जुडशितल पर्वका दिन सूर्योदय भन्दा अगाडि घरका मान्यजनले आँफू अन्य सदस्य र आँफूभन्दा कान्छोलार्ई टाउकोमा पानी हाली जुडाउने अर्थात् दीर्घायु एवं स्वस्थ्य रहने आर्शीवाद दिने गर्छन् । सूर्यको तापबाट बयाकुल मानवलाई शीतलता प्रदान गर्नु यस पर्वको उद्देश्य रहेको मैथिली सँस्कृतिका जानकार श्यामसुन्दर यादवले बताए।
यो पर्वले भातृत्वको भावना तथा एकआपसमा प्रेम र सदभावको सन्देश दिन्छ । जुडशीतलको 'जुड' भन्नाले जुडाउनु अर्थात मान्यजनबाट आर्शीवाद लिनु हो र शीतलले शीतलताको बोध गराउँछ । यो प्रकृतिसँग जोडिएको लोकपर्व हो । यसमा प्रकृति मैत्री सुन्दरतम सन्देश अन्तरनिहीत छन्। यस अवसरमा घरका ज्येष्ठ सदस्यले सबैलाई चिसो पानी टाउकोमा छप्छपाएर आशिष दिन्छन ।
जुडशितलमा रुखका जराहरुमा पानी हालिन्छ, सडकमा पानी छर्किन्छ कुवा र पोखरीको सरसफाइ गरिन्छ । हिलोले एकअर्कालाई छ्यापेर रमाइलो गरिन्छ । पानी र गाग्रो दान गरिन्छ, सातु बदामको पिठो खाइन्छ । जुडशीतल पर्व पानी मुहान सरसफाइसँग जोडिएको मौलिक परम्परा हो ।
यस पर्वलाई सतुआइन तथा बैशाखी पनि भन्ने गरिन्छ । यसमा पूर्खाका लागि भनेर नलले भरेको घैटो, सतुवा, जौ, अँपको टिकुला तथा पंखा ब्राम्हणहरुलाई दान गर्ने परम्परा रहेको छ । साथै गृहिणीहरुले इष्टदेवलाई पुरैनिको पातमा सतुवा, सक्कर तथा आपको टिकुलाबाट बनाइएको चटनी (आचार) पनि चढाउने गर्छन । यो पर्वमा इष्टदेवतालाई बासी, बडी, भात, पुरी र तरुवा, तरकारीजस्ता परिकार पनि चढाइने परम्परा रहेको छ ।
यस दिन मिथिलाबासीले दाल, भात, तरुवा, वरी, कढी, आँपको चटनी जस्ता परिकार ईष्टमित्रलाई खुवाई खाई रमाईलो गर्ने चलन छ ।
प्रकाशित: १ वैशाख २०७३ २३:५७ बुधबार





