आफूले कुल्चिएको माटोमा शिर गाढेर
आज पनि रातभरि रोयो !
र उसका जोर आँखाहरूबाट अविरल बगिरहे—
इतिहासको अँध्यारो खाडीमा पुरिएका
रगतका असङ्ख्य नदीहरू !
जङ्गेपिलरको छेउमा बसेर
गीत गाउँदै थियो एउटा निर्धो गाइने—
हे बरै !
सारङ्गी रुवाउँदै आएँ÷कर्खा गाउँदै आएँ
निभेको इतिहासको नाममा÷कलेजी कटाउँदै आएँ !
नातिहरूलाई सुनाउनु थियो एउटा गीत
सोध्नु थियो प्रश्नहरू—
तिम्रा बाजेको भिक्टोरिया क्रस
र तिम्रा बाबुको परमवीर चक्र
कसले बेचेर खायो रक्सी ?
सोध्नु थियो—
तिम्री आमाको हरियो लुङ्गीमा
कसले निभायो चुरोटको ठुटो ?
आफ्नै पैतालामुनि पहिरो गएझैं हरेक दिन
कहाँ हराउँदै छ यो देशको माटो ?
जङ्गेपिलरलाई सोध्नु थियो—
झुसेलीले खाएको सिमीको पातजस्तै
थाहै नपाई हरेक दिन
किन खुम्चिँदै छ यो देशको सीमारेखा ?
महाकाली नदीलाई एकै छिन
आँखाको डिलैमा रोकेर सोध्नु थियो—
काली ! तिमी लिम्पियाधुराबाट आयौ
कि लिपुलेकबाट आयौ ?
इतिहासबाटै इतिहास हराउँदा
सोध्न बिर्सिएका प्रश्नहरू धेरै थिए !
देख्नै बिर्सिएका सपनाहरू पनि धेरै थिए !
हे बरै !
सारङ्गी रुवाउँदै आएँ÷कर्खा गाउँदै आएँ ...!
सन्ततिहरूलाई सुनाउनु थियो—
हजारौं स्वामी र हजारौं मालिकका सगुनहरू !
कसरी टुक्रिए भूमिहरू÷कसरी जोडियो पृथिवी ?
र कसरी जन्मियो तिमी बाँचेको देश ?
सोध्नु थियो—
आज त तिमी हौ यो देशको मालिक !
तर कसरी निभ्यो तिम्रो शिरको उज्यालो ज्योति ?
अल्लाका भाङ्ग्रा ! भेडाका दोचा !
हाकुपटासी ! लेहेँगा धोती !
फाटेको शिरमा ढाकाको टोपी !
भोटो र कछाड ! दौरा र सुरुवाल !
चाँदीका सोली ! चौबन्दी चोली !
डाँडा र पाखामा लस्करै हिँड्थे—
बिस्र्यौ कि तिमीले ?
रगतको बाफमा भुइँकुहिरो उड्यो
पुर्खाको रगत माटोमै भिज्यो !
हड्डीको धुलो र रगतको दाग—
प्रकाशित: २९ आश्विन २०७२ २०:३६ शुक्रबार
