६ कार्तिक २०७८ शनिबार
दीर्घराज प्रसाई


दीर्घराज प्रसाईका लेखहरु :

गौरवमय पर्व बडादसैँ

निधारभरि दहीसँग मुछेर सेतो अक्षताको टीका लगाउने चलन जनजातिहरूबाटै प्रारम्भ भएको हो। नेपालमा लिम्बु, राई, मगर, गुरुङ, तामाड जातिले विजयदशमीका दिन दहीमा सेता अक्षता घोलेर निधारभरि टीका लगाउने चलन छ।

विक्रम संवत् हाम्रो गौरव

नेपालमा विदेशी साम्राज्यको प्रभाव नपरेका कारण विक्रम संवत् निरन्तर रूपमा चलन चल्तीमा आइरहेको हो। एसियाका देशहरूमा भारत, पाकिस्तान लगायत जहाँ–जहाँ बेलायती साम्राज्य स्थापित भयो, त्यहाँ इस्वी संवत् चलेका छन्।

सहिद र राजाले ल्याएको प्रजातन्त्र

राजा त्रिभुवन निरंकुश शासनबाट मुक्त हुन भित्रभित्रै प्रजातन्त्रवादी व्यक्ति र त्यतिबेलाका जुझारुहरूको नेतृत्वदायी प्रेरक बनेकाले नेपालमा प्रजातन्त्र स्थापना हुन सकेको हो ।

दिव्योपदेशको मार्गदर्शन

विशाल नेपालको सिर्जना हुनुभन्दा अगाडि हिमवतखण्डको यो क्षेत्रमा थुपै्र स–साना राज्यहरूमा विभाजित भएका थिए। पूर्वमा ब्रह्मपुत्र, पश्चिममा हिन्दूकुश, उत्तर कैलाश मानसरोवर र दक्षिण ग्रगासम्मको भूभाग हो।

सन्तुलित सम्बन्ध

‘उप्रान्त यो राज्य दुई ढुङ्गाको तरुल जस्तो रहेछ । चीनको बादशाहसँग ठूलो घाहा (राम्रो संवन्ध)राख्नु, दषिनको समुन्द्रको वादशाहसित घाहा त राख्नु तर त्यो महाचतुर छ । देशका महाजनहरू हाम्रा मुलुकमा आया भन्या दुनियाँ कंगाल गरी छाड्छन्’ भन्ने पृथ्वीनारायण शाहले भारदारहरूलाई भेला गरी व्यक्त गरिएका उपदेशहरू नैं नेपालको परराष्ट्र नीतिको द्योतक हो ।

सम्झना पुस १ काण्डको

२००७ सालदेखि अहिलेसम्म नेपालमा जति काण्ड मच्चिएका छन् ती सबै राष्ट्रियतासम्बन्धी अवधारणाको प्रतिफल हो।

प्रथम प्रधानन्यायाधीश: बिर्सन नसकिने व्यक्तित्व

नेपालमा के छैन ? तर विश्वको एक मात्र हिन्दु अधिराज्यलाई विस्थापित गरेर यो क्षेत्रमा इसाई साम्राज्य स्थापित गर्नमा २०६३ सालपछिका नेपालका पार्टीका नेताहरू लागेका छन्।

ऐतिहासिक फागुन ७

राजा, देशभक्त नेपाली, प्रजातन्त्रवादी र साम्यवादी नेताको संयुक्त प्रयासमा देशमा प्रजातन्त्र स्थापना सम्भव भएको हो।

नाट्यसम्राट समको सम्झना

समजी अत्यन्त देशभक्त हुनुहुन्थ्यो। उहाँले ‘मुकुन्द इन्दिरा’ नाटकमार्फत भन्नुभएको छ– ‘देशभक्त त मर्दैन, चुत्थै देश भए पनि।’

सहिद शुक्रराजको सम्झना

विशाल नेपाल एकीकरणमा बलिदान दिनेहरूलाई सपुत भनिन्छ भने देश र जनाताको हितमा बलिदान दिनेहरूलाई सहिद। शुक्रराज शास्त्रीको जन्म १९५० श्रावण पूर्णिमाका दिन भएको थियो।

राष्ट्र एकीकरणमा योगदान

पृथ्वीनारायण शाहको नेतृत्वमा चन्द्र–सूर्य अंकित झण्डा फहराएर हिमवत्खण्डको अस्मिता र मौलिकता जीवन्त रहेको हो। हिमवत्खण्ड क्षेत्र भनेको पूर्वमा ब्रह्मपुत्र, पश्चिममा हिन्दुकुश, उत्तर कैलाश मानसरोवर र दक्षिण गंगासम्मको भूभाग हो।

स्मरणीय राजा वीरेन्द्र

राष्ट्रियता, राजतन्त्र र प्रजातन्त्रलाई मिलाएर अगाडि बढ्न सकिन्छ भन्ने धारणा राख्ने राजा वीरेन्द्रप्रति सबै राजनीतिक नेता आस्था राख्थे। राजा वीरेन्द्रले प्रधानमन्त्री कृष्णप्रसाद भट्टराई र गणेशमान सिंह तथा एमालेका अध्यक्ष मनमोहन अधिकारी र मदन भण्डारीसँग राम्रो समझदारी कायम गरेका थिए।

महेन्द्र–बिपी द्वन्द्व

राजा महेन्द्रको राष्ट्रवादी सोचाइसँग बिपी कोइराला परिचित हुँदाहुँदै कसको षड्यन्त्रले हो यी दुईबीच ठूलो वैमनस्य खडा हुनु नै अहिलेसम्मको नेपालको संकटको कारण हो। नेपालको प्रजातान्त्रिक लडाइँमा बिपीको ठूलो देन छ। राजा महेन्द्रको चर्चा गर्दा नेपाली कांग्रेसका नेता बिपीको विरोध गर्न खोजेको ठान्नु हुँदैन।

साउने सोमबारको महिमा

विश्वभरका हिन्दुका अराध्यदेव पशुपतिनाथको पूजाअर्चना गर्नु आस्कितहरु आत्मगौरव मान्छन् भने नास्तिकहरु यस क्षेत्रलाई परम्परागत अस्तित्व ठान्छन्।

शीर्षक, लेखका वा ट्यागमा खोज्नुहोस्