११ माघ २०७७ आइतबार
श्रीराम सुवेदी


श्रीराम सुवेदीका लेखहरु :

‘प्रजातन्त्रलाई विलम्ब गर्न सकिन्छ तर पराजित गर्न सकिन्न’

सही शब्द र समयमा गरिएका प्रस्तुति कति शक्तिशाली हुन्छन् भन्ने उदाहरण धेरै छन् । सन् २०१९ को सेप्टेम्बरमा विश्वका प्रमुख नेता सहभागी रहेको जलवायुसम्बन्धी एक सम्मेलनमा स्विडेनकी जलवायु कार्यकर्ता ग्रेटा थुनवर्गले वाहवाही पाइन् ।

कोरोना खोपसँग जोडिएको कूटनीतिक उल्झन

मुलुकको राजधानी काठमाडौं नजिकैको बनेपा सन् १८१६ को १३ सेप्टेम्बरमा बिफरविरुद्धको खोप पाउने पहिलो र भाग्यमानी सहर बनेको थियो। त्यतिबेला ब्रिटिस इन्डिया कम्पनीको सहयोगमा भारतको पटनाबाट आएको खोप टोलीले बनेपाका बालबालिकालाई खोप दिएको थियो। ऐतिहासिक कालखण्डको हिसाबले त्यो खोप सुगौली सन्धिलगत्तै दिइएको थियो। सो सन्धिबाट नेपालले सुदूरपश्चिमका कैलाली, कञ्चनपुरसहित ६० हजार वर्गकिलोमिटर भूभाग गुमाएको थियो।

अक्सफोर्डको कोरोना खोपलाई नेपालमा अनुमति

अक्सफोर्ड विश्वविद्यालय र औषधि उत्पादक कम्पनी अस्ट्राजेनाकासँगको सहकार्यमा भारतको सेरम इन्सिच्युटले उत्पादन गरेको कोरोना खोपलाई नेपालले प्रयोग अनुमति दिएको छ।

‘खोप कहिले आउने ठेगान छैन’

छिमेकी राष्ट्र भारतमा केही दिनमै कोरोना भाइरसविरुद्धको खोप लगाउने तयारी भइरहेका बेला नेपालमा भने खोप कहिले र कहाँबाट आउने भन्ने यकिन हुन सकेको छैन। भारतका विभिन्न राज्यमा शुक्रबार खोप लगाउने पूर्वाभ्यास गरिएको छ भने विभिन्न भारतीय सहरमा वितरण केन्द्र स्थापना गरिएका छन्।

स्वास्थ्य क्षेत्रको समस्या उदांगो

विश्वको सामाजिक जीवन र अर्थतन्त्रलाई नराम्ररी प्रभावि गरेको यो महाव्याधिले नेपालको स्वास्थ्य क्षेत्र प्राकृतिक विपद् र महामारी थेग्ने हिसाबमा कति कमजोर र दयनीय रहेछ भन्ने प्रष्ट देखाएको छ। देशभर स्वास्थ्य सेवा प्रणालीको असमान उपस्थिति र कमजोर अवस्थाले कोभिड–१९ को प्रतिकार्यलाई प्रभावित पारेको छ।

नेपाललाई सुहाउँदो खोप अनुमोदन

नेपाललाई सुहाउँदो मानिएको कोरोना खोपलाई बेलायतले अनुमोदन गरेको छ । अक्सफोर्ड विश्वविद्यालय र बेलायती औषधि उत्पादक कम्पनी अस्ट्राजेनेकाद्वारा संयुक्त रूपमा विकास गरिएको खोपलाई बेलायतको औषधि नियामक संस्था ‘दि मेडिसिन एन्ड हेल्थ केयर प्रोडक्ट्स रेगुलेटरी अथोरिटी (एमएचआरए) ले उक्त अनुमति दिएको हो ।

जहाँ नवजात शिशुले पनि चुरोट पिउँछन्

काठमाडौँ उपत्यकालाई जाडोले कक्रक्क पार्दै गर्दा सधैँझैँ यो हिउँदमा पनि वायु प्रदूषण ह्वात्तै बढेको छ । सोमबार बिहान रत्नपार्कमा राखिएको वायु प्रदूषण मापक मोनिटरले वायु प्रदूषणको मापन सूचकांक १८२ देखायो जुन जनस्वास्थ्यका लागि अत्यन्त हानिकारक हो ।

सामाजिक जीवन र अर्थतन्त्र पुरानै लयमा फर्कला त ?

आगामी बिहीबार कोरोना महामारीको १ वर्ष पुग्दै छ। गत वर्षको ३१ डिसेम्बरमा चीनको वुहान म्युनिसिपल हेल्थ कमिसनले वुहानमा निमोनियाका केसहरू देखिएको तथ्य पहिलो पटक सार्वजनिक गरेको थियो। अन्ततः ती केसहरू नोवल कोरोना भाइरस भएको प्रमाणित भयो।

कोरोनाको परिवर्तित रुपबारे अध्ययन गरिने

सरकारले बेलायतमा देखिएको कोरोना भाइरसको परिवर्तित नयाँ रुप नेपाल प्रवेश गरेनगरेको पत्ता लगाउन अध्ययन गर्ने भएको छ । स्वास्थ्य तथा जनसंख्यामन्त्री भानुभक्त ढकालको उपस्थितिमा बुधबार बसेको इन्सिडेन्ट कमान्ड सिस्टमको बैठकले भाइरसको नयाँ स्वरुप नेपालमा भएनभएको अध्ययन गर्ने निर्णय गरेको हो ।

‘कोरोना थकान’ को मूल्य निकै ठूलो हुन सक्छ

चीनको बुहानबाट सुरु भएको कोरोना महामारीले अबको १० दिनमा एक वर्षको चक्र पूरा गर्नेछ। यो अवधिमा यसले आइतबार साँझसम्म विश्वका ७ करोड ६७ मानिसलाई संक्रमित बनाइसकेको छ भने १६ लाख ९३ हजारको ज्यान लिइसकेको छ। यो संक्रामक भाइरसको उपचारमा खास औषधि अझै बनेको छैन तर विश्वका कतिपय देशले योरोगविरुद्ध खोप लगाउन सुरु गरेका छन्।

कोरोना खोप आयात गर्न निजी क्षेत्रले तत्काल नपाउने

कोभ्याक्स सुविधाअन्तर्गत अनुदानमा आउने खोपबाहेक सरकारले ‘जी–टु–जी’ अन्तर्गत भारत सरकारसँग सीधै सम्पर्क गरेर सेरम इन्स्टिच्युटद्वारा निर्मित खोप खरिद गर्न सशक्त प्रयास गर्नुपर्ने देखिएको छ।

सन् २०३० सम्म विद्युतीय गाडी बिक्री ९० प्रतिशत पुर्‍याइने

यसपटक मन्त्रिपरिषद्मा लगिएको प्रस्तावमा अल्पकालीन लक्ष्यअन्तर्गत सन् २०२५ मा नयाँ बिक्री गरिने सार्वजनिक यातायतका सवारीसाधनमा २० प्रतिशत र निजी गाडीमा २५ प्रतिशत विद्युतीय सवारीसाधन हुनुपर्ने रहेको छ ।

नेपाल र भारतमा भाइरसको प्रकृति ‘मिल्दोजुल्दो’

‘अध्ययनले दुई तिहाइ भाइरसको प्रकृति भारतमा पाइएका भाइरससँग मिल्दोजुल्दो देखायो,’ नेपाल स्वास्थ्य अनुसन्धान परिषद्का सदस्य सचिव डा. प्रदीप ज्ञवालीले भने, ‘अध्ययनले समेटेका १५ सिक्वेन्समध्ये एकाध साउदी अरेबिया, युरोप र अमेरिकामा पाइएका भाइरसको सिक्वेन्ससँग मिलेका छन् भने अधिकांश भारतमा देखिएका सिक्वेन्ससँग मिल्दा छन्।’

सुरुमा नौ लाख नेपालीलाई कोरोना खोप

पहिलो चरणमा स्वास्थ्य क्षेत्रमा कार्यरत चिकित्सक र कर्मचारी गरी करिब तीन लाखजनाले यो खोप पाउने निश्चित भए पनि कोभ्याक्सको खोप डेलिभरी अवधारणाअन्तर्गत सामाजिक सेवा क्षेत्रको परिभाषामा पर्ने बाँकी ६ लाखमा ककसलाई समावेश गर्ने भन्ने अझै यकिन हुन सकेको छैन ।

‘धेरै संक्रमित परीक्षणको दायराबाहिर’

हाल १० बटा खोप तेस्रो चरणको परिक्षण चरणमा रहेकोमा ३ वटाले आफ्नो प्रभावकारिताको अन्तरिम नतिजा सार्वजनिक गरेका छन् 

शीर्षक, लेखका वा ट्यागमा खोज्नुहोस्