२१ फाल्गुन २०७७ शुक्रबार
उपेन्द्र लामिछाने
<p>उपेन्द्र लामिछाने २०६१ सालदेखि पत्रकारितामा सक्रिय छन्। नागरिक दैनिकको स्थापनाकालदेखि नै कार्यरत लामिछाने सामाजिक सरोकारका विषयमा दक्षता राख्छन्। </p> <p>facebook : @upendralamichhane</p>

उपेन्द्र लामिछानेका लेखहरु :

गरे के हुँदैनः प्राचीन नगरको नवीन अभ्यास

नगरको मूल ढोकाबाट भक्तपुर जति आकर्षक देखिन्छ त्योभन्दा बढी आकर्षक देखिन्छन् सर्वसाधारणको ढोकाबाट चियाइरहेका जीवनशैली र विकासका नवीन अभ्यासहरू । कोरोनाको संकटकालमा अन्य नगर ‘हब्बेकब्बे’ भएको अवस्थामा यो सहरले आफूलाई विभिन्न क्षेत्रमा ‘भव्य’ बनाउन सफल भयो ।

कसले कसको बाटो काट्यो ?

पर्सा राष्ट्रिय निकुञ्ज क्षेत्रको अमलेखगन्ज–पथलैया सडकखण्डमा लस्करै गाडी रोकिएका छन्। सबैभन्दा पछाडितिरको गाडीमा ‘सेभ टाइगर’ लेखिएको छ। त्यसकै छेउमा १० वर्षे पाटेबाघको मुखबाट रगत बगिरहेको छ।

जीवन्त छ योमरी

मंसिर शुक्ल पूर्णिमाको दिन बुधबार नेवार समुदायले घर घरमा योमरी पकाएर योमरी पुन्ही (पूर्णिमा) मनाए । संस्कृति महत्व बोकेको मिठो परिकार एक दिन मात्र हैन, वर्षभरीका चाडपर्व र संस्कृतिमा निकै महत्व रहेको संस्कृतविद ओम धौभडेलले बताए ।

चुनावले होइन अभावले छोएको छ

ग्रामीण भेगका किसानलाई भोट हाल्ने विषयले होइन, बालीमा मल कसरी हाल्ने भन्ने चिन्ताले छोएको छ। गरिब बस्तीका मुसहरलाई चुनावले होइन, पुसको चिसोले छोएको छ।

सिरक फाट्यो सरकार

पार्टी फुट्को आशंकाले राजधानीको राजनीति गर्माएको छ। वीरगन्ज–३२ परसवा टोलका तुला माझीलाई भने सिरक फाटेको चिन्ताले सताएको छ। बुधबार तराईमा अचानक चिसो बढेंसँगै ७४ वर्ष कटेका माझीलाई कठ्यांग्रिने डरले सताएको हो।

सहरमा अनलाइन शिक्षा दूरदराजमा अफलाइन

मुलुकको राजधानी सहर काठमाडौंका विद्यार्थीले ‘जुम’ लगायत सफ्टवेयरमार्फत अनलाइन शिक्षा लिइरहँदा ‘अफलाइन’ अवस्थामा रहेका दूरदराजका विद्यार्थी ज्ञानको ज्योतिबाट टाढिँदैछन्। सहरमा विद्यार्थीका हातमा मोबाइल र कानमा एयरफोन सामान्य लाग्छन्।

कोरोना अँध्यारोमा प्रविधिको उज्यालो

कोरोना कहर हुँदैनथ्यो त मदन पुरस्कार समर्पण समारोह साहित्यकार र अनुरागीले खचाखच भव्य हलमा सम्पन्न हुन्थ्यो। कोरोना कहरबीच पुरस्कार समर्पणका लागि आइतबार पाटनढोकास्थित सुनसान हलमा भर्चुअल माध्यमबाट आयोजित कार्यक्रमको प्रभाव पनि कम्ता रहेन।

कोरोनामुक्त भइन् १०१ वर्षीया हजुरआमा

बाल्यकालमा बिफरको महामारीसँग लडेकी गणेशमाया प्रजापतिले एक सय एक वर्षको उमेरमा कोरोनासँग जुध्नुप-यो। उनी संक्रमणमुक्त भएको खबरले सिंगो नगरमा खुसी छाएको छ।

‘भोटो मात्र होइन, मन पनि फाटेको छ’

‘गरिबको फाटेको भोटोचाहिँ कसले हेर्ने होला’, मजदुर राजन सुनुवारले भने, ‘दसैंको मुखमा काम नपाउँदा केटाकेटीको भोटो फेर्न पनि नसकिने अवस्था आएको छ ।’

विदेशबाट फर्कनेकाे क्वारेन्टिन सपना

कोरोनाका कारण रोजगारी गुमाउनुका साथै विभिन्न समस्या भोगेर घर फर्किएका युवाले स्वदेशमै आत्भनिर्भर बन्ने सपना देखेका छन्।

सालिकमा बहादुर शाह

‘उहाँ यहाँबास बसेको हैन, हाम्रो मन–मनमा बस्नुभएको छ,’ संरक्षण समितिका अध्यक्ष नानीकाजी गिरीले भने, ‘नेपाल एकीकरणमा उहाँले पु-याउनुभएको अतुलनीय योगदानको कदर गर्दै दक्षिण ढोकामा सालिक निर्माण गरेकाहौँ।’

‘वनभोजमा समेत रेडियो बोकेर गइन्थ्यो’

सञ्चारका एकपछि अर्को उच्चतम प्रविधिको विकासक्रमसँगै सहरका घरबाट रेडियो लोप भइरहेका छन्। तर उनको घर पृथक् छ। जहाँ रेडियो अहिले पनि आकर्षणकै विषय बनिरहन सकेको छ। कुनै बज्दै गरेका, कुनै थन्काइएका, कुनै सजाइएका– उनको घरमा २०–२२ वटा भन्दा बढी रेडियो छन्।

टोलटोलमा नाचिने नाच मन्दिरमा खुम्चियो

महामारीबाट समाजलाई जोगाउन परम्परादेखि नाचिँदै आएका नवदुर्गा, नीलवाराही, भैरव, महाकालीलगायत नाच यतिबेला आफैं महामारीकै चपेटामा परेका छन्।

सन्तोषको ह्वील चियर बिग्रियो

‘आफैं चल्ने ह्वील चियर भए मैले राम्ररी पढ्न पाउँथे,’ यसपाला कक्षा ७ मा भर्ना भएका उनले भने, ‘पुरानो ह्वील चियरमा निकै समस्या छ।’

टाँगाको घोडा र भारतको पट्टी

कतै हाम्रो सम्बन्ध भारतले दिँदै आएको अनुदानमा लुट्पुटिएको त हैन? भुटेको मकै दिएर मकैबारी हडप्ने जमिन्दारको कथा सार्थक हुन खोजिरहेको त छैन?

शीर्षक, लेखका वा ट्यागमा खोज्नुहोस्