२० श्रावण २०७७ मंगलबार
श्रीराम सुवेदी


श्रीराम सुवेदीका लेखहरु :

कोरोना खोप कहिलेसम्म आउला ?

यो शताब्दीकै सबैभन्दा ठूलो संक्रामक रोग मानिएको यो रोगको खोप कहिलेसम्म बन्ला भन्ने आम चासो छ भने नेपालजस्तो अति कम विकसित देशमा खोप आइपुग्न कति समय लाग्ला भन्ने जिज्ञासा अर्काेतिर छ । यो सातासम्मको प्रगतिलाई समीक्षा गर्दा खोप निर्माणको तेस्रो तथा अन्तिम चरणमा विश्वका पाँच औषधि उत्पादक कम्पनीहरू पुगेका छन् ।

'खुकुलोपनाले भाइरस फैलिन सक्छ'

‘भेन्टिलेटर र संघन उपचार कक्षको व्यवस्थापन महत्वपूर्ण त हो तर त्यसमा भन्दा क्वारेन्टिन सेन्टर, अक्सिजन, समुदायको शिक्षा र परिचालन, जनस्वास्थ्यमा सुशासन तथा तथ्यांक व्यवस्थापनमा ध्यान दिन जरुरी छ’

‘कोरोना जोखिम बढाउने डिएनए नियान्डर्थलको विरासत’

नियान्डर्थलका केही वंशानुगत गुणले उद्विकासमा सहयोग गरेको पाइन्छ। म्याक्स प्लान्क इन्स्टिच्युटका डा. जेबर्ग, डा.पाबो र डा.जेनेट केल्सोको मेमा प्रकाशित एक अध्ययनले एकतिहाइ युरोपेली महिलामा ‘नियान्डर्थल हर्मोन रिसेप्टर’ रहेकोले तिनको प्रजनन शक्ति बढाएको र गर्भपतन घटाएको देखाएको थियो।

निराशा र त्रासले मानसिक विचलन

मानिसहरु आफ्नो ज्यान आफैंले लिने हदसम्म पुग्न विभिन्न सामाजिक, आर्थिक र मनोवैज्ञानिक कारण जिम्मेवार हुन्छन्। सन् १८९७मा प्रकाशित आफ्नो पुस्तक ‘सुसाइड’ मा फ्रान्सेली समाजशास्त्री इमाइल दुर्खिमले व्यक्तिगतभन्दापनि सामाजिक कारणले मानिसहरु आत्महत्याका लागि उद्यत् हुने उल्लेख गरेका छन्।

संकटमा सामाजिक सम्बन्ध

‘संकटको अवधिमा आगामी दिनमा नागरिक र सरकारले लिने निर्णयले आगामी विश्वको रूपरेखा तय गर्नेछ। यसले हाम्रो स्वास्थ्य सेवा प्रणाली मात्र होइन, अर्थतन्त्र, राजनीति र संस्कृतिलाई पुनर्परिभाषित गर्नेछ।’

डरैडरको मास्क संस्कृति

पश्चिम अफ्रिकी देश घानाका राष्ट्रपति नाना एडो डान्का अकुफो एडोले गत साता एउटा कार्यकारी आदेश स्वीकृत गरे। सो आदेशमा तीन महिनासम्म सबै नागरिकले फेस मास्क लगाउनैपर्ने, नलगाए चारदेखि १० वर्षसम्म जेल सजाय र १२ हजार देखि ६० हजार जरिवाना अथवा दुवै सजाय हुने व्यवस्था छ।

कोरोना कहर : खाद्य असुरक्षा २३ प्रतिशतमा पुग्यो

कोरोना भाइरस महामारीका कारण खाद्य असुरक्षा बढेर २३ प्रतिशतमा पुगेको एक सर्भेक्षणले देखाएको छ। राष्टञव्यापी रुपमा लकडाउनको एक महिनापछि गरिएको अध्ययनले खाद्य असुरक्षा पहिलेभन्दा ८ प्रतिशत बिन्दुले बढेको देखाएको हो।

कोरोना मारमा निम्न वर्ग

संक्रामक कोरोना भाइरस रोकथाम गर्न गरिएको देशव्यापी लकडाउन मंगलबार ६४ दिन पुगेको छ। यो अवधिमा सार्वजनिक यातायात, कलकारखाना, विद्यालय एवं निजी तथा सरकारी कार्यलय बन्द रहँदा सामाजिक तथा आर्थिक जीवन लगभग ठप्प छ।

मृत्युमा पनि एक्ल्याउने कोरोना काल

कोरोना महामारीमा मृत्युपछिको संस्कार विधि र अन्तिम यात्रा परम्परागत रुपमा हुन सकेको छैन। धार्मिक विधि र प्रचलन कोरोना संक्रमणको डरले निस्तेज बनेका छन्।

लकडाउनबाट निस्किने रणनीति खोई ?

‘भाइरस संक्रमण रोकथामका लागि लकडाउन अन्तरिम रणनीति भएपनि यसलाई बिनाकारण बढाइएको र लकडाउनको मर्मअनुसार सरकारले प्रभावकारी कार्यान्वयन पनि गर्न नसकेको अवस्था छ।’

कोरोना महामारी र नेपाली मनोबल

यथार्थमा रोग नियन्त्रण र सम्भावित महामारीबाट जोगिन यस्ता उपायले काम पनि गरिरहेका छन्, तर यसबापत मानवले अन्य मूल्य चुकाउनुपर्ने निश्चित छ ।

लकडाउनले खाद्य असुरक्षाको खतरा

आफ्नो उत्पादनले नेपालको राष्ट्रिय माग धान्न सक्दैन। यही कारण नेपालले कृषि वस्तु आयात गर्दै आएकोछ। लकडाउनले आयात प्रणाली खलबल्याउँदा खाद्यसुरक्षाको समग्र स्थितिनै प्रभावित हुने देखिन्छ।

तथ्यांक अभावले राहत वितरण चुनौतीपूर्ण

गरिबी र विपन्नताको वास्तविक परिभाषा तथा तथ्यांकको अभावमा लक्षित वर्गलाई राहत वितरण गर्ने काम स्थानीय सरकारसामु चुनौतीपूर्ण बनेकोछ ।

'र्‍यापिड टेस्ट किट विश्वासयोग्य छैनन्'

कोरोना भाइरस संक्रमण पत्ता लगाउन विभिन्न जिल्लामा -यापिड टेस्ट गर्ने तयारी सरकारले गरिरहेका बेला विश्व स्वास्थ संगठन (डब्लुएचओ) ले यस्तो परीक्षण विश्वसनीय हुन नसक्ने जनाएको छ। किटहरूको गुणस्तरमा प्रश्न उठेकाले नतिजा भरपर्दो हुन नसक्ने उसको भनाइ छ।

डब्लुएचओको निर्देशिका अवरोध: विज्ञ

डब्लुएचओले संक्रमणको लक्षण देखिएका व्यक्तिको परीक्षण गर्न निर्देशिका जारी गरेको छ तर लक्षण नै नदेखिएका व्यक्तिमा पनि संक्रमण पुष्टि भएको छ।

शीर्षक, लेखका वा ट्यागमा खोज्नुहोस्