१५ कार्तिक २०७७ शनिबार
श्रीराम सुवेदी


श्रीराम सुवेदीका लेखहरु :

जाडो मौसममा कोरोना भाइरसको प्रभाव कस्तो रहला ?

हिउँद यामको चिसो मौसमले कोरोना महामारीलाई कस्तो प्रभाव पार्ला भन्नेमा आम चासो र चिन्ता बढेको छ। बिभिन्न अन्तर्राष्ट्रिय अध्ययन तथा विज्ञले भाइरसको बृद्धि र बिस्तारमा यो मौसम अनुकुल हुनसक्ने र मौसमी रुघाखोकी एवं कोरोनाका सह–संक्रमणले जोखिम बढ्ने देखाएका छन्।

वायु प्रदूषणबाट नेपालमा गत वर्ष ४२ हजारको मृत्यु

प्रतिवेदनका अनुसार विश्वमा वायु प्रदूषणका कारण बर्सेनि ६७ लाख मानिसको मृत्यु हुने गरेको छ । जसमध्ये दक्षिण एसियाको संख्या २१ लाख छ ।

'मृत्युदर बढाउन वायु प्रदूषण जिम्मेवार’

विभिन्न अन्तर्राष्ट्रिय अध्ययनहरूले कोरोना संक्रमितको संख्या तथा मृत्युदर बढाउन वायु प्रदूषण जिम्मेवार रहेको देखाएका छन्। अमेरिकाको हार्वड विश्वविद्यालयले गत सेप्टेम्बरमा प्रकाशन गरेको एक अध्ययनले पिएम २.५ एक युनिटले बढ्दा कोभिड–१९ बाट हुने मृत्युदरमा ८ प्रतिशतले बढोत्तरी हुने देखाएको छ।

विपन्न–गरिब चिन्ने मापदण्ड के ?

सरकारले विपन्नलाई कोभिड–१९ लागे परीक्षण र उपचार निःशुल्क गर्ने निर्णय गरे पनि त्यसका लागि ऊसँग आवश्यक तथ्यांक छैन। गरिब–विपन्नको पहिचान गर्ने वैज्ञानिक मापदण्ड र परिचयपत्रसमेत नहुँदा सरकारले गरेको यो निर्णयको सही कार्यान्वयनमा चुनौती छ।

कोरोना उपचारमा चलाइएका औषधि ‘प्रभावहीन’

‘मृत्युदर घटाउन हाल प्रयोग भएका कुनै पनि औषधिले खास प्रभाव नदेखाउनु निराशाजनक हो। तर यसले ठूलो स्तरको अध्ययन हुनु जरुरी छ भन्ने प्रमाणित गरेको छ,’ बेलायतस्थित रिसर्च च्यारिटीका निर्देशक जेरमी फरारले सो जर्नललाई भनेका छन्।

गम्भीर बिरामी बढ्दै जाँदा ‘रेम्डेसिभिर’ अभाव

नेपालको हालको औषधि ऐनमा ‘इमर्जेन्सी अथोराइजेसन’ को प्रावधान नभएका कारण यो औषधि अनुसन्धान प्रयोजनका लागि भनेर आयात गरिएको छ। यो औषधिलाई निर्बाध आयात गर्न रहेका कानुनी अड्चन फुकाउन मन्त्रिपरिषद्मा प्रस्तावसमेत लाने तयारी भएको स्वास्थ्य मन्त्रालयका अधिकारीहरू बताउँछन्।

‘अक्सिजन थेरापीले बचाउन सक्छ’

‘इन्टरनेसनल जर्नल अफ इन्फेक्सियस डिजिज’ को सेप्टेम्बरको अंकमा प्रकाशित एक अध्ययनमा राति भाइरस बढी सशक्त हुने भएकाले अक्सिजन अभाव खड्किन नदिन फोक्सोका बिरामीले अक्सिजन थेरापी गर्नुपर्ने उल्लेख छ।

दीर्घरोगी र वृद्धको सुरक्षा गरौं

राजधानी काठमाडौं सबैभन्दा बढी संक्रमणको चपेटामा छ जहाँ दिनहुँ संक्रमितको संख्या बढ्दो छ । शुक्रबार यो संख्या बढेर १६ सय ३८ पुगेको छ । शुक्रबार पहिचान भएका कुल संक्रमितमध्ये ६० प्रतिशत काठमाडौं उपत्यकाका छन् ।

पारासिटामोल कैरन

तर मेरो एउटा दुखेसो छ । त्यही अनुभूति सार्वजनिक गर्ने जमर्को मैले गरेको छु । मलाई लागेको कुरा के हो भने पछिल्ला दिनमा मेरो कामको उचित सम्मान र मूल्यांकन भएको छैन ।

पिसिआर रिपोर्टसँगै भाइरल लोड

भाइरल लोडले संक्रमितमा भाइरसको उपस्थिति मात्रा थाहा हुने भएकाले संक्रमणको अवस्था र उपचारका लागि आवश्यक क्लिनिकल निर्णय लिन सहयोग पुग्छ। यसले सबैभन्दा बढी संक्रामक ‘सुपर स्प्रेडर’ लाई पहिचान गरी महामारी नियन्त्रण गर्न पनि सहयोग गर्छ।

संयम र अनुशासन कोरोना खोपको विकल्प

‘जीवन र मरणको दोसाँधमा हुँदा अजिबको छटपटी हँुदो रहेछ। सपना वा तर्कनामा केही वर्षअगाडि बितेका साथी र आफन्त हिँड जाऔं भन्दै तान्न आएका थिए। मचाहिँ जाँदै जान्नँ भन्दै बेड अठ्याएर बस्दो रहेछु। अनि बिउँझँदा हात नै दुख्नेगरी बेड समातेको पाउँथें।’

‘हर्ड इम्युनिटी’ खोपबाट मात्र: डब्लुएचओ

कोभिड–१९ को खोप विश्वव्यापी रुपमा २०२२ सम्म मात्र सबैलाई उपलब्ध हुने भएकाले त्यस बेलासम्म मानिस आफैं बढी अनुशासित हुनुपर्ने विश्व स्वास्थ्य संगठनले जनाएको छ।

कोरोनाबाट सजिलै मुक्ति पाएको आधा शताब्दीको मान्छे

शुक्रबारसम्म कुनै लक्षण नभएको १० दिन पुगेको छ भने भाइरसको लक्षण देखिएका हिसाबले १३ दिन पुगेको छ। आफ्नै हिसाबले पनि म बिल्कुल स्वस्थ छु। तर यो समग्र कथाको एउटा पाटो ज्युँका त्युँ छ, त्यो हो– म बलियो ठहरिएँ, वा भाइरस कमजोर। सोधको विषय रहेको छ।

रिपोर्टमा भाइरल लोड तथ्यांक कति आवश्यक

कोभिड–१९ संक्रमण पहिचानका लागि आरटी पिसिआर विधि उपयोग हुने गरेको छ। यो विधिले दिने नतिजा भनेको पोजेटिभ अथवा नेगेटिभमात्र हो, जसका आधारमा सम्बन्धित व्यक्ति संक्रमित भएको अथवा नभएको पत्ता लाग्छ।

संकटबीच नर्सको सेवा

कोरोना महामारी सुरु भएयता नोकरी गुमेको, आधा तलबमा काम गर्नुपर्ने बाध्यता आएको, रोजगारदाताले जबरजस्ती बिदामा बस्न भनेको, संक्रमित भएको जस्ता गुनासो लिएर आउने नर्सको संख्या बढ्दो छ।

शीर्षक, लेखका वा ट्यागमा खोज्नुहोस्