नेकपा एमालेका अध्यक्ष एवं पूर्वप्रधानमन्त्री केपी शर्मा ओलीले वर्तमान राजनीतिक व्यवस्थाको रक्षा गर्न सके मात्र जनताले आफ्नो अवस्था परिवर्तन गर्न पाउने बताएका छन्। १९औँ गणतन्त्र दिवसका अवसरमा आज (शुक्रबार) सामाजिक सञ्जालमार्फत शुभकामना व्यक्त गर्दै उनले यस्तो धारणा राखेका हुन्।

ठीक अठार वर्षअघि निर्वाचित संविधानसभाद्वारा गणतन्त्र घोषणा भएको ऐतिहासिक दिनको स्मरण गर्दै अध्यक्ष ओलीले जनताले यो अधिकार प्राप्त गर्न सात दशकभन्दा लामो सङ्घर्ष र ठुलो बलिदान गर्नु परेको उल्लेख गरे। 

सन्देशमा उनले भनेका छन्, ‘जनताले आफ्ना लागि आफैँले शासनप्रणाली निर्धारण गर्ने गणतान्त्रिक अधिकार प्राप्त गर्न सात दशक भन्दा लामो संघर्ष गर्नु पर्‍यो। बोल्ने, लेख्ने, संगठित हुने र राजनीतिक विचार राख्ने अधिकार प्राप्त गर्ने क्रममा हजारौँ अग्रजहरूले जीउज्यान अर्पण गर्नु पर्‍यो। कयौँले दशकौँ लामो जेलनेल, यातना र निर्वासन समेत भोग्नु पर्‍यो।’ उनले अगाडि भनेका छन्, ‘जनताको धेरै ठुलो संघर्ष र बलिदानपछि हुकुमबाट चल्ने प्रणाली फ्याँकियो, कानुनबाट चल्ने प्रणाली स्थापना भयो । व्यक्तिको इच्छाबाट चल्ने शासनको सट्टा, लोकतान्त्रिक अङ्ग र संरचनाहरूबाट सञ्चालन हुने पद्धति सुरु भयो।’

गणतन्त्रलाई शासन प्रणाली परिवर्तनको विषय मात्र नभई नेपाली समाजको चेतनामा आएको गहिरो रूपान्तरणका रूपमा व्याख्या गर्दै ओलीले शताब्दीयौँदेखि ‘प्रजा’ भएर बाँचेको समाज आफैँले बनाएको संविधानमार्फत सार्वभौम नागरिकमा रूपान्तरित भएको उल्लेख गरे। विकसित मुलुकहरूको तुलनामा नेपालमा गणतन्त्रको अभ्यास छोटो भए पनि यस बिचमा सामाजिक र भौतिक विकासमा ठुलो मात्रा र गुणमा विकास भएको दाबी समेत उनले गरेका छन्।

गाउँ गाउँमा पुगेको स्थानीय सरकार, राज्यका हरेक तहमा बढेको महिला, दलित, जनजाति, मधेसी र पिछडिएको समुदायको प्रतिनिधित्व, खुला अभिव्यक्ति, नागरिक स्वतन्त्रता, डिजिटल पहुँच, सडक र सञ्चारको विस्तार आकस्मिक नभएर गणतन्त्रकै उपलब्धि भएको उनको भनाइ छ।

परिवर्तनीय अभ्यासमा परिपक्वता आउन समय लाग्ने र चाहेजति तीव्र गतिमा परिवर्तन नहुँदा प्रणालीप्रति असन्तुष्टि हुन सक्ने स्वीकार गर्दै ओलीले भने, ‘ चाहेजति गतिमा परिवर्तन हुन नसक्दा प्रणालीसँगै असन्तुष्टि हुन पनि सक्छ, तर ती असन्तुष्टिको वैधानिक रूपमा सम्बोधन गर्न पनि गणतान्त्रिक प्रणाली नै चाहिन्छ।’

जनताको निराशाबाट लाभ लिन खोज्ने तत्त्वहरूप्रति सचेत गराउँदै एमाले अध्यक्ष ओलीले भनेका छन्, ‘जनताको निराशाबाट लाभ लिन संस्थामाथि अविश्वास रोप्ने र भावनालाई दुरुत्साहन गरेर लोकतान्त्रिक संरचनालाई कमजोर बनाउने प्रवृत्तिबाट लोकतान्त्रिक अधिकार कमजोर बन्ने तथा अधिनायक तन्त्र हुर्किने जोखिम रहन्छ।’

संविधान, संसद्, न्यायपालिका र स्वतन्त्र प्रेसको अधिकार क्षेत्रको अनतिक्रम्यता र रक्षा नै समग्रमा गणतन्त्रको रक्षा भएको उल्लेख गर्दै उनले यी संस्थाहरू कमजोर भए समाज बलियो नरहने र जनताले सुख नपाउने स्पष्ट पारेका छन्। 

हेर्नुस् उनको शुभकामना सन्देश
आज- ठीक अठार वर्षअघि हामी नेपालीले आफैँले निर्वाचित गरेको संविधानसभाद्वारा गणतन्त्र घोषणा भएको ऐतिहासिक दिन हो। 
जनताले आफ्ना लागि आफैँले शासनप्रणाली निर्धारण गर्ने गणतान्त्रिक अधिकार प्राप्त गर्न सात दशक भन्दा लामो संघर्ष गर्नु पर्‍यो। बोल्ने, लेख्ने, संगठित हुने र राजनीतिक विचार राख्ने अधिकार प्राप्त गर्ने क्रममा हजारौँ अग्रजहरूले जीउज्यान अर्पण गर्नु पर्‍यो। कयौँले दशकौँ लामो जेलनेल, यातना र निर्वासन समेत भोग्नु पर्‍यो। 
जनताको धेरै ठुलो संघर्ष र बलिदानपछि हुकुमबाट चल्ने प्रणाली फ्याँकियो, कानुनबाट चल्ने प्रणाली स्थापना भयो । व्यक्तिको इच्छाबाट चल्ने शासनको सट्टा, लोकतान्त्रिक अङ्ग र संरचनाहरूबाट सञ्चालन हुने पद्धति सुरु भयो।
जनताको आजादीको यस व्यवस्था स्थापनाका लागि जीवन गुमाउनुहुने अमर शहीदहरू र अग्रजहरूप्रति भावपूर्ण श्रद्धार्पण गर्दछु। 
गणतान्त्रिक प्रणालीको लामो अभ्यास भएका मुलुकहरूको तुलनामा हामीले छोटो समय मात्रै त्यसको अभ्यास गरेका छौँ। यो छोटो समयमा गणतान्त्रिक संस्कार, संस्थागत संरचना र तदनुरूप जनताको सेवा गर्ने सामर्थ्य विकास गर्नु अवश्य पनि सजिलो काम होइन।तर पनि यस बिचमा सामाजिक र भौतिक विकासमा ठुलो मात्रा र गुणमा विकास भएको तथ्यांक छ। 
गणतन्त्र- शासन प्रणाली परिवर्तनको मात्रै विषय थिएन, यो नेपाली समाजको चेतनामा आएको गहिरो रूपान्तरण पनि थियो। शताब्दीयौँसम्म 'प्रजा' भएर बाँचेको समाज, आफैँले बनाएको संविधानमार्फत सार्वभौम नागरिकमा रूपान्तरित भएको थियो। परिवर्तित अभ्यासमा परिपक्वता आउन अवश्य पनि लामो समय लाग्छ, हामीले पनि त्यस्तै अनुभव गरेका छौँ। 
आज गाउँ गाउँमा पुगेको स्थानीय सरकार र राज्यको साधनस्रोत, राज्यका हरेक तहमा बढेको महिला, दलित, जनजाति, मधेशी र पिछडिएको समुदायको प्रतिनिधित्व र सहभागिता, खुला अभिव्यक्ति, नागरिक स्वतन्त्रता, सेवामा डिजिटल पहुँच, सडक र सञ्चारको विस्तार- यी सबै परिवर्तन आकस्मिक रूपमा आएका होइनन्। यी सबै गणतन्त्रका उपलब्धि हुन् । यद्यपि परिवर्तनको गति हामीले चाहेजति तीव्र हुन सकेको छैन। त्यस्तो गति सामाजिक चेतनामा भर पर्छ। चाहेजति गतिमा परिवर्तन हुन नसक्दा प्रणालीसँगै असन्तुष्टि हुन पनि सक्छ, तर ती असन्तुष्टिको वैधानिक रूपमा सम्बोधन गर्न पनि गणतान्त्रिक प्रणाली नै चाहिन्छ।
त्यसैले, यस व्यवस्थाको रक्षा गर्न सकिए मात्र जनताले अवस्था परिवर्तन गर्न पाउँछन्। लोकतान्त्रिक व्यवस्था र लोकप्रिय नारा बिचको भिन्नता समाजले तत्काल होइन, जीवन भोगाइको नतिजामा बिस्तारै थाहा पाउने कुरा हो। 
जनताको निराशाबाट लाभ लिन संस्थामाथि अविश्वास रोप्ने र भावनालाई दुरुत्साहन गरेर लोकतान्त्रिक संरचनालाई कमजोर बनाउने प्रवृत्तिबाट लोकतान्त्रिक अधिकार कमजोर बन्ने तथा अधिनायक तन्त्र हुर्किने जोखिम रहन्छ।
संविधान, संसद्, न्यायपालिका र स्वतन्त्र प्रेसको अधिकारक्षेत्रको अनतिक्रम्यता र रक्षा नै,  यसबेला समग्रमा हाम्रो गणतन्त्रको रक्षा हो। लोकतान्त्रिक गणतन्त्र नभए केके गुमाउनु पर्छ भन्ने कुरा गणतन्त्र नरहेका बेला मात्रै समाजले महसुस गर्न पाउँछ, जुन हाम्रो अघिल्लो पुस्ताले भोगेको थियो। 
लोकतन्त्रका यी संस्थाहरू कमजोर भए भने कुनै पनि समाज बलियो रहँदैन, जनताले सुख पनि पाउँदैनन् । तसर्थ, लोकतान्त्रिक गणतन्त्रका यी अङ्गहरूको रक्षा गर्नु भनेको हामी सबैको भविष्यको रक्षा गर्नु हो।
गणतन्त्र दिवसको यस पवित्र दिनमा उद्वेलित नभइकन, शान्त मनले लोकतन्त्र प्राप्तिका लागि गरिएका कठोर संघर्ष सम्झन र लोकतन्त्र कमजोर भयो भने भविष्य कस्तो होला भनेर चिन्तन गर्न म सबैमा आह्वान गर्दछु। 
सबै दिदीबहिनी तथा दाजुभाइहरूमा गणतन्त्र दिवसको हार्दिक शुभकामना !