सुन्दर अनुहार, राम्रो जीउडाल र राम्रै अभिनय क्षमता भएकी नवोदित हिरोइन। उनले काम पाएकै थिइन्। दाम पनि कमाइरहेकी थिइन्। तर, उनले एउटा शारीरिक कमी महसुस गरेकी रहिछिन्। उनलाई आफ्नो स्तनको आकार सानो भएकोमा नमज्जा लागेको रहेछ। 'स्तनचाहिँ ज्यान अनुसार नभएको' भन्ने साथीहरूको प्रतिक्रियाले उनी खिन्न भइरहेकी थिइन्। कला क्षेत्रमा उक्लिँदै गरेकी उनलाई वक्षको साइजकै कारण किन तल पर्ने भन्ने लाग्यो। र, उनले 'ब्रेस्ट इम्प्लान्ट' गर्ने योजना बनाइन्।

स्तन इम्प्लान्ट गरेको केही दिनपछि उनले शुक्रवार संवाददातालाई 'म समस्यामा परेँ' भन्दै फोन गरिन्। आफ्नो सुन्दरतालाई निखार दिन उनले स्तनभित्र सिलिकन राखेकी रहिछन्। तर, त्यो राख्ने क्रममा भएको गडबडीले समस्या आएको रहेछ।

तुरुन्तै कस्मेटिक सर्जन डा. जसवन शाक्यसँग उनलाई भेटाइयो। ती अभिनेत्री समयमै डाक्टरको सम्पर्कमा आएकाले जटिल समस्या आउनबाट त जोगिइन्। तर, स्तन ठूलो बनाउने उनको सपना मात्रै चकनाचुर भएन, चार लाख रुपैयाँ पनि खेर गयो।

थुप्रै हलिउड, बलिउड अभिनेत्रीले ब्रेस्ट इम्प्लान्ट गरेर शरीरको स्वरूप सुन्दर र सेक्सी बनाएको समाचार पढेकी थिइन् उनले। उनी पनि त्यसै गर्न लालायित भइन्। ब्रेस्ट इम्प्लान्ट गर्ने राम्रो ठाउँबारे सोधखोज गर्न थालिन्। इन्टरनेटमा 'गेट द्याट पर्फेक्ट सेप विद ब्रेस्ट सर्जरी' नारा लेखिएको डा. शोभाको पेजमा पुगिन्। 'गोपनीयता पनि कायम रहने र नजिक पनि हुने भएकाले नयाँ दिल्ली पुगेर ब्रेस्ट इम्पलान्ट गरेर आएकी थिएँ,' उनले भनिन्।

उनको स्तनको आकार वृद्धिसँगै झन् सुन्दर देखिने सपना विपनामा परिणत नहुँदै तुहिन पुग्यो। 'सिलिकन राख्न स्तनमुनि बनाइएको घाउबाट सिलिकन देखिन थालेपछि सुरुमा यस्तै होला भनेर वास्ता गरिनँ,' उनले भनिन्, 'निको नहुने संकेत देखेपछि आत्तिएँ। यो कुरा इम्प्लान्ट गर्ने डाक्टरलाई भनेपछि उनले तुरुन्तै नजिक रहेका कस्मेटिक सर्जनलाई भेट्न भने।'

हाल निको भएर काममा फर्किसकेकी उनी यसका कारण भविष्यमा कुनै समस्या देखिन्छ कि भनेर त्रसित छिन्। पहिलेभन्दा स्तन थप झोल्लिँदा कतै अब यस्तै रहने हो कि भन्ने त्रास पनि छ। तर, डा. शाक्य भन्छन्, 'सिलिकन निकालेर फालेको केही समयमै स्तन पुरानै आकारमा आउँछ।' उपचारपश्चात शुक्रवारकर्मीको सम्पर्कमा आएकी उनी मानसिक तनावमा रहेको उनको बोली र व्यवहारबाट प्रस्टै देखिन्थ्यो।

 

कस्मेटिक सर्जरी धेरै गरिने देशमा कोरिया पनि पर्छ। सानो लिंगले कम र ठूलो लिंगले बढी यौन सन्तुष्टि दिने भ्रम पालेर बसेका एकजना नेपाली युवाले लिंगमा सिलिकन राखे। कामको सिलसिलामा कोरिया पुगेका उनले लिंगमा सिलिकन राखेर मोटाइ र लम्बाइ बढाएर यौन पार्टनरलाई बढी सन्तुष्टि दिने र आफू पनि सन्तुष्ट हुने रहर यत्तिकै फासफुस भयो। लामो समयसम्म कामको सिलसिलामा कोरिया बसेका उनले नेपाल फर्किने समयमा लिंगमा सिलिकन राखेका थिए। तर, सिलिकन राख्ने प्रक्रियामा भएको गडबडीका कारण यता फर्किनेबित्तिकै समस्या आयो। उनी पनि प्लास्टिक सर्जनको खोजी गर्दै डा. शाक्यकहाँ पुगेका थिए। शल्यक्रिया गरी सिलिकन निकालेर फालिदिएको डा. शाक्यले बताए।

 

विश्वमा धेरै पहिलेदेखि सर्वसुलभ भएको स्तन इम्प्लान्ट नेपाल र नजिकैको देश भारतमा पनि सहज भएपछि यसतर्फ धेरै आकर्षित भएका छन्। पत्रपत्रिका र विभिन्न वेबसाइटमा आकर्षक विज्ञापन गरेर आफूले गरेको इम्प्लान्टले 'कसैको जीवन सार्थक' भएको अर्थ लाग्ने खालका सन्देश प्रवाह गर्नेहरू पनि बढेका छन्। यस्तो सर्जरी गरेर आफूलाई 'पर्फेक्ट' देखाउन चाहने भए पनि यस विषयमा खुल्न नसकिने सामाजिक बाध्यताका कारण यस्ता समस्या आइरहेका छन्। सन् २००९ देखि नेपालमै स्तन प्रत्यारोपण गरिरहेका डा. शाक्य यसबारे भरपूर जानकारी लिएर मात्रै अघि बढ्न सुझाउँछन्। भन्छन्, 'तर, सकेसम्म कसैले थाहा नपाओस् भनेर लुकाउने प्रवृत्तिले समस्या आइरहेको छ।' धेरै सोधखोज गर्दा अरूले पनि थाहा पाउने र आफ्नो कमजोरी पनि पत्ता लाग्ने भएका कारण गोप्य ढंगले गर्ने डाक्टर र गराउने ठाउँबारे सोधखोजै नगरी इम्प्लान्ट गर्दा फेल हुनुका साथै स्वास्थ्यलाई हानि गर्ने डा. शाक्य बताउँछन्।

इम्प्लान्ट निकै होसियारीपूर्वक गरिने प्रक्रिया हो। डा. शाक्यका अनुसार यो कालिगढले मूर्ति बनाउँदा ध्यान दिएजस्तै काम हो। इम्प्लान्ट गर्दा सिलिकन डल्लो पर्योश वा राखेको मिलेन भने यसले समस्या निम्त्याउन सक्छ। इम्प्लान्ट गर्दा चिरेको घाउ पाक्न थाल्यो भने तुरुन्त सिलिकन निकाल्नुपर्ने हुन्छ। डा. शाक्यका अनुसार ती अभिनेत्रीको सिलिकन राखेको घाउ निको भएको थिएन। 'राख्नेले पनि होसियारी नअपनाएको र राखेपश्चात ध्यान दिनुपर्ने कुरामा ती अभिनेत्रीले ध्यान नदिएको देखिन्छ,' डा. शाक्यले भने। इम्प्लान्ट गरेपछि एक महिनासम्म एक्सरसाइज पूर्ण रूपमा निषेध गर्नुपर्ने उनले बताए। त्यसैगरी इम्प्लान्ट गर्ने ठाउँ र व्यक्तिको बारेमा राम्ररी बुझेर मात्रै अघि बढ्न उनी सुझाउँछन्। 'अहिले इन्टरनेटको जमाना हो, धेरै कुरा त्यहीँ पढ्न पाइन्छ। त्यसका फाइदा÷बेफाइदा हुन्छन्। सबै पढेर डाक्टरसँग सल्लाह गर्ने र जिज्ञासा मेटाएर मात्रै प्रक्रियामा जानुपर्छ,' उनले भने। इम्प्लान्ट गर्ने डाक्टर कत्तिको अनुभवी र जान्ने छन् भन्ने बारे उनको सफल र असफल केस स्टडी गरेर पत्ता लगाउनुपर्ने उनी बताउँछन्।

 

इम्प्लान्ट सबैभन्दा धेरै स्तन, त्यसपछि नाक, लिंग र नितम्बमा गरिने गरिएको छ। नेपालमा भने ब्रेस्ट र नाकको प्य्राक्टिस भइरहेको छ। ब्रेस्ट इम्पलान्ट गर्दा बेहोस गरेर, स्तनको मुनिपट्टि पाँचदेखि छ सेन्टिमिटरको घाउ पारेर सिलिकन राख्ने गरिन्छ। जसले गर्दा काटेको घाउमा सानो दाग बस्छ। स्तन झुन्डिँदा छोपिने भएकाले यो दाग सजिलै देखिँदैन। सिलिकन मानिसको शरीरभित्र 'एड्जस्ट' भएर बस्ने र कुनै पनि हानि नगर्ने तत्त्व हो। यो राख्ने साह्रै कमलाई मात्र यसको एलर्जी हुने चिकित्सक बताउँछन्। युरोप, अमेरिका र भारतमा स्तनमा सिलिकन भर्ने अपरेसन नेपालको तुलनामा निकै महँगो छ। नेपालमा साढे दुई लाख रुपैयाँसम्ममा हुने अपरेसन विदेशमा कम्तीमा पाँच लाख रुपैयाँमा हुने चिकित्सक बताउँछन्।

स्तनको आकारलाई कत्रो बनाउन चाहेको हो, त्यही साइजको सिलिकन स्तनभित्र राख्नुपर्ने हुन्छ। सय सीसीदेखि सुरु हुने सिलिकनको साइज ४ सय ५० सीसी वा त्योभन्दा माथि पनि हुनसक्छ। ४ सय ५० सीसी भनेको निकै ठूलो साइज हो। यो पोर्न फिल्ममा काम गर्ने कलाकारले मात्रै प्रयोग गर्ने गरेको बताइन्छ। नेपालमा सयदेखि २ सय ५० सीसीसम्मका सिलिकन स्तनभित्र राखेर साइज बढाउने गरिएको छ। इम्प्लान्ट गरिएको सिलिकन स्तनको तल्लो भागमा रहन्छ। स्तनको माथिल्लो भागमा बोसो, त्यसपछि मांसपेशी र त्यसभन्दा मुनि इम्प्लान्ट गरिएको सिलिकन बस्छ। इम्प्लान्ट गरिएको स्तनलाई पुरुषले सुमसुम्याउँदा यौन उत्तेजना पहिलाजत्तिकै आउने र यसले दूध उत्पादनमा केही असर नगर्ने चिकित्सक बताउँछन्।

इम्प्लान्ट गरिएको सिलिकनले प्राकृतिक स्तनमा भएको मांसपेशी तथा बोसोलाई तलबाट धकेलेर 'पर्फेक्ट' साइजमा देखाइदिन्छ। एक पिस सिलिकनको नेपालमा ७० हजार रुपैयाँ पर्छ। सिलिकनको मूल्य तथा अपरेसन चार्जसहित साढे दुई लाख रुपैयाँमा स्तनको साइज बढाउन सकिन्छ। इम्प्लान्ट गरिने सिलिकनको गुणस्तरअनुसार मूल्य फरक–फरक हुने गरेको छ।

 

राजधानीका नाम चलेका केही अस्पतालले स्तन इम्प्लान्ट गर्ने सेवा सुरु गरेपछि सेवा लिनेहरू बढेका छन्। पछिल्लो समय यसप्रति चासो राख्ने निकै देखिएका छन्। डा. शाक्यकहाँ पनि इम्प्लान्टका लागि महिनामा पाँचजना जति महिला पुग्ने गरेका छन्। राम्रो आम्दानीको स्रोत भएका तर उमेरअनुसार वक्षको विकास हुन नसकेर 'आफू नराम्री छु' भन्ने हीनताबोधले थिचिएकाहरूले इम्प्लान्टमा बढी चासो देखाउन थालेका छन्। केही दिनअघिमात्रै डा. शाक्यकहाँ एउटी आमाले आफ्नी छोरीलाई ल्याएकी थिइन्। विवाह गर्ने उमेर पुगे पनि स्तनको विकास पर्याप्त नभएकाले छोरीको बिहे नै नहुने डरले उनी त्यहाँ पुगेकी थिइन्। 'धेरै जना त कपडा लगाउँदा राम्ररी नमिलेको भनेर पनि सानो स्तनलाई ठूलो बनाउन आइपुग्छन्,' डा. शाक्यले भने।

सिलिकन राखेर साना स्तनलाई भरिलो बनाउन सकिएजस्तै निकै ठूला स्तनबाट बोसो निकालेर ठिक्कको साइज बनाउने अपरेसन पनि नेपालमै हुन थालेका छन्। स्तन सानो हुँदा महिला जति चिन्तित हुन्छन्, ठूलो हुँदा पनि उत्तिकै चिन्ता गरिरहेका हुन्छन्। अनावश्यक ठूला स्तन भएका महिलालाई ढाडको समस्या देखिने र पहिरन नसुहाउने भएका कारण उनीहरू स्तन घटाइदिनुप¥यो भन्दै कस्मेटिक सर्जनकहाँ पुग्ने गरेका छन्।

 

शहरियाहरूले अचेल सौन्दर्यमा बढी नै चासो राख्न थालेका छन्। कस्मेटिक वा प्लास्टिक सर्जरी गरेर वा लेजर गरेर सुन्दर बन्न चाहनेहरूको भीड बढ्न थालेको छ। आर्थिक अवस्था बलियो भएका शहरिया महिला तथा पुरुष बढ्दो उमेरसँगै शरीर तथा अनुहारमा देखिने स्वाभाविक चिह्न र छापलाई ढाकछोप गर्न कस्मेटिक सर्जनकोमा पुग्ने गरेका छन्। राजधानीका पत्रपत्रिकामा विज्ञापन गरेर अनुहारको कोठी, दाग, चायापोतो हटाउने, स्तन घटाउने तथा बढाउने, हिपको साइज बढाउने, चाउरीपन हटाउने, अनावश्यक रौँ सधैँका लागि हटाउने ग्यारेन्टी भन्दै सौन्दर्यको व्यापार गर्नेहरू पहिलेदेखि नै सक्रिय छन्।

विश्वका समाचार पढ्दा 'फलानो हिरोले यस्तो गरेर तन्नेरी देखिए, हिरोइनले यसरी अनुहारको दाग मेटिन्' भन्ने समाचारले गर्दा पनि धेरै मानिस आफूलाई माथिका प्रक्रियाबाट सुन्दर बनाउन उद्यत छन्। कालो दाग, चायापोतो, पलाएको मासु, चाउरीपना लगायत समस्याबाट पीडित महिला–पुरुष काठमाडौँमा बग्रेल्ती खुलेका कस्मेटिक सर्जरी क्लिनिक वा ब्युटी पार्लरमा धाउने गरेका छन्। शरीरको छालालाई मेन्टेन गरेर राम्रो देखाउनका निम्ति सबै लागिपरेका छन्। तर, यी कहाँ र कसलाई गराउने भन्नेमा प्रशस्त जानकारी हासिल नगर्दा उल्टै कुरूप हुनु परेका प्रशस्त घटना छन्। विशेषगरी अनुभव र जानकारी बिना नै गरिने लेजरको प्रयोगले यस्ता घटना बढेका छन्।

केही दिनअघि मात्रै स्वस्ति लेजर एन्ड स्किन केयर, नक्सालमा एउटा त्यस्तै केस आएको थियो। दाग हटाउनका लागि एउटा ब्युटी पार्लरमा लेजर गराउँदा एकजना महिलाको अनुहारभरि दाग बस्न पुगेको थियो। स्किनको डाक्टर खोज्दै डा. सोनिया गुप्ताकहाँ आइपुगेकी ती महिलाले दाग हटाउन प्रयोग गरिएको लेजरले आफूलाई झन् कुरूप बनाएको व्यथा सुनाएकी थिइन्। 'जसले पनि लेजर गर्ने भएकाले यस्ता समस्या लिएर हामीकहाँ धेरै आइपुग्छन्,' डा. सोनियाको अनुभव छ, 'काम टेक्निकल भए पनि मान्छेपिच्छे फरक स्किन, फरक खालका दाग, रौँ र ट्याटू हुने भएकाले तीबारे जान्न जरुरी छ। लेजर मेसिनले गर्ने प्रक्रिया हो भनेर जोसुकैले केही महिना वा दिनको ट्रेनिङले चलाउने गरिएकाले समस्या आइरहेको छ। धेरैले 'अटो' मोडमा राखेर लेजर चलाउने गर्छन्। योे मेसिनरी चिजको सिस्टम नजान्नेका लागि दिइएको अप्सनमात्रै हो। कसैको स्वास्थ्य वा सौन्दर्यमाथि यो अप्सन प्रयोग गरेर खेलबाड गर्नु हुँदैन,' डा. सोनिया भन्छिन्।

०००

नाम चलेको एक अस्पतालमा कार्यरत चिकित्सकले सोही अस्पतालमा कार्यरत नर्सको अनुहारमा आएको चायापोतो हटाउन लेजर गरिदिएका थिए। लेजर गरेपछि उनको अनुहारको चायापोतो हट्नुको साटो अनुहार नै कुरूप देखिनेगरी दाग बस्यो। ती नर्स अहिले धुलिखेल अस्पतालमा उपचार गराइरहेकी छिन्। तर, उनको अनुहारको छाला पुरानै अवस्थामा फर्किन सक्ने अवस्था नरहेको जानकारी उपचारमा संलग्न चिकित्सकले दिए।

०००

कालिमाटीमा रहेका अधिकांश ब्युटी पार्लरले केही समयअघिसम्म लेजर थेरापी खूब प्रचार गर्थे। तर, पछिल्लोपटक यो लेजरदेखि सजग भएको पाइयो। 'धेरैमा समस्या आउन थालेपछि हामीले त लेजर मेसिन नै हटायौँ,' कालिमाटीको ग्लोरियस हर्बल ब्युटी पार्लरकी सञ्चालक सुमित्रा रञ्जितले भनिन्, 'जोखिम लिनुभन्दा कामै नग¥यो आनन्द !'

काठमाडौँ मलको चौथो र पाँचौँ तलामा रहेका दुइटा फेसियल सेन्टरबीच सौन्दर्य निखार्न निकै प्रतिस्पर्धा चलिरहेको देख्न सकिन्छ। पाँचौँ तलामा रहेको 'चाइनिज चार्मिङ स्किन केयर एन्ड फेसियल सेन्टर'मा छालासम्बन्धी समस्या, चाउरिपन, चायापोतो, डन्डीफोर, कालो दाग, धब्बा, कोठी, मुसा आदिको सूक्ष्म विद्युतीय प्रणालीबाट हटाइने जानकारी पाइयो। कति पैसा लाग्छ ? त्यहाँकी एक कर्मचारीले भनिन्, 'साइज हेरेर हुन्छ। कोठीको तीन सयदेखि दुई हजार रुपैयाँसम्म लाग्छ। कोठी गनेर पैसा लिन्छौँ। जस्तासुकै कोठी, दाग, धब्बा हटाइन्छ।' कसरी उपचार गरिन्छ भन्ने प्रश्नमा उनले भनिन्, 'चाइनिज प्रविधिबाट उपचार हुन्छ। कोठीलाई मेसिनले निकाल्छ।'

फेसियल हाउसकी सञ्चालक ब्युटिसियन सुषमा महरा भने ग्राहकप्रति जिम्मेवार देखिइन्। उनले आफूले सामान्य खाले समस्याको मात्र उपचार गर्ने बताइन्। 'ट्याटू रिमुभ, सामान्य कोठी, दाग र धब्बा मात्रैको उपचार गर्छाैं। नसक्ने डाक्टरकोमा रिफर गर्छौं।'

नेपालमा लेजर मेसिन कसले चलाउन पाउने ? भन्ने मापदण्ड नहुँदा यसको गलत प्रयोग भइरहेको डा. सोनिया बताउँछिन्। भन्छिन्, 'ब्युटिसियनहरूले नै यो काम गर्न सक्ने भए हामीले डम्र्याटोलोजीमा एमबीबीएस किन गर्नुपर्‍यो ?'

ब्युटी पार्लरतिर प्रविधि पनि काम चलाउन प्रयोग हुने गरेका कारण समस्या आउने गरेको छ। स्वस्ति लेजर एन्ड स्किन केयरमा रहेको एक करोड मूल्य बराबरको लेजर मेसिन देखाउँदै डा. सोनिया भन्छिन्, 'सस्तो मेसिनले काम हुने भए हामी यस्तो महँगो किन राख्थ्यौँ। उपभोक्ताको स्वास्थ्यमाथि खेलबाड नहोस् भनेर यस्तो गरेका हौँ।'