२८ पुस २०८२ सोमबार
image/svg+xml
डा.सरोज धिताल


डा.सरोज धितालका लेखहरु :

एआईका कारण विश्वको ४० प्रतिशत रोजगारी संकटमा

कोषकी प्रमुख क्रिस्टपलिना जोर्जिभाले विश्वका सरकारलाई सामाजिक सुरक्षा सञ्जाल निर्माण गर्न र एआईको प्रभावलाई सम्बोधन गर्न पुनः प्रशिक्षणका कार्यक्रम सञ्चालनार्थ आग्रह गरेकी छिन्।

गोलोबोरोद्को, युक्रेन युद्ध र भोकमरी

हुनत सन् २०१९ मा जब त्यहाँ हाँस्य अभिनेता भोलोदिमेर जेलेन्स्की राष्ट्रपतिमा निर्वाचित भए त्यतिबेलैदेखि यो देश कुनै न कुनै ढंगले चर्चामा छ।

एंगेला मर्केलदेखि एडम स्मिथ

पेरिस संझौताको १.५ वा २ डिग्री सेल्सियसको मानक अत्यन्तै महत्त्वपूर्ण छ यस कारणले कि पृथ्वीको औसत तापमान यो भन्दा उभो लागेमा हामी मानव जातिकै अस्तित्व के हुन्छ भन्न सकिन्न।

विज्ञानका लागि आवाज किन ?

ईपू ५०० तिर वाल्मीकिले रामायण लेख्दा पुष्पक विमानको कल्पना गरे। सन् १४८७ मा दा भिन्चीले उड्ने मेसिन अर्निथप्टरको डिजाइन बनाए। १८औँ शताब्दीमा न्युटनले हावाको गतिशील प्रकृति एरो–डाइनामिक्सको वैज्ञानिक व्याख्या गरेपछि हावामा तैरिने इन्जिनको विकास गर्ने उपाय खुल्यो। आजभोलि बर्सेनि साढे चार अर्ब मानिस ‘हावामा उडेर’ एक स्थानबाट अर्कोमा पुग्छन्।

चुलबुले चुरेमाथि विज्ञानको वक्तव्य

चुरेलाई डर भनेको शायद मानिसको हो किनकि पछिल्लो समय मानिस चुरेको विज्ञानमा हैन विनाशमा रमाउन थालेको छ।

यमलोक चियाउँदै मास्कको भिड

भाइरसको प्रकृति भन्नु नै जति सकिन्छ चाँडै एउटा मानिसबाट अर्कोमा सर्ने हो। मानिसबिना तिनको वृद्धि असम्भव छ। त्यसकारण मानिसबाट मानिसमा सर्ने भाइरसको जुन रणनीतिक शृंखला छ, त्यसलाई तोड्नु नै यो रोगको अन्त्य हो।

युवा भविष्यका वर्तमानका कर्णधार

नेपालको जनगणना २०६८ अनुसार १५–२४ वर्षउमेर समूहका युवाको संख्या झन्डै २० प्रतिशत छ, जुन युवा २० वर्षसम्म युवा रहन्छ। यो समूहलाई ‘युथ बल्ज’ भनिन्छ। यो उमेर समूहलाई राज्यले उचित व्यवस्थापन गर्न नसके देश पछि पर्ने उदहारण धेरै पाइन्छ। अहिले नेपालको अवस्था युथ बल्जमा रहेको छ। त्यसैगरी १६ देखि ४० वर्ष उमेर समूहको जनसंख्या ४०.३५५ रहेको छ।

सृजनशील इख

'आर्थिक विकास' यतिबेला धेरैको थेगो बनेको छ। यसैलाई केन्द्रमा राखेर सोच्नुपर्छ, काम गर्नुपर्छ भनेर राष्ट्रका, राजनीतिक पार्टीका, विभिन्न संस्थाका नेता भन्दैछन्। जनता सुनिरहेका छन्। कोही अविश्वासमा रिसाएर 'इस्' भन्दैछन् कोही भने 'हो त नि!' भन्दै पनि छन्। तर

दण्ड, क्षमा र 'अहम्'

सफा मौसममा, सुरक्षित फराकिलो बाटोमा, नयाँ–बलियो र सुविधाजनक बाहनमा यात्रुहरू लिएर हिँडिरहेको चालकले निश्चित नियम पालना गरे पुग्छ । दुर्घटना नहुने गरी गाडी चलाए पुग्छ । यसरी बिनाकुनै कठिनाइ तथा अवरोध गाडी वा विमान चलाइरहेको चालकको चरित्र कस्तो छ भन्ने कुरा

राजनीति, पाखण्ड र विपश्यना

प्रायः सबैजसो पश्चिमा धर्म सम्प्रदायमा 'सैतान' को उल्लेख हुने गर्छ। मायावी, वाचाल, छलकपटले पूर्ण, मानिसलाई कुकर्म गर्न उक्स्याउने, आकर्षक र शक्तिशाली ईश्वर विरोधी शक्तिका रूपमा यसको चित्रण गरिन्छ। पूर्वीय पुराणहरुमा ठ्याक्कै 'सैतान' सँगै हुबहु मिल्ने चरित

हामी, छिमेकी र हाम्रा बुद्ध

प्रधानमन्त्री केपी शर्मा ओलीको चीन भ्रमणपछि देखिएका, देखिइनसकेका र अनुमानित परिणामसँगै एउटा नौलो तरंग सृजना भएको छ। दैनिक जीवनको साविक संघर्षमा जुधेरै समय बिताउन बाध्य जनताका निम्ति त यो पनि अरु कुनै औसत घटना–परिघटनाजस्तै होला। तर, 'बौद्धिक' भनिनेजति सबैल

उफ्री भ्यागुतो, उफ्री!

प्रमुख पात्र भ्यागुतो भएका लोककथा र बालकथाहरू अनगिन्ती छन्। तर 'वैज्ञानिक प्रयोगमै आधारित' भनिएको र व्यापकरूपमा सुन्ने–सुनाइने गरेको एउटा कथा भने अत्यन्त त्रासदमात्रै होइन हामी सबैलाई तर्साउने र बिउँझाउने चरित्रको छ। धेरैलाई कन्ठस्थ होला यो कथा– म आज फेरि

समयको चुनौती नेताहरूलाई

भर्खरैको कुरा हो, ऋतुअनुसारको एउटा रमाइलो जमघटमा सामेल हुन पुगेको थिएँ। धेरै पुराना मित्रहरूसँग भेट भएको थियो। संयोग नै होला, कुनै बेला आफ्ना नजिककै मित्र भन्न मिल्ने र अचेल भने कुनै न कुनैरूपमा सत्तासँग घनिष्ट नाता जोडिएका 'ठूला' मानिस ठूलै संख्यामा भेटि

शीर्षक, लेखका वा ट्यागमा खोज्नुहोस्