अमेरिकाका राष्ट्रपति डोनाल्ड ट्रम्पले उत्तरी छिमेकी क्यानडाले चीनसँगको व्यापार सम्झौता अगाडि बढाएमा क्यानडाबाट आयात हुने सामानहरूमा १०० प्रतिशत कर लगाउने चेतावनी दिएका छन्।

उनले क्यानडाबाट आयात हुने सामानहरूमा १०० प्रतिशत कर लगाउने धम्की दिएका हुन्। यसले ट्रम्पको नयाँ विश्व व्यवस्थाको विरोधी आवाजका रूपमा रहेका प्रधानमन्त्री मार्क कार्नीसँगको झगडालाई थप तीव्र बनाएको छ।

ट्रम्पले सामाजिक सञ्जाल पोस्टमा कार्नीलाई ‘गभर्नर’ भनेर सम्बोधन गर्दै चीनले अमेरिकामा सामान र उत्पादनहरू पठाउन क्यानडालाई ‘ड्रप अफ पोर्ट’ बनाउने सोचेको भए पूर्ण रूपमा गलत हुने स्पष्ट पारेका छन्।

ट्रम्पले धम्कीपूर्ण कर कहिले लगाउन सक्छन् भन्ने कुरा स्पष्ट पारेका छैनन्। उनले पोस्टमा यदि क्यानडाले चीनसँग सम्झौता गर्‍यो भने यो ‘तुरुन्तै’ हुनेछ भनेका छन्। कार्नीले गत हप्ता मात्रै चीनसँग सम्झौता गरेका थिए। सम्झौतापछि ट्रम्पले प्रारम्भिक रूपमा प्रशंसा पनि गरेका थिए।

समाचार एजेन्सी एपीका अनुसार ह्वाइट हाउसले कुनै थप विवरण प्रदान गरेको छैन।

विगत एक वर्षदेखि व्यापार युद्ध सुरु गरे पनि, क्यानडाले क्यानेडियन कृषि उत्पादनहरूमा कम आयात करको बदलामा चिनियाँ विद्युतीय सवारी साधनहरूमा कर घटाउने आफ्नै सम्झौतामा अगाडि बढेको छ। सम्झौतापछि ट्रम्पले कार्नीलाई ‘गर्नु पर्ने कुरा यही हो र व्यापार सम्झौतामा हस्ताक्षर गर्नु उनको लागि राम्रो कुरा हो’ भनेका थिए।

ग्रीनल्याण्ड प्राप्त गर्ने ट्रम्पको प्रयासले नेटो गठबन्धनलाई तनावग्रस्त बनाएको बेला कार्नीसँग बढ्दो वाकयुद्धको बिचमा ट्रम्पको यो धम्की आएको हो। ट्रम्पले यस हप्ता स्विट्जरल्याण्डको डाभोसमा ‘क्यानाडा संयुक्त राज्य अमेरिकाको कारणले बाँच्छ’ भनेर टिप्पणी गरेका थिए।

जवाफमा कार्नीले भनेका थिए, ‘क्यानाडा एक उदाहरण हुन सक्छ कि संसारले निरंकुश प्रवृत्तिहरूतिर झुक्नु पर्दैन। क्यानाडा अमेरिकाको कारणले बाँचिरहेको छैन। क्यानाडा फस्टाउँछ किनभने हामी क्यानेडियन हौं।’

पछि ट्रम्पले विश्वव्यापी द्वन्द्व समाधान गर्न गठन गरेको ‘शान्ति बोर्ड’ मा सामेल हुन कार्नीलाई दिएको निमन्त्रणा फिर्ता लिए।

ग्रीनल्याण्ड प्रकरणमा क्यानडा युरोपसँग उभिएको छ। यसअघि ट्रम्पले क्यानडालाई अमेरिकाको ५१ औं राज्य बनाउने दाबी पनि गर्दै आएका थिए। उनले तत्कालीन प्रधानमन्त्री जस्टिन ट्रुडोलाई पनि ‘गभर्नर’ भनेर पटक पटक सम्बोधन गर्ने गरेका थिए। यस हप्ता सामाजिक सञ्जालमा अमेरिकाको नक्सा देखाउँदै एउटा एआई तस्बिर पोस्ट गरेका थिए। उक्त पोस्टमा क्यानडा, भेनेजुएला, ग्रीनल्याण्ड र क्युबालाई अमेरिकी हिस्साको रूपमा समावेश गरिएको थियो।

जानकारहरूका अनुसार कार्नीको चीन भ्रमण र डाभोस भाषणले ट्रम्पलाई आफू पछाडि परेको र निराश महसुस गराएको छ। पछिल्लो समय ट्रम्पको नीतिविरुद्ध खुलेर बोल्ने पश्चिमा नेताको रूपमा कार्नीले पहिचान बनाएका छन्। हालै डाभोसमा भएको विश्व आर्थिक मञ्चमा बोल्दै कार्नीले भनेका थिए, ‘मध्य शक्तिहरूले मिलेर काम गर्नुपर्छ किनभने यदि तपाईं टेबलमा हुनुहुन्न भने, तपाईं मेनुमा हुनुहुन्छ।’

उनले ट्रम्पको नाम उल्लेख नगरी ठुला शक्तिहरूबाट हुने जबरजस्तीको बारेमा चेतावनी दिएका हुन्। उनले सो टिप्पणीको लागि विश्वभर नै व्यापक प्रशंसा पाइरहेका छन्। ट्रम्पले आफ्नो ट्रुथ सोसल पोस्टमा ‘चीनले क्यानडालाई जिउँदै खानेछ, पूर्ण रूपमा निल्नेछ, जसमा उनीहरूको व्यवसाय, सामाजिक संरचना र सामान्य जीवनशैलीको विनाश पनि समावेश छ’ भनेका छन्।

उनले थप भनेका छन्, ‘विश्वलाई चाहिने अन्तिम कुरा भनेको चीनले क्यानडा कब्जा गर्नु हो। यो हुनेवाला छैन, वा हुने नजिक पनि आउनेछ!’

क्यानेडियन अर्थतन्त्रका प्रमुख क्षेत्रहरूमा लगाएका केही करहरू घटाउन कार्नीले ट्रम्पसँग अझै सम्झौता गरेका छैनन्। तर क्यानडा–अमेरिका–मेक्सिको सम्झौताद्वारा ट्रम्पको करहरूको सबैभन्दा ठुलो प्रभावबाट क्यानडा सुरक्षित भएको छ। त्यो व्यापार सम्झौता यस वर्ष समीक्षाको लागि तयार छ।

चीनको कुरा गर्ने हो भने क्यानडाले सुरुमा बेइजिङबाट आउने विद्युतीय सवारी साधनहरूमा १०० प्रतिशत र स्टिल र आल्मुनियममा २५ प्रतिशत कर लगाएर अमेरिकाको नक्कल गरेको थियो। चीनले क्यानेडियन क्यानोला तेल र खानामा १०० प्रतिशत आयात कर र सुँगुर र समुद्री खानामा २५ प्रतिशत कर लगाएर जवाफ दिएको थियो।

तर ट्रम्पले दबाब रणनीति अपनाउँदै गर्दा क्यानडाको विदेश नीति अमेरिकी कित्ताबाट निस्कन खोजेको जस्तो देखिन्छ। यसले चीनसँगको सम्बन्धमा सुधारको ढोका खुलेको छ। कार्नीले यस महिनाको सुरुमा बेइजिङ भ्रमणको क्रममा ट्यारिफ कम गर्ने घोषणा गरेका थिए। कार्नीले भनेका थिए, ‘क्यानडाको अमेरिकासँगको सम्बन्ध जटिल र गहिरो छ। क्यानडा र चीन मानव अधिकार जस्ता मुद्दाहरूमा असहमत छन्।’

क्यानडा ३६ अमेरिकी राज्यहरूको लागि शीर्ष निर्यात गन्तव्य हो। क्यानडाले लगभग तीन अर्ब अमेरिकी डलर मूल्यका सामान र सेवाहरू प्रत्येक दिन अमेरिकामा निर्यात गर्छ। अमेरिकी कच्चा तेल आयातको लगभग ६० प्रतिशत क्यानडाबाट हुन्छ, जस्तै अमेरिकी बिजुली आयातको ८५ प्रतिशत पनि क्यानडाले गर्दै आएको छ।

अमेरिका क्यानेडियन स्टिल, आल्मुनियम र युरेनियमको सबैभन्दा ठुलो विदेशी आपूर्तिकर्ता पनि हो। एजेन्सी