क्रिकेटमा नेपाली यात्रा
खेल नै यस्तो क्षेत्र हो, जसले नागरिकलाई मात्र होइन, देशलाई समत जोड्छ।
खेल नै यस्तो क्षेत्र हो, जसले नागरिकलाई मात्र होइन, देशलाई समत जोड्छ।
नेपालसहित समग्र विश्वले गत बुधबार विश्व क्यान्सर दिवस मनायो। क्यान्सरप्रति चेतना अभिवृद्धि गर्ने, यसको रोकथाम, समयमै पहिचान र उपचारमा जोड दिने उद्देश्यसाथ हरेक वर्ष फेब्रुअरी ४ का दिन यो दिवस विश्वभर विविध कार्यक्रमसाथ मनाइन्छ।
हरेक वर्ष लाखौं नेपाली श्रम बजारको खोजीमा खाडी मुलुकका साथै मलेसिया, जापान, कोरिया तथा अन्य देश पुग्छन्।
निर्वाचनका बेला सबैभन्दा बढ्ता महत्त्व तिनै व्यक्तिको हुन्छ, जो मत दिन तयार छन्। विभिन्न भाका र बान्कीका उम्मेदवार आफूलाई मत दिन तिनीहरूकहाँ पुग्छन्। उम्मेदवारले मत माग्न जानु स्वाभाविक हो।
जुनसुकै सेवा लिए पनि प्रतिवर्ष एक लाख रुपैयाँ बराबरको सेवा पाउने व्यवस्था परिवर्तन गर्नु आफैंमा सकारात्मक होइन। यसले पुराना बिमितलाई सेवाबाट बिमुख गराउने र सेवा छाड्ने अवस्थामा पुर्याउने खतरा बढाउँछ।
निर्वाचनको बेला सामाजिक सञ्जाल र डिजिटल प्लेटफर्ममा प्रवाह हुने गलत सूचनाले मतदातालाई भ्रम फैलाउन सक्छन्। त्यतिबेला सुरक्षा निकाय यस प्रकारको डिजिटल चुनौतीलाई समेत तत्काल सम्बोधन गर्न तयार रहनुपर्छ।
सरकारले आगामी फागुन १ देखि लागु हुने गरी नेपाल प्रहरीको रासन स्केल र दैनिक भत्ता वृद्धि गर्ने निर्णय गर्नु प्रशासनिक सुधार मात्र होइन, राज्यले आफ्ना सुरक्षा अंगप्रति देखाएको जिम्मेवारी हो।
आमचुनावको पूर्वसन्ध्यामा दलका उम्मेदवार तथा नेताले सार्वजनिक मञ्चमा बोल्ने विषय, भाषा तथा प्रस्तुति चासोको विषय बन्छ।
अहिले देश संसदीय चुनावमा होमिइसकेको छ। राजनीतिक दलहरू आआफ्ना अजेन्डासहितको चुनावी घोषणपत्र बनाउन जुटेका छन्। यस सन्दर्भमा जलवायु परिवर्तनलाई आगामी संसदीय निर्वाचनको महत्वपूर्ण अजेन्डा बनाउनु समयको माग हो।
सही प्रश्नले सही जवाफ प्राप्त गर्छ। तर्कसंगत जवाफ दिने र आफूलाई प्रस्तुत गर्न सक्ने उम्मेदवार नै निर्वाचित हुन सक्छन्। हाम्रो निर्वाचनलाई कम खर्चिलो र भरपर्दो तुल्याउने हो भने सार्वजनिक बहसको परम्परा थालनी गर्नुपर्छ।
केही घण्टामै राज्यसत्ता सजिलै कब्जा हुन सक्ने अवस्था आफैंमा विषम परिस्थिति हो। त्यसमा पनि वर्षौंको संघर्षबाट प्राप्त उदार लोकतान्त्रिक व्यवस्थाको क्षय झनै बढी चिन्ताको विषय हो।
वायु प्रदूषण सधैं आकासिनु र यस्तो अवस्था बर्सेनि दोहोरिनु आकस्मिक होइन, यो हाम्रो कमजोर नीति, फितलो कार्यान्वयन र दीर्घकालीन दृष्टिकोणको अभावको परिणाम हो।
नेपालमा आर्थिक असमानता तीव्र रूपमा बढ्दै गएको पाइएको छ। अक्सफाम इन्टरनेसनलले हालै सार्वजनिक गरेको प्रतिवेदनअनुसार सम्पत्तिको स्वामित्वका हिसाबमा नेपालमा निकै ठुलो असमानता र खाडल देखिएको हो।
यसपटक देखिएको मनोनयन प्रक्रियाबाट निर्वाचन निकै रोमाञ्चक हुने संकेत मिलेका छन्। विगत निर्वाचनमा सरिक नभएका नयाँ अनुहार पनि यसपटक देखिएका छन्। अझ रोचक पक्ष, सूचना प्रविधिको उच्चतालाई यसपटकको निर्वाचनमा गरिने प्रयोग महसुस गर्न पाइनेछ।
खाद्यवस्तुसँग सम्बन्धित व्यवसाय अत्यन्तै उच्च अनुगमनमा रहनुपर्छ। यसका लागि आवश्यक पूर्वाधार पनि सरकारसँग हुनुपर्छ। यसरी बिक्रीवितरण गरिने वस्तुको गुणस्तरको नियमित जाँच गर्ने अवस्था हुनुपर्छ।
आइतबार रातिदेखि लागु भएको आचारसंहिताको कार्यान्वयन कडाइसाथ हुनुपर्छ। यसले मात्र निर्वाचनलाई निष्पक्ष, धाँधलीरहित र स्वच्छ बनाउन मद्दत पुग्छ।
देउवाले बदलिँदो परिस्थिति र आमनेता तथा कार्यकर्ताको विश्वास आर्जन गर्ने हुन् भने आयोगले मान्यता दिइसकेको कांग्रेसलाई नै स्वीकार गर्दै आफू सक्रिय राजनीतिबाट बिदा लिनुपर्छ।
बागमती र गण्डकी प्रदेशमा साक्षरता दर ९५ प्रतिशत पुग्दा मधेसमा मात्र ६६ प्रतिशत रहनुले हाम्रो समग्र शिक्षा अझै पनि भूगोल, जात र आर्थिक अवस्थाबाट निर्देशित छ भन्ने देखाउँछ।
विद्रोहका क्रममा केही व्यक्तिलाई कारबाही गरेको भ्रम पार्न सकिन्छ। राज्यका निकायहरू दुरुपयोगमा पर्न सक्छन् तर यसको अर्थ विद्रोहको कुनै अर्थ थिएन भन्ने होइन।
रोजगारीका आधारमा मात्र होइन, बचत गर्ने दृष्टिबाट पनि हामीले आर्थिक नियमको पालना गरेको देखिएन। हाम्रो मुलुकका मानिसले आफ्नो जीवनकालको २० वर्ष मात्र वास्तविक अर्थमा बचत गर्छन्। तर, त्यसरी गरेको आम्दानीभन्दा बढी उपभोग हुने गरेको छ।
हाम्रो तथ्यांकले गरिबी घटेको देखाए पनि नेपाली समाजमा अझै गरिबी र अभावसँग लडिरहेका, जीवनका लागि संघर्ष गरिरहेका, रोग र भोकसँग लडिरहेका, निन्याउरो अनुहार लिएर आयआर्जनको अवसर खोजिरहेका मान्छेको भिड देखिन्छ।
कांग्रेसको जीवनमा कैयन् कठिन घडी आएका छन्। यस्तो समयमा सुझबुझपूर्ण निर्णयले यसलाई जोगाएको छ। विगतमा हालका सभापति शेरबहादुर देउवा आफैंले दल विभाजनसमेत गरेर नेपाली कांग्रेस (प्रजातन्त्रवादी) बनाएका पनि हुन्।