आजकाल मानिसहरू कामको बोझ र व्यस्तताले धेरै नै चिन्तित हुने गर्छन् । धेरै चिन्ता लिनाले मानिसहरूमा डिप्रेसन जस्तो भयानक मानसिक रोग देखापर्ने गरेको छ । यस्ता मानिसहरूका लागि योग र ध्यानको महत्व निकै हुन्छ । योग र ध्यान गर्नाले मानिसको मानसिक स्वास्थ्य निकै राम्रो हुने कुरा वैज्ञानिकहरूले पुष्टि गरेका छन् ।
असारलाई मानो खाएर मुरी उब्जाउने समय पनि भनिन्छ । असार वर्षा हुने समय भएकोले पनि नेपालका अधिकांश क्षेत्रमा रोपाइँ गरिन्छ । पहाड तथा तराई क्षेत्रमा नदी, खोलाबाट नहर, कुलो आदि बनाएर खेतसम्म पानी लैजाने व्यवस्था गरिएको हुन्छ । सबै ठाउँमा यस्तो सुविधा हुँदैन ।
रासायनिक विषादीको प्रयोगलाई न्यूनीकरण गर्दै स्थानीय स्रोतसाधन प्रयोग गरी जैविक पद्धतिबाट शत्रुजीव व्यवस्थापन गरी दिगो कृषि विकास र जैविक कृषि क्रान्तिमा एकीकृत शत्रुजीव व्यवस्थापन प्रणालीले विशेष योगदान पु-याउन सक्छ।
शिक्षक त्यस्तो व्यक्ति हो, जसलाई मैनबत्ती नै मान्नुपर्दछ । मैनबत्ती आफू बलेर सिद्धिँदै जान्छ तर अरूलाई उज्यालो छर्न कन्जुस्याइँ गर्देन । यसरी हेर्दा राष्ट्रको साख र प्रतिष्ठा जोगाउने र शिक्षालाई अन्तर्राष्ट्रिय स्तरमा अगाडि बढाउने निजी विद्यालय र यसका शिक्षक तथा कर्मचारीहरूलाई बेवास्ता गर्न मिल्दै मिल्दैन ।
मैले साँच्चै प्रकृतिसँग नजिक हुन पाएँ । हामीले पुस्तक पढेकोभन्दा देख्दा अर्काे अनुभव हुँदो रहेछ । मैले चौरीगाई, गाई, भैसी, बाख्रा, ढुकुर, चील, स्याल, जुरेली, सारस, भंगेरा, भ्याकुर लगायतका पशुपन्छीहरू देख्ने अवसर पाएँ । अझ असार महिना गाउँमा धेरै रमाइलो हुँदो रहेछ ।
मकै दाइ, म सानो छु तर मेरो धेरै महत्व छ । म धामीको जोखना, देवताको अछेता, आशीर्वादको टीका, प्रसादमा अपुङ्गो र शुद्ध खानामा खीर आदि भएर लोकप्रिय छु । जहाँ म पुग्छु त्यहाँ कल्पनामा पनि पुग्न सक्नु हुन्न ।
खुत्रुकेको फुटेको देख्दा म रोएँ । किनकि त्यसमा टन्नै पैसा थियो । पैसाचाहिं कहाँ गयो भनेर म रोएँ । मलाई बाबाले फकाउनुभयो । अब अर्काे खुत्रुके किन्नी, नरोऊ भन्नुभयो । पाइयो भने आजै किन्दिनी भन्नुभयो । पैसा बैंकमा लगेर राख्नी भन्नुभयो । अनि बैंकमा लगेर राख्दिनु पनि भयो ।
नातिनीको आइप्याड उनका लागि शिक्षक भएको छ । उनको अनलाइन क्लास छ । त्यही आइप्याडमा उनले क्लास लिन्छिन् । आइप्याडमै होमवर्क पनि गर्छिन् । तर जति बेला पनि आइप्याडमा झुन्डिन्नन् । बाबुआमा, हजुरबाहजुरआमासँग खेल्छिन् । पिङ खेल्छिन् । बेलामा सुत्छिन् । बेलामा खानेकुरा खान्छिन् ।
बालबालिकाहरू हातेमालो गरेर स्कुल गएको दिन हेर्न पाइयोस् । कोरोनाले आफ्नो बाटो तताओस् । बरु सधैं हात मिचीमिची धोऔंला । आत्मीय भत्काउलाझैं आएको सामाजिक दूरीले डाँडा काटोस् भन्ने सबैको चाहना र इच्छा छ ।
‘त्यस्तो हुन्न नि जनावरले पनि आफूलाई माया गर्ने मान्छे चिन्छ । उसलाई माया दिन सके उसले पनि हामीलाई माया नै दिन्छ तर हामीले उसलाई अनावश्यक रूपमा जिस्काउने चलाउने गर्नु हुँदैन ।’ बाबाले आमालाई बुझाउँदै भन्नुभयो ।
विश्वमा फैलिंदै गएको महामारीले दिनहुँ सयौं मान्छे मर्दै गएको समाचार सुनेर यो महामारी नेपालमा पनि फैलियो भने भयावह हुन्छ भन्ने कुराले सबै मान्छे डराउन थाले । जसको फलस्वरूप हाम्रो कलेजले फेरि टुरको कुरा स्थगित गरयो । केही दिन अगाडिसम्मको योजन काँचका चुरा फुटेझैं झरयामझुरुम भए ।
जति फराकिलो क्षेत्रमा खेल्न र हुर्कन पायो त्यति नै बालबालिकामा बाहिरी ज्ञानको विकास हुँदै जान्छ । आफूले खोजेका हरेक कुरा प्राप्त गर्नमै उनीहरू तल्लीन हुन्छन् र सफलता वा खुसी थपिएसँगै अर्को नयाँ विषयमा सोच्न थालिहाल्छन् । हामीले बालबालिकाको कुरामा कसरी समर्थन जनाउने र कसरी अस्वीकार गर्ने भन्ने कुरामा निकै ध्यान दिनुपर्छ ।
लकडाउनको बेला गुरुगुरुआमाले हामीलाई अनलाइन कक्षा लिँदै हुनुहुन्छ । मैले पहिले पहिले त्यत्ति मोबाइल चलाउँदिनथें । अहिले अनलाइन पढ्नुपर्ने भएपछि यो चलाउने तरीका पनि सिकियो । जे हुन्छ राम्रैका लागि हुन्छ भनेर गुरुआमाले भन्नुहुन्थ्यो हो जस्तो लाग्यो ।
लकडाउन एउटा अवसर पनि हो । जिन्दगीको हरेक परिस्थितिहरू पनि अवसर हुने रहेछन् । हामीलाई पनि यो लकडाउनले यो डकुमेन्ट्री निर्माण गर्ने अवसर प्रदान गरयो । यो डकुमेन्ट्री तपाईहरूले युटयुव च्यानल मेन्टल हेल्थ म्याटर गएर हेर्न सक्नुहुन्छ र जसलाई तपाईहरूले स्टाग्राममा प्रोजेक्ट हेल्थ म्याटर फलो गर्न सक्नु हुनेछ ।
हाम्रो बोल्ने ढंग नभएर पनि अरूलाई दुखी बनाइरहेका हुन्छौ । बोल्दा कस्तो शब्द प्रयोग गर्ने ? यसले धेरै अर्थ राख्छ । कसरी भन्ने ? त्यसले ठूलो अर्थ राखेको हुन्छ । एउटै शब्दले कसैको जीवन बदलिन सक्छ । एउटै शब्द राम्रो गरी प्रयोग गरियो भने एउटा मान्छे सकारात्मक दिशामा लाग्छ ।
बालबालिकाहरू कहाँ के गर्दै छन् । नराम्रो काम गर्न लागेको देखियो भने तिनलाई पिटपाट गर्नुभन्दा नराम्रो काम गर्दा कुन पात्रले कति दुःख पाइरहेको छ, त्यस्तो पात्रलाई देखाइदिने हो भने त्यसले आफैं महसुस गर्छु र नराम्रो काम गर्न छोड्दछ ।
मलाई पढ्नका लागि पुस्तक खोजिरहनुपर्ने पर्दैन । घरमा प्रशस्त पुस्तकहरू छन् । मेरो ठूलो ममीको छोरा अग्रिम पनि राम्रो कविता लेख्छ । उसले पनि कविता लेखिरहेको छ । त्यसैले हामी दुवै मिलेर यस वर्षचाहिँ कविता संग्रह ल्याउने तयारीमा छौँ । हुन त यो कोरोना कहिले सकिन्छ थाहा छैन तर बिस्तारै यसलाई जितेर भए पनि हामीले हाम्रो पाइला अगाडि बढाउनु छ ।
पारिपट्टि डाँडामाथि सानोसानो गाउँ , टाढैबाट सोध्छु म त के हो तिम्रो नाउँ । हरियाली थुम्कोमुनि रङ्गीचङ्गी घर , अलि पर देखिदैछ चौतारीमा वर । इन्द्रेनीको धनुषमुनि जग्गा हराभरा , अन्नादीको भण्डार बोक्ने खेतबारी गरा । कति राम्रो छहरा छ ठोट्ने खोलाको , झरनाले खेल्न होला मलाई बोलाको ।
मलाई थाहा थिएन आमा कहाँ जानु भनेर । मामुले आमा भगवानको घर जानुभो भन्नुभो अनि म कति दुखी भएँ । किन रोएँ थाहा छ ? आमाले मलाई जति माया कसैलाई गर्नुभको थेन ।
लकडाउनले म नातिनातिनाहरूदेखि पर रहेकी छु। हवाईजहाजको टिकट किनिसकेको भए पनि यो लकडाउनले गर्दा त्यसलाई क्यान्सिल गरेर अब कहिले खुल्ला र उनीहरूसँग भेट्न पाउँला भन्दै कुरेर बसेकी छु । तर आजकल मिडियाले गर्दा टाढा भए पनि भिडियो च्याट गर्न पाइन्छ । म उनीहरूसँग भिडियोमा रमाएर बस्छु ।
मलाई त पुुस्तकले थुप्रै पशुपन्छी, वनजंगल र वातावरण जोगाउने विषयमा पनि धेरै कुरा बताउने रहेछन् भन्ने लागेको छ । हाम्रै उमेर समूहलाई भनेर तयार पारिने यस्ता पुस्तकमा त मनोरञ्जनसँगै जीवनमा आवश्यक पर्ने व्यवहारका कुरा पनि जान्न पाइने रहेछ ।
घरभित्र आआफ्नै कहानी हुन्छन् । कतै सुख, कतै दुःख त कतै अप्रत्यासित तनाव पनि । हाम्रै पारिवारिक कुरा गरेर ‘टर्चर’ दिँदाचाहिँ सरले के सिकाउन खोज्नुभएको हो ?
(1)-480x320.jpg)
-480x320.jpg)
-480x320-wm.jpg)
-480x320-wm.jpg)
-480x320-wm.jpg)
-480x320-wm.jpg)
-480x320-wm.jpg)
-480x320-wm.jpg)
-480x320-wm.jpg)
-480x320-wm.jpg)