नेपाली समाजले अनेक सम्मिश्रित भाषिक क्षमता बढाउँदै शब्दहरूको जुन भण्डार र स्वरूप कायम गरेको छ त्यो अत्यधिक बिग्रेको छैन वा बिग्रेकै छैन भने पनि हुनेखालको छ। शब्दहरूलाई छेकबार गर्न नमिल्ने खुला सीमाको नेपाली भाषा भएकाले यो अझ समृद्ध र सम्पन्न हुनेछ, तर सचेत हुनुपर्ने चुरो कुरो एउटा यो छ, यो भाषालाई कुरूप बनाउने प्रयोगहरू नगरौँ।
तक्षशीलामा बुद्धका शिरोच्छित मूर्तिहरू हेरिरहँदा मेरो मानसपटलमा राष्ट्रनिर्माता पृथ्वीनारायण शाह आए, जसले जीवनभर टुक्राहरूमा विभाजित राज्यलाई अँजुलीमा उठाएर एउटा विशाल राष्ट्रको निर्माण गरे। तर, कहिल्यै कसैका मूर्ति नटुटाएका तिनै राष्ट्रनिर्माताका मूर्ति हामीले नयाँ नेपाल बनाउने नाममा तोडिदियौँ!।
नवयौवनाको प्रिय पछ्यौरीजस्तो लाग्ने स्वाभिमान–उत्तोलक राष्ट्रिय झण्डा छानोमा निर्विघ्न फहराउँदै हजारौँ भुजंगप्रयात खोलाहरूभन्दा पर अर्थ मन्त्रालयसँग मुस्कुराइरहेको
राजदूत रायले कोशी 'हाइड्याम' र कमला डाईभर्सन प्रोजेक्टसमेत बन्ने विश्वास व्यक्त गरे। उनले भने,‘यो भयो भने नेपालमा सिँचाई हुन्छ भने भारतमा बाढी नियन्त्रण हुन्छ।’ त्यस्तै कोशी 'हाइड्याम' निर्माण भएपछि कोलकत्ता–नेपाल पानीजहाज चल्नेछ।' कोशी 'हाइड्याम' बने नेपाली भूभाग डुबानमा पर्ने नेपाली विज्ञहरुले बताइरहेका बेला भारतीय राजदूतको यस्तो धारणा सार्वजनिक गरेका हुन्।
निर्वाचन आयोगले स्थानीय निर्वाचनको कार्यतालिका बुधबार साँझ सार्वजनिक गरेको छ। आयोगद्वारा सार्वजिनक कार्यतालिकाअनुसार उम्मेदवार मनोनयन दर्ताका लागि वैशाख १६ को मिति तोकिएको छ।
नेपाल राष्ट्र बैंकले सवारी साधनमा ऋण प्रवाह गर्दा सवारीको मूल्यांकनको अधिककतम ५० प्रतिशत मात्र लगानी गर्न सक्ने व्यवस्था गरेको छ।
नेपाल—चीन संयुक्त सैन्य अभ्यासको तयारी भइरहेका बेला उच्चस्तरीय चिनियाँ सैन्य टोली आइतबार नेपालमा छ। चीनको पिपुल्स लिबरेसन आर्मीको पश्चिम कमान्डका डेपुटी चिफ अफ स्टाफ मेजर जर्नेल झाओ जिन्सङको नेतृत्वमा १५ सदस्यीय टोली अाइतबार नेपाल आएको हो।
बाबुको देवराज नामबाट कलमी गरेर उसले आफ्नो नाम बनायो। त्यसो त मलाई श्यामल नाम दिने पनि उही थियो। अहिले ऊ काठमाडौँ र अमेरिकाको बोस्टन ओहोरदोहर गरिरहन्छ। उसलाई आफ्नो नेपाल जतिसुकै दरिद्र, अव्यवस्थित र खराब नेताहरूबाट शासित भए पनि यसलाई गाली गरेर आफूलाई देशभन्दा माथि सम्झने रोगले कहिल्यै छोएन।
हामी जुनसुकै ठाउँका लेखकहरूका लागि पनि खुला छौँ। हामी काम हेर्छौं, राष्ट्रियता होइन। यो कुरा नयाँ र स्थापित लेखकका हकमा पनि लागु हुन्छ। हामीले यो पहिलो वर्षमा चारवटा पुस्तक प्रकाशन गर्ने योजना बनाएका छौँ। हाम्रो टोलीमा म, इमरान युसुफ र दुईजना पाकिस्तानी महिला हुनु हुन्छ। एकजना हाम्रो सामाजिक सञ्जालको निर्देशक हुनु हुन्छ भने अर्को एकजना ग्राफिक डिजाइनर र इलस्ट्रेटर हुनु हुन्छ।
यो नाटपछि सरोज खनाल अरु नाटक गर्न हौसिएका छन्। यो नाटकमा पात्रको धूमपानमार्फत् प्रयुक्त चुरोटको अत्यधिक धुवाँले दर्शकलाई कहिलेकाहीँ नाटक आस्वादनबाट विमुख गराउँथ्यो। नाटकले 'लाउड डिमान्ड' गरे पनि कतैकतै 'ओभर लाउडनेस'ले पात्रलाई थिचेको देखियो। समग्रमा नाटक '१२ दुर्वासा' नेपाली रंगमञ्चको लागि भिन्न स्वाद बन्न सफल छ।
पाठक विज्ञ त हुँदै हुन्, तर सबैको रूचि र क्षमता एकै किसिमको हुन्छ भन्ने हुँदैन। लेखकले आफूले त्यत्रो मेहनत गरेर लेखिसकेपछि मैले यो विधामा लेखेको हुँ, यसलाई पाठकले यही रूपमा बुझिदिनु होला भनेर हिम्मत गर्न सक्नुपर्छ। लेखकले भनिसकेपछि पाठकले त्यसअनुरूपको पाउन सकेन भने उसले प्रतिक्रिया जनाउने सीमित हक पाएकै हुन्छ, तर विधा नै छुट्याइदिनुपर्नेजस्तो गहन जिम्मेवारी पाठकलाई सुम्पिएर लेखक पन्छनु ठीक होइन।
जीवन र प्रेमको अनेकौँ घुम्ती नाघेर यहाँसम्म आइपुगेको मलाई कसोकसो यस वर्षको भ्यालेन्टाइन्स डेमा उनै राजकुमारीको सम्झना हुन पुग्यो। मलाई पहिलो पे्रमपत्र लेखेको क्षणको याद आइरहेको छ। थाहा छैन राजकुमारी कहाँ छिन् अहिले? भूगोलको जुनसुकै कुनामा भए पनि यस वर्षको भ्यालेनटाइन डेको छेकोमा म हाम्रा अतीत सम्झनका लागि समय छुट्याइरहेको छु।
एकपटक प्रकाशित भइसकेको कृति नष्ट गर्ने कामबाहेक नेपाली साहित्यमा प्रकाशन नभएका पाण्डुलिपि जलाउने काम वरिष्ठ साहित्यकार पारिजातबाट पनि भएको थियो। २०२२ सालमा प्रकाशित शिरीषको फूल प्रकाशन हुनुपूर्व नै यिनका संघर्ष, वर–पीपल, मानव अन्तर्यामी र शारदा गरी चारवटा उपन्यास लेखिएका र चित्त नबुझेर ती सबै जलाइएका थिए भनी पारिजात स्वयंले बेलाबखत भन्ने गरेकी थिइन्।
नेपालमा अहिले व्यवस्थापिका र न्यायपालिकाको नेतृत्व महिलाले गरेका छन्, राष्ट्रप्रमुख पनि महिला छन् तर, ४३ सदस्यीय मन्त्रिमण्डलमा एक मन्त्री र दुई राज्यमन्त्रीमात्र महिला हुनुले निर्णय तहमा महिलाको अवस्था छर्लंगै देखाउँछ।
फागुन १० अघि चुनाब मिति घोषणा गर्ने तयारीमा रहेका प्रधानमन्त्री पुष्पकमल दाहालले मधेसी मोर्चाका नेता फकाउन थालका छन्। उनले बिहीबार सद्भावना पार्टीका अध्यक्ष राजेन्द्र महतोसँग भेट गरेर चुनाबी मिति घोषणा गर्नु सरकारको बाध्यता भएको बताए।
उपप्रधान एवं गृहमन्त्री विमलेन्द्र निधिले स्वतन्त्र विद्यार्थी यूनियनको चुनाबका लागि सबैखाले सुरक्षा मिलाउन सुरक्षा निकाय प्रमुखहरुलाई निर्देशन दिएका छन्। फागुन १४ गतेका लागि स्ववियु चुनाब तय भएको छ। सो चुनाबका लागि अख्तियार गर्नुपर्ने सुरक्षाका विषयमा छलफल गर्न आयोजित कार्यक्रममा गृहमन्त्री निधिले तीनवटै सुरक्षा निकायका प्रमुखहरुलाई यस्तो निर्देशन दिएका हुन्।
प्रहरी महानिरीक्षक उपेन्द्रकान्त अर्याल ३० वर्षे कार्यकाल पूरा गरी प्रहरी सेवाबाट औपचारिकरुपमा विदाई भएका छन्। अर्याल २०७० कार्तिक २५ गते प्रहरी महानिरीक्षक पदमा नियुक्त भएका थिए। २०४३ फागुन ३ मा प्रहरी निरीक्षकबाट प्रहरी सेवामा प्रवेश गरेका थिए।
बरिष्ठतामा तेस्रो बरियतामा रहेका जयवहादुर चन्दलाई प्रहरी महानिरीक्षक बनाउने सरकारको निर्णय कार्यन्वयन नगर्न सर्वोच्च अदालतले अन्तरिम आदेश जारी गरेको छ।
वृहत्तर जनकपुर क्षेत्र विकास परिषदका अध्यक्ष रामकुमार शर्मा र सदस्य कलामुदिन राईन जनकपुरको जनक चोकमा आमरण अनशन बसेको शनिबार दश दिन पुगेको छ। जनकपुरको भौतिक, शैक्षिक र स्वास्थ्य क्षेत्रमा सुधार गर्नुपर्ने मुद्दा लिएर उनीहरुले गत माघ २० गतेदेखि अनशन बसेका हुन्।
नेपाली समाज अझै पनि 'बन्द संस्कृति' रूचाउँछ। यो संस्कृतिमा प्रेमलाई खुल्ला ढंगमा स्वीकार गर्न कठिन पर्छ। यही कठिनाइलाई चिर्ने क्रममा आयात भएको हो 'प्रेमदिवस' अर्थात् भ्यालेन्टाइन डे। बन्द संस्कृतिको सहजै विरोध गर्न नसकेका युवापुस्ताको ठूलो आकर्षण यो दिवसमा छ। प्रेम बाँड्ने दिन प्रेम दिवस, प्रेमको पखेटा हालेर उड्नुको आनन्द बेग्लै रहेको बताउँछन् प्रेमिल जोडी।
मैले दाइलाई सम्झाउँदै भनेँ– 'बसभरि यति धेरै यात्रु छन्, दाइ एक्लै कहाँ हो र? अरू पनि छन् मजस्तै साथी। ढुक्क भएर जानोस्।' उनीसँगै सिट हुनेलाई उहाँलाई राम्रो साथ दिँदै लैजान आग्रह गरेँ अनि ढुक्क पारेँ। दाइ रसिला आँखासहित पाँच मिनेट हात हल्लाउँदै थिए बस ओझेल पर्दासम्म। मेरो मन पनि अमिलो भयो उनलाई एक्लै पठाउनुपर्दा।
लेखकका छोराछोरी जसले स्वदेशमा रहँदा कुनै साहित्य सिर्जना गरेका हम्मेसी भेटिन्नन्, उनीहरू विदेशमा उच्च शिक्षाको अध्ययनार्थ गइसकेपछि मुस्किलले स्वदेश फर्किएका छन्। त्यसरी विदेश प्रवेश गरिसकेपछि नेपाल फर्केर आउनेलाई 'मूर्ख'को संज्ञा दिनु सामान्य हुन पुगेको छ। अब यस्तोमा साहित्य–लेखनको कुरो त झन् कहाँ हो कहाँ!विमल भौकाजी
राजनीतिलाई भाला हान्ने गजल पनि सुनियो अनि प्रेममा भलाद्मीपाराले अश्लील कुरा गरेको पनि सुनियो। कोठा र चौर दुवैतिर एकैपल्ट सेसन सन्चालन हुनेहुँदा मन लाग्दालाग्दै पनि दुवैतिर भ्याउन सकिएन। हरेक सेसनमा रहँदा कक्षाकोठाभित्र बसेर महत्वपूर्ण शिक्षा, ज्ञान बटुलिरहने विद्यार्थीजस्तो लाग्यो आफूलाई। विविध विषयमा जीवनको सारसंग्रह गरेजस्तो अनुभव हुन्थ्यो।
