२१ मंसिर २०७९ बुधबार
ओम बानियाँ


ओम बानियाँका लेखहरु :

राजनीतिमा न्युरोमार्केटिङ

मानव मस्तिष्क विभिन्न अंगहरू मिलेर बनेको हुन्छ– सेरेब्रम, मेडुला, पोन्स, सेरेबेलम आदि। तर सबै किसिमका जनावरहरू जस्तै कुकुर, बिरालो, बाघ तथा छेपारोमा समेत मस्तिष्क हुन्छ। तर मानिस के कारणले गर्दा जनावरभन्दा अलग हुन्छ? मस्तिष्कमा विद्यमान कुन अंग वा अंगहरूका कारण ऊ जनावरभन्दा बढी चेतनशील र बुद्धिमान् हुन्छ? यी प्रश्नहरूको उचित जवाफ प्राप्त गर्न मस्तिष्कका तीन तहहरूका बारेमा जान्न आवश्यक हुन्छ।

गीता मनोचिकित्सा

गीता अर्थात् श्रीमद्भगवद्गीता विश्व प्रसिद्ध ग्रन्थ हो। महाभारतको मुटु हो। मानव जीवनको दर्पण हो। वेद र उपनिषद्को सार हो।

विश्वकै स्वस्थ, सुन्दर र सुखी मानिस

स्वस्थ र दीर्घायु रहनका लागि खानेकुरा त्यही खानुपर्छ, जुन आफ्नो आसपासका क्षेत्रहरूमा उत्पादन हुने गर्छन्। रासायनिक होइन, प्राङ्गारिक मल हालेको खेतबारीमा उब्जिएका सात्विक र सन्तुलित खाद्य पदार्थहरूको भोजन गर्नुपर्छ।

डिप्रेसनको ‘डर’

डिप्रेसनबारे समाजमा ठूलो भ्रम छ र त्यस्तो भ्रम छर्ने काम ठूला औषधि कम्पनीले गरिरहेका छन्। त्यसैले हिजोआज संसारभरि नै डिप्रेसनको हाउगुजी छ।

डिप्रेसन र यौन समस्या

जसरी डिप्रेसनले यौन समस्या पैदा गर्छ, त्यसरी नै यौन समस्याले डिप्रेसन लगायत मानसिक समस्या पैदा गर्छ। खोज्दै जाने हो भने डिप्रेसन लगायत अधिकांश मानसिक समस्याको जरो यौन समस्यामा गएर टुंगिन्छ।

बडादसैं ‘विज्ञान’

नेपालमा दुईपटक दसैं मनाइन्छ। चैतमा मनाइने दसैंलाई चैते दसैं तथा सानो दसैं भनिन्छ भने आश्विन शुक्ल प्रतिपदादेखि कोजाग्रत पूर्णिमासम्म मनाइने दसैंलाई बडादसैं तथा विजयादशमी नामले सम्बोधन गरिन्छ। वास्तवमा नेपाली समाजमा बडादसैंको आफ्नै सामाजिक, सांस्कृतिक तथा मनोवैज्ञानिक महत्व छ।

डेँगीको डर

डेँगु (डेँगी) सम्बन्धमा हामीले सुन्दै आएको र विशेषज्ञहरूले भन्दै आएको जानकारी के हो भने डेँगु एकप्रकारको ज्वरो हो। यो ज्वरो एडिस जातका एजिप्टाइ र अल्बोपिक्टस पोथी लामखुट्टेको टोकाइबाट संक्रमण हुने गर्छ। चर्को ज्वरो आउने, आ“खा रातो हुने र दुख्ने, टाउको, पेट, जोर्नी र मांसपेशी दुख्ने, आलस्य हुने जस्ता यसका लक्षण हुन्। यसको संक्रमणले रगतमा पानीको मात्रा कम भई रक्तचाप कम हुन्छ।

सिकाइ समस्या

सबै बालबालिकाको रूप, रङ, शारीरिक बनावट तथा चालढाल एकनास हुँदैन। उनीहरूमा पढ्ने, लेख्ने तथा सिक्ने क्षमता पनि फरक–फरक हुन्छ। कसैले छिटो सिक्छन्, कसैले ढिलो। कुनै बालबालिकालाई त पढाइलेखाइ गर्न निकै गाह्रो पर्छ। पढाइलेखाइ सुरु गर्दा बालबालिकामा देखापर्ने समस्यालाई डायोग्नोस्टिक एन्ड स्टास्टिकल मेनुअल अप मेन्टल डिसअर्डर (डिएसएम)ले एक मानसिक समस्या, सिकाइ विकृति (लर्निङ डिसअर्डर) भनेको छ।

ब्रेन, ब्युटी र बेसार

हिजोआज अधिकांश मानिसहरूले ब्रेनलाई भन्दा ब्युटीलाई महत्व दिने गरेका छन्। अनुहारलाई राम्रो बनाउन खासगरी महिलाहरूले अनेक प्रकारका महँगा सौन्दर्य प्रसाधनहरू प्रयोग गर्छन्। तर, सौन्दर्यको मनोवैज्ञानिक सत्य के हो भने जबसम्म मानिस स्वस्थ हुँदैन, उसको मस्तिष्कले ठीकसँग कार्य गर्दैन, तबसम्म उसको मनमा शान्ति आउँदैन, अनुहारमा क्रान्ति छाउँदैन। वास्तबमा हेल्दी बोडी हेल्दी बे्रन भएको मानिस नै ब्युटीफुल देखिन्छन्। यसका लागि मानिसहरूले महँगा–महँगा बजारिया टनिक तथा सौन्दर्य प्रसाधनहरू प्रयोग गर्न आवश्यक छैन, बेसार जस्ता स्वास्थ्यवद्र्धक तथा सौन्दर्यवद्र्धक प्राकृतिक पदार्थहरू ठीक ढंगबाट प्रयोग गरे पुग्छ।

प्रेमको बजार र बजारको प्रेम

लभ अर्थात् प्रेम यस्तो शक्तिशाली भावना हो, जसले मानिसलाई अद्भुत शान्ति दिन्छ, अपूर्व शक्ति पनि दिन्छ। वास्तवमा प्रेम जीवनको प्रेरक शक्ति हो, मनमस्तिष्कको अपार ऊर्जा हो, असीम सुखको पवित्र गंगा हो, परम शान्तिको अनन्त स्रोत हो। जब मानिस प्रेममय हुन्छ, तब ऊ आफ्नो वास्तविक स्थितिमा रूपान्तरित हुन पुग्छ। प्रेमको धारा व्यापक छ, समग्र छ, सर्वत्र र सार्वभौमिक छ।

मानसिक रोगको ‘व्यापार’

मानिसलाई कहिलेकाहीँ चिन्ता पर्छ। सुर्ता हुन्छ। कहिलेकाहीँ मानिसका मनमा अनेक कुराहरू पनि खेल्छ। काम नबन्दा, काम बिग्रिँदा तथा समस्या आईपर्दा टेन्सन पनि हुन्छ। कहिलेकाहीँ मानिसलाई अचानक बैचनी हुन्छ। आफ्नो मनोआकांक्षा पूरा नहुँदा मानिस बेलाबेलामा हतास, उदास र खिन्न पनि हुन्छ। त्यस्तो अवस्थामा उसलाई कसैसँग बोल्न मन लाग्दैन, हाँसखेल गर्न रुचि लाग्दैन, भोकप्यास तथा निद्रा पनि लाग्दैन। सामान्यतया हरेक मानिसको जीवनमा बेलाबेलामा यस्ता लक्षण आउँछन्।

शीर्षक, लेखका वा ट्यागमा खोज्नुहोस्