयो तर खसी काट्नै पर्छ भन्ने छैन

नातागोता इष्टमित्र सबैसँग भेट होस् आफू भलो अरू भलो अमङ्गल चेट होस् समय यो काट्न तास फिट्नै पर्छ भन्ने छैन दशैं आयो तर खसी काट्नै पर्छ भन्ने छैन आमाबा सन्तोष मानून् सन्तानको खुसीभित्र मनैभरि तनैभरि सफा सुन्दर होस् चित्र दशैंको निहुँ गरी पिउनै पर्छ भन्ने छैन दशैं आयो तर खसी काट्नै पर्छ भन्ने छैन ।

बहाना कोरोनाको

अन्त्यमा उस्ले आत्मासमर्पण गर्दै भन्यो, ‘सर, हो मैले बुवालाई बिष खुवाएर हत्या गरेकै हुँ। मलाई बुवाको जिउनीको पैसाले लालचमा पार्यो। त्यही लोभमा परेर मैले कुकृत्य गरें अनि कोरोनाको बहानामा मृत्युलाई टाल्न खोजें। म सजायको लायक छु सर ।’

चङ्गा र पिङको रहर

अहो हुन्छ मामु तर चङ्गा छैन नि के गर्ने मामु । भन्नु न अनि पढन थाल्छु । बाबालाई ल्याइदिनु भनौला। नत्र घरमा म नै बनाउला नि। बजारबाट ल्याएको जस्तो नभए पनि उडाउनु हुने त बनाउँछु नि म पनि । ठूला सादा कागजहरू छँदै छन्। बाँसका लामा सिन्का, टेप गम र अलिअलि धागो पनि छ बनाइहाल्छु नि। अ, सादा सेतो चङ्गा त राम्रो हुन्न । अलिअलि रंगीन भए पो त राम्रो । म पेन्टिङ गरेर रंगीचंगी बनाइदिन्छु नि। अहो हुन्छ त्यसो भए त। कहिले बनाउने मामु ।

समस्या

“नमस्कार त संस्कार हो बा पाको मान्छेलाई मान्नु । नमस्कार गर्नेमा संस्कार सास फेर्दै रहेछ भनी ठान । ल एकछिन त तिमीले भनेकै पत्याएँ । भन न त किन आइरहेछ बा एउटा नमीठो गन्ध यति टाढासम्म ?”

कथा सकिएपछि...!

कथा सकिएपछि त सबै नातीनातिनाका आँखामा आँसु टल्पलाएको थियो । सबै मौन देखिए । मौनता भङ्ग गर्दै हजुरआमाले एउटा रहस्य खोलिन् । त्यो कथाकी पात्र रिद्धिमा तिमीहरूको हजुरआमा (आफू) भएको बताइन् । सबै नातीनातिनाले जिब्रो काढेर आश्चर्य प्रकट गरे सँगसँगै तिनीहरूले विदेशको मोह त्याग्ने हजुरआमासँग बाचा गरे ।

सत्ताइस लाख बूढाबूढीका कुरा !

सिद्ध कलाकार हरिवंश आचार्यले गाएको लोकप्रिय ‘बूढो हुने मन छैन’ भन्ने युट्युब गीत सुन्दा त्यो गीतको भावले सधैँ तन्नेरी बनी रहिरहूँ, बूढो नबनूँ, चल्तापूर्जा जीवन बाँच्न पाइरहूँ, बुढेसकालमा पाइने दुःख भोग्न नपरोस् भन्ने चाहना मुखरित भएको सुनिन्छ । यो स्वाभाविक पनि हो । प्रत्येक मानवमा पलाउने यथार्थ भाव पनि हो । सधैँ जवान, तन्नेरी, फुर्तिलो बन्न कसलाई मन हुँदैन ?

डोय राज्यको स्थापना र पतन

दिल्लीका तुर्क बादशाह गयासुद्दिन तुगलकको फौज बंगाल विजय गरी फर्किरहेको थियो । उनीहरूसँग बंगाल लुटेको अथाह धन सम्पत्ति थियो । लस्कर निकै लामो थियो र गङ्गा नदीको किनारको बाटो दिल्ली फर्किदै थियो ।

नयाँ विधा साइनो – दशैं नजिक आउँदैछ !

आशीर्वाद पस्किन आशा उमङ्ग बोकेर दशैं नजिक आउँदैछ ।आयातित संस्कृति कालो बादलको घेरा छायाँमा चाँदीको कलश । आयो होली रङ् छर्दै रमौं सबै उमङ्गमा संस्कृतिमा आयाम थप्दै ।

अलिखित पानाहरू

अंक गणित जीवनका सूत्रहरू नमिले च्यातिएर डम्पिङ साइडमा फ्याँकिन सक्छन् हिसाब नमिलेको जिन्दगी भए जिउनुको गलत अर्थ लिएर माग्ने, खाते उपनाम लिएर सडकपेटीमा जीवन घिसार्दै दिनहरू गनिरहन सक्छन् वृद्ध , अपाङ्ग र रोगी शरीर लिएर सहाराको आशमा आँखाहरू टोलाउँदै ओछयानमा चूपचाप आँसु बगाउँदै पर्खिदै पल्टिइरहन सक्छन् दुश्मनको गोलीको निसाना बाढी ,पहिरो र भूकम्पको दुर्घटनाले अकालमा ज्यान गुमाउन सक्छन् टुहुरा, विधवा र विधुरको पगरी गुथेर आफ्नालाई गुमाउनुको एकांकी छटपटी वेदना जीवनभर साथ र मायाको अभावमा जिउन सक्छन् कसैलाई थाह छ ? अलिखित पानाहरूको प्रयोजन !

आऊ है खुसे यसपालि त मालाथुम्कीमा

आऊ है खुसे यसपालि त मालाथुम्कीमा साकेला नाच्न सजिएर चोली पटुकीमा। तान्ने लगाउने – बुन्ने वासिम बाँड्ने करयाङकुरुङ वापामा सिली हामी पनि नाच्ने आऊ है खुसी लिएर जोस मालाथुम्की साकेला नाच्न सजिएर चोली पटुकीमा ।

सपनाको समानता

यन्त्रमानव थिई । एकरात मुनालले अनौठो सपना देख्यो । उसले आफू महिला भएको देख्यो आफूसंग पाठेघर भएको , महिनैपिच्छे रजस्वला भएको देख्यो । हेर्दाहेर्दै ऊ गर्भवती भयो । गर्भवती हुँदाका अनेक चुनौतीको सामना गर्यो । छरछिमेकीबाट निम्तो आउँदा उसको नाम थिएन । बच्चा ठूला भएर जब नागरिता लिने बेला भयो । उसको नामको आवश्यकता नै भएन ।

म उसलाई चिन्दिनँ !

ऊ आजकल नालीमा पल्टेको भेटिदैंन । ऊ मदिरापसलमा पनि देखिदैंन । मसँग पैसा माग्न पनि आउँदैन। उसले मलाई चिन्न छोडिसक्यो । म पनि उसलाई चिन्दिनँ । मान्छे देखिन छोडेपछि बिस्तारै हराउँदो रहेछ ।

शीर्षक, लेखका वा ट्यागमा खोज्नुहोस्