काठमाडौं महानगरपालिकाले त्रिभुवन विमानस्थलमा अटोमेटेड एक्स्टर्नल डिफिब्रिलेटर (एईडी) उपकरण जडान गरेकाे छ। विमानस्थलमा सार्वजनिक स्थानमै पहिलो पटक यस्तो उपकरण राखिएको हो । यो प्रविधि हृदयघात वा मुटुको धड्कन अचानक बन्द भएको अवस्थामा प्रयोग हुने गरेको छ।
एईडी (Automated External Defibrillator) नामक उपकरण हृदयघात (cardiac arrest) को अवस्थामा बिरामीको ज्यान बचाउन प्रयोग हुने महत्वपूर्ण प्रविधिका रूपमा चिनिएको छ। यो सानो र सजिलै प्रयोग गर्न सकिने इलेक्ट्रोनिक उपकरण हो, जसले मुटुको धड्कन जाँच गरी आवश्यक परेमा विद्युतीय झट्का दिएर सामान्य अवस्थामा फर्काउन मद्दत गर्दछ।
विशेषज्ञका अनुसार, अचानक मुटु बन्द हुने अवस्थालाई cardiac arrest भनिन्छ, जसमा मुटुको धड्कन अनियमित भई शरीरमा रगत प्रवाह रोकिन्छ। यस्तो अवस्थामा समयमै एईडी प्रयोग गर्न सके जीवन बचाउने सम्भावना निकै उच्च हुन्छ।
एईडी उपकरण प्रयोग गर्दा बिरामीको छातीमा विशेष प्याडहरू टाँसिन्छन्, जसले मुटुको रिदम (धड्कनको ढाँचा) स्वतः विश्लेषण गर्छ। यदि खतरनाक अनियमितता देखिएमा मात्र उपकरणले shock दिन निर्देशन दिन्छ। त्यसपछि प्रयोगकर्ताले बटन थिचेर विद्युतीय झट्का दिन सक्छ, जसले मुटुको धड्कनलाई पुनः सामान्य अवस्थामा ल्याउन सहयोग पुर्याउँछ।
यो उपकरण प्रयोग गर्नका लागि विशेष चिकित्सा तालिम आवश्यक नपर्ने र यसमा स्वचालित निर्देशन हुने भएकाले सर्वसाधारणले पनि सजिलै प्रयोग गर्न सक्छन्। त्यसैले विमानस्थल, सपिङ मल, कार्यालय तथा सार्वजनिक स्थानहरूमा एईडी राख्ने चलन बढ्दो क्रममा रहेको छ।
स्वास्थ्यकर्मीहरूले हृदयघातको जोखिम भएका स्थानहरूमा एईडी उपकरणको उपलब्धता विस्तार गर्नुपर्ने आवश्यकता औँल्याएका छन्, जसले आकस्मिक अवस्थामा धेरैको ज्यान बचाउन महत्वपूर्ण भूमिका खेल्न सक्छ।
प्रकाशित: २४ चैत्र २०८२ १८:३० मंगलबार
