काठमाडौं– मदन पुरस्कार विजेता राजन मुकारुङलाई जुनसुकै साहित्य–सभा सम्मेलनमा गए पनि एकैनासका विषय सोधिँदोरहेछ– आञ्चलिक लेखन, सीमान्तकृत लेखन र साँस्कृतिक पहिचान।नागरिकले पनि उनीसँग यस्तै यस्तै प्रश्न के राखेको थियो, उनी त सोझै पड्किइहाले। ‘तपाईंहरू हामीलाई
हाम्रो गाउँमा एकथरी अचम्मका कथा थिए। कथा पनि कस्ता भने केटाकेटीले सुन्नै नहुने। क्यैगरी सुनियो भने कानभित्रै लुकाउनुपर्ने, कसैलाई भन्न नपाइने। भने कुटाइ खाइने। म सम्झन्छु, यस्ता कथा हाम्रो गाउँमा छ्यास्छ्यास्ती थिए। ठूलाबडाले सुन्नु हुने र भन्नु पनि हुने,
'बुवा विम्लीको पेनको निभ भाँचियो!' मैले भन्दिनुपर्ने। 'बुवा विम्लीको कापी छैन!' मैले जानकारी दिनुपर्ने! 'बुवा विम्लीको चप्पल चुँडियो!' मैले सिफारिस गर्दिनुपर्ने, 'उसलाई जाली भाको चप्पल चाहियो रे!''बुवा विम्ली यसपालि पनि फर्स्ट भई नि!' मैले सुनाइदिनुपर्ने।
दुई किलो माछा लिएर ऊ आइपुग्यो। घर आइपुग्दासम्म ऊ दगुरेझैं भएको थियो। सधैं कति खसीको निहुँले राँगो खानु? अनि शुभदिनमा माछा साइत हुन्छ भनेर उसले ६० रुपैयाँ किलोका दरले माछै बोकेर आयो। 'अन्नपूर्णा, ए अन्नपूर्णा! लु हेर् त, के ल्याएँ आज।' अन्नपूर्णा देखा परी।
विश्वका एक महान् साहित्यकार स्यामुएल बेकेटबारे मैले कतै पढेको थिएँ– उनी आफूलाई उपन्यासकार सम्झन्थे तर दुनियाँले उनलाई नाटककार बढी सम्भि्कदियो। साहित्यकारको नियतिलाई कति सहज वा असहज रूपमा लिन सकिन्छ, म भन्न सक्तिनँ। बेकेटले साहित्यिक जीवनको प्रारम्भतिरै पे
किन हिरासतमा छ नारीआजसम्म?के तिमीले आफ्नो अँगालोबाटअझै मुक्त गरेका छैनौ उसलाई?खै, कुन मुडमा लेखेको थिएँ मैले यो छोटो कविता। बेला कुबेला कविता त लेख्ने नै हुँ मैले पनि। 'लू' लेख्दाताका भने उपन्यास लेखनको ह्याङबाट मुक्त हुन यस्ता छोटा कविता निकै लेखेँ मैले।
अघिल्लो वर्ष मो यानले नोबल पुरस्कार पाएसँगै मेरो ध्यान पनि चिनियाँ साहित्यतिर तानियो। मैले चिनियाँ साहित्य अध्ययनमा खर्चें। समकालीन चिनियाँ साहित्यमा थुप्रै भिन्न मतहरू रहेछन्। मैले अपेक्षा गरेभन्दा बढी सामाजिक आलोचना लेखिएका रहेछन्। हाङ शाओगोङ, यान लियान
मानसिंले धोबीको कुकुरको उखान पनि सुनेकै थियो। दुइटी बिहे गर्नु भनेको दुइटा नाउमा दुईतिर खुट्टा राख्नुजस्तै खतरनाक हुन्छ भनी मानसिंलाई साथीभाइले भनेका पनि थिए।'यी त नामर्दले भन्ने कुरा हुन्। मर्दको दसवटी स्वास्नी,' मानसिंले फुर्ती लाउँदै भनेको कुरा साथीभाइ
'पण्डित ओमकारनाथजी आफ्नो एउटै गीतबाट जति प्राप्ति महशुस गराउन सक्छन्, म अनेकौं भाषणबाट पनि त्यस्तो प्राप्ति महशुस गराउन सक्दिन।' महात्मा गान्धीले शास्त्रीय गायक ओमकारनाथ ठाकुरको कलाकारितामाथि त्यस्तो उच्च भावको टिप्पणी गरेका रहेछन्। सुदूर विगतमा गान्धीले
वरिपरि किताबका चाङ। बीचमा ९२ वर्षे वृद्ध काया। आँखा धमिलो भएका छन्, तर पढाइ रोकिएको छैन। हात काँप्छन्, तर केही न केही केर्न छाडेका छैनन्। लेखनीले सात दशक पार गरिसक्यो, तर अझै लेख्ने लत गएको छैन। पठनको धीत मरेको छैन। १९९७ सालबाट लेख्न थालेका मदनमणि दीक्षित
मध्य युरोपको यो बाल्कन पेनिनसुला हिउँदभरि नै पूरै सेताम्मे हुने गर्छ। हिँउको खास्टो ओढेर।म झ्यालबाट बाहिर हेर्छु, हिँउ लगातार बर्सिरहेको छ। आरुको रूख पूरै हिउँले ढाकिएको छ, पारिको डाँडा पूरै सेताम्मे। यो हिँउले रगतको सबै टाटो पनि छोपेको छ। यो हिउँदभरि यी
लेखकले आफ्ना सिर्जनालाई समाजले हेरिदेओस् भन्ने कि आफूले चाहिँ समाजलाई हेर्ने? कुन लेखकको दृष्टिकोण के हो भन्ने कुरा यसैबाट स्पष्ट हुन्छ। लेखकका कुनै पनि रचनाको प्रभाव र टिकाउपन कति छ भन्ने कुरा पनि यसैबाट सुरु हुन्छ, जुन कुरा लेखकको विचार र चिन्तनसँग पनि
तिम्रो र मेरोजस्तैउहिले उहिले माई र तमोरको मायापिरती थ्यो' रे।चञ्चले तमोर छाँगाबाट हाम्फाल्दा–हाम्फाल्दाचट्टानमा खोपेछ एक मानिस गहिरो दह सुटुक्क आफ्नो अनुहार हेर्दाबूढो हिमाललाई देखेछभागेछ लाजले ओरालैओरालो।औलमा आइपुगेर पालाम गाउँदै लागेको तेर्सैतेर्सो चाल
गाउँबाट अचानक हराएको यौटा सानु केटा सोचिरहेछु यो मध्याह्न ऊ के गरिरहको होला?'अहिले ठिक अढाई बज्यो। ऊ कुनै होटलमा कप धुँदै होला?कि कुनै सहर, गाउँ वा दूर पहाडतिर अझै जाँदै होला?कि कतै रोइरहको होला?कि कतै हाँस्तै होला ऊ?उसलाई थाहा होला, कि उसको बाउको पेन्सन
बुवालाई गुमाएको ४५ दिनजति भएको थियो। नयाँ स्वरूपमा निर्माण गर्न पूरै भत्काइएको लाजिम्पाटस्थित होटल एम्ब्यासडरको ढुंगामाटोको थुप्रोमाथि उभिइरहेको थिएँ। पारि सडकमा स्कुटर रोकेर लगभग ७० वर्ष हाराहारी देखिने एक वृद्धले मलाई नै हेरिरहेको देखेँ। ‘ओहो, पक्कै तिन
कोही हिमालतिर क्यामेरा ताकिरहेका। कोही खुशीका आँसु चुहाइरहेका। पुनहिल (३,२१० मिटर) मा हरेक बिहान सूर्योदय र हिमाल हेर्नेहरुको मेलै लाग्छ। त्यहाँबाट धौलागिरी, अन्नपूर्ण, हिमचुली, गंगापूर्ण र माछापुच्छे्र लगायत हिमाल देखिन्छ।घोडेपानीदेखि पुनहिलसम्म जंगल। गु
शुक्रवारका आर्किटेक्ट एवम् संस्थापक प्रधान सम्पादक किशोर नेपालले अघिल्लो वर्ष राजीनामा दिएपछि हामी शुक्रवारकर्मीले एक खालको एक्लोपन महसुस गरेका थियौँ। हामीले केही 'मिस' गरिरहेको अनुभव गरेका थियौँ। अहिले पनि हामी बेलाबेला यो 'फिल' गर्छौं। शुक्रवारमा छापिने
केही दिनमै हामी नयाँ वर्ष २०७१ मा हुनेछौँ। क्यालेन्डर फेर्ने तरखर गरिरहेका छौँ। नयाँ वर्ष भनेको अर्काे वर्षमात्र होइन, अलिकति नयाँ उत्साह पनि हो, अलिकति नयाँ ऊर्जा पनि हो, अलिकति नयाँ उत्सव पनि हो। हुन त हामी वर्षमा चारपाँच वटा नयाँ वर्ष मनाउँछौँ। तैपनि,
राम्रै अंक ल्याएकी थिएँ एसएलसीमा। राम्रो अंक ल्याउनेले 'राम्रै विषय' पढ्नुपर्छ भन्नुहुन्थ्यो मेरा आफन्तहरू। उहाँहरूले राम्रा भनेका विषय विज्ञान र व्यवस्थापन थिए। गुरुहरू मलाई 'साइन्स पढ, डाक्टर बन' भन्नुहुन्थ्यो। अभिभावकको चाहना मलाई 'बैँककी हाकिम्नी' बना
नेपाली फिल्मको इतिहासमा 'लुट' महत्वपूर्ण दस्तावेज हो। यस फिल्मका निर्देशक निश्चल बस्नेतको पाँच वर्षअघिसम्म फिल्म क्षेत्रसँग कुनै सरोकार थिएन। मनोरञ्जनका लागि विश्वभरिका फिल्म हेर्थे। बरु उनी फुटबलर, गायक बन्न चाहन्थे। कहीँ सफल भएनन्। आफ्ना लागि हेर्नलायक
काठमाडौं– संगीतकार शान्तिराम राईद्वारा लिखित ‘मेरो संगीत' पुस्तकको बुधबार विमोचन भएको छ। कक्षा ६ का लागि पाठ्यपुस्तकका रुपमा पाठ्यक्रम विकास केन्›को स्वीकृति पाएको राईको पुस्तकलाई नेपाल म्युजिक सेन्टरले प्रकाशन गरेको हो।संस्कृतिविद् सत्यमोहन जोशी, पत्रकार
काठमाडौं– ललितकला प्रज्ञा प्रतिष्ठानको प्रकाशनमा अर्को किताब आएको छ। यामप्रसाद शर्माद्वारा लिखित ‘नेपाली पेन्टिङः अ क्रिटिकल एनालाइसिस' नामक अंग्रेजी किताबको विमोचन बिहीबार एमालेका वरिष्ठ नेता माधवकुमार नेपालले गरे।विमोचन समारोहमा नेता नेपालले विश्वमा कला
