फ्रान्सेली फुटबल स्टार किलियन एम्बाप्पेले चीनका पूर्वनेता माओ त्सेतुङबारे गरेको टिप्पणीमा रियल मड्रिड र स्पेनिस ला लिगाले पनि माफी मागेका छन्।

एमबाप्पेले चीनका पूर्वनेता माओत्सेतुङबारे गरेको टिप्पणीप्रति माफी मागे पनि चीनमा उनको प्रतिष्ठा पुनःस्थापित गर्न समय लाग्ने देखिएको छ।

यस विवादले स्पेनी फुटबल क्लब रियल म्याड्रिड र ला लिगाको छविमा समेत नकारात्मक असर पारेको विज्ञहरूको भनाइ छ।

यसै साता सार्वजनिक भएको एउटा भिडियोपछि एमबाप्पे विवादमा तानिएका हुन्। भिडियोमा उनले आफ्नो अनुहार प्रयोग गरेर माओत्सेतुङजस्तो देखिने गरी बनाइएको इन्टरनेट मीम देख्दा आफूलाई रमाइलो लागेको बताएका थिए।

माओलाई चीनमा कम्युनिस्ट क्रान्तिका नेता तथा जनवादी गणतन्त्र चीनका संस्थापकका रूपमा सम्मान गरिन्छ। यद्यपि, उनको शासनकालमा भएका व्यापक मानवीय क्षतिका कारण उनी इतिहासको विवादास्पद पात्र पनि हुन्। चीनमा माओको सार्वजनिक उपहासलाई संवेदनशील विषयका रूपमा लिइन्छ।

विवाद चर्किएपछि एमबाप्पे, उनको क्लब रियल म्याड्रिड र ला लिगाले माफी मागेका छन्। तर, चीनका प्रमुख ब्रान्डहरूले एमबाप्पेसँगको सम्बन्ध तोड्न थालेका छन् भने स्पेनी ला लिगाका खेलहरू चिनियाँ सरकारी टेलिभिजन सीसीटीभीको प्रसारण तालिकाबाट समेत हटाइएको छ।

चीनको विदेश मन्त्रालयका प्रवक्ताले सरकारले एमबाप्पेको माफीलाई गम्भीरतापूर्वक लिएको बताएका छन्।

माफीले मात्रै विवाद साम्य नहुन सक्छ

चीनका अनुभवी खेलकुद टिप्पणीकार यान छियाङले यस घटनाले चिनियाँ बजारमा ला लिगा र रियल म्याड्रिडको प्रतिष्ठामा गम्भीर असर पारेको बताएका छन्।

उनले सामाजिक सञ्जालको युगमा यस्ता विवाद निकै छिटो फैलिने र जनभावना तीव्र रूपमा परिवर्तन हुन सक्ने बताए।

यानले माफी माग्नु सकारात्मक कदम भए पनि त्यसले विवाद तत्काल अन्त्य हुन्छ भन्ने निश्चित नभएको बताए। चीनमा एमबाप्पे र उनका आबद्ध संस्थाहरूको छवि सुधार्न निरन्तर प्रयास आवश्यक पर्ने उनको भनाइ छ।

चीन विश्वकै ठूलो उपभोक्ता बजारमध्ये एक हो। त्यहाँका उपभोक्ताको प्रतिक्रिया, सामाजिक सञ्जालमा फैलिने धारणा र सरकारी सञ्चारमाध्यमको प्रस्तुतिले विदेशी खेलाडी तथा खेलकुद संस्थाको व्यावसायिक भविष्यमा ठूलो प्रभाव पार्न सक्छ।

एनबीएको विवादबाट लिन सकिन्छ पाठ

चीनमा विदेशी खेलकुद संस्था राजनीतिक विषयका कारण विवादमा परेको यो पहिलो घटना होइन।

सन् २०१९ मा अमेरिकी बास्केटबल लिग एनबीएको ह्युस्टन रकेट्सका तत्कालीन महाप्रबन्धक डेरिल मोरेले हङकङका प्रदर्शनकारीहरूको समर्थनमा सामाजिक सञ्जालमा पोस्ट गरेपछि चीन र एनबीएबीच तनाव बढेको थियो।

त्यसपछि चिनियाँ सरकारी टेलिभिजन सीसीटीभीले एनबीएका खेल प्रसारणमा रोक लगाएको थियो। यो प्रतिबन्ध एक वर्षभन्दा बढी समय कायम रह्यो।

चीनमा एनबीएका प्रि–सिजन खेलहरू पुनः आयोजना हुन थालेको भने धेरै समयपछि मात्रै हो।

अस्ट्रेलियन नेसनल युनिभर्सिटीकी प्राध्यापक डेबी चानले एनबीएको विवाद र एमबाप्पेसँग सम्बन्धित पछिल्लो घटनालाई चीनमा देखिने उपभोक्ता राष्ट्रवादका उदाहरणका रूपमा व्याख्या गरेकी छन्।

उनका अनुसार सामाजिक सञ्जालमा फैलिने आक्रोश र सरकारी सञ्चारमाध्यमको प्रस्तुतिले एकअर्कालाई थप बल पुर्‍याउन सक्छन्।

एनबीएका कमिस्नर एडम सिल्भरले चीनसँगको विवादका कारण लिगले सयौँ मिलियन डलर बराबरको आम्दानी गुमाएको बताएका थिए।

यसले राजनीतिक तथा सांस्कृतिक संवेदनशीलतालाई बेवास्ता गर्दा खेलकुद संस्थाले व्यहोर्नुपर्ने आर्थिक जोखिम पनि स्पष्ट पार्छ।

चीनको बजारमा रियल म्याड्रिड र ला लिगाको ठूलो स्वार्थ

एमबाप्पेसँग जोडिएको विवादले रियल म्याड्रिड र ला लिगाको व्यावसायिक हितमा पनि असर पार्न सक्ने देखिएको छ।

ला लिगाको सन् २०२४–२५ सिजनका लागि ७४ करोड ८० लाख युरो मूल्याङ्कन गरिएको अन्तर्राष्ट्रिय प्रसारण अधिकारको ठूलो हिस्सा चीन र अमेरिकाजस्ता बजारबाट आउने आम्दानीमा निर्भर छ।

स्पेनी खेलकुद पत्रिका मार्काका अनुसार चीनमा रियल म्याड्रिडका जर्सी तथा अन्य सामग्रीको बिक्रीले पनि क्लबको व्यापारमा महत्त्वपूर्ण योगदान पुर्‍याउँछ।

यसका अतिरिक्त, क्लबका प्रायोजकहरूमध्ये चिनियाँ कम्पनीहरू पनि छन्। हाइसेन्स, काइयुन स्पोर्ट्स र लिङ्गलोङ टायरजस्ता ब्रान्डसँगको सम्बन्धले चिनियाँ बजारमा क्लबको व्यावसायिक उपस्थितिलाई थप महत्त्वपूर्ण बनाएको छ।

त्यसैले विवादले खेलाडीको व्यक्तिगत छविमा मात्रै नभई क्लबको प्रायोजन, सामग्री बिक्री र प्रसारण अधिकारबाट प्राप्त हुने आम्दानीमा समेत असर पार्न सक्ने विश्लेषण गरिएको छ।

सम्बन्ध सुधार्न समय र व्यवहार दुवै आवश्यक

बेइजिङस्थित के–सोल्युसन स्पोर्ट्स कन्सल्टिङका संस्थापक एडम झाङका अनुसार विवादपछि छिटो र इमानदार ढङ्गले पश्चात्ताप व्यक्त गर्नु महत्त्वपूर्ण हुन्छ।

उनले एमबाप्पे र सम्बन्धित संस्थाले देखाउने आगामी व्यवहारले चीनमा प्रसारण प्रतिबन्ध कायम रहने वा नरहने भन्ने निर्णयमा प्रभाव पार्न सक्ने बताए।

तर, चीनमा एमबाप्पेको व्यावसायिक छवि पूर्ण रूपमा पुरानै अवस्थामा फर्कन सक्छ कि सक्दैन भन्ने विषयमा यान छियाङले शङ्का व्यक्त गरेका छन्।

विश्वकपका बेला र अन्य ठूला फुटबल प्रतियोगितामा एमबाप्पेले पाएको लोकप्रियताले उनलाई चीनमा पनि आकर्षक विज्ञापन अनुहार बनाएको थियो। उनको तस्बिर पेय पदार्थका बोतलदेखि विभिन्न विज्ञापन अभियानसम्म प्रयोग हुँदै आएको थियो।

त्यस्तो लोकप्रियता गुमेमा एमबाप्पेलाई मात्र नभई उनीसँग व्यावसायिक सम्बन्ध गाँसेका रियल म्याड्रिड र ला लिगालाई समेत ठूलो क्षति पुग्न सक्ने यानको भनाइ छ।

उनका अनुसार तत्कालै अवस्था सुधार हुनेमा आशावादी हुने आधार कम छ। भविष्यमा एमबाप्पे र सम्बन्धित संस्थाले कस्तो व्यवहार देखाउँछन् भन्ने कुराले नै उनीहरूको प्रतिष्ठा पुनःस्थापित हुने सम्भावना निर्धारण गर्नेछ।

एमबाप्पेको टिप्पणीले सुरु भएको विवादले अन्तर्राष्ट्रिय खेलकुदमा व्यक्तिगत अभिव्यक्ति, सांस्कृतिक संवेदनशीलता र व्यावसायिक स्वार्थबीचको सम्बन्धलाई फेरि चर्चामा ल्याएको छ।