तीन कविता : घरभित्रः घरबाहिर
छुट्टाछुट्टै स्वभाव र, बेग्लाबेग्लै चरित्रका इँटा ढुंगा सिमेन्ट फलाम र, बालुवालाई पानीले बाँध्ने संरचनाको नाम हो– घर सबैको परिचय अब घरमा रूपान्तरण भएको छ !
३२ असार २०८३ बिहीबार
- अहिले चर्चामा
- #विश्वकप फुटबल
- #निर्वाचन
- #चुनावी चर्चा
नारायणमान दाइकी शोभा
नारायणमान दाइको जीवनमा पद र अवसर नआएको होइन– मन्त्री बन्ने, उपप्रधानमन्त्री बन्ने। एकपटक त प्रधानमन्त्री बन्नेसम्मको अफर आयो तर बिजुक्छे परिवारले पद र अवसरभन्दा र राजनीतिक निष्ठा र समाजको हितलाई सर्वोपरी ठान्यो।
गाविस/जिवस खारेज, नयाँ संरचनामा आफ्नो ठेगाना हेर्नुहोस्
सरकारले संघीय व्यवस्थालाई मुर्तरुप दिँदै गाउँ विकास समिति, जिल्ला विकास समितिलाई खारेज गर्दै संघीय संरचनाअनुसार गाउँपालिका र नगरपालिकाको सूचि सार्वजनिक गरेको छ।
भारतीय एसएसबीको गोलीबाट कञ्चनपुरमा एक नेपालीको मृत्यु
कञ्चनपुरको सीमावर्ती आनन्द बजारमा भारतीय सशस्त्र सीमा बल (एसएसबी) ले चलाएको गोली लागेर एक नेपालीको मृत्यु भएको छ। गोली लागेर घाइते भएका स्थानीय गोविन्द गौतमलाई उपचारका लागि धनगढीस्थित सीपी अस्पताल ल्याइएको थियो।
राष्ट्रपति भण्डारी विश्वका १५ महिला राजनेताको सूचिमा
राष्ट्रपति विद्यादेवी भण्डारी विश्वका १५ सरकार तथा राज्यप्रमुख महिलाको सूचिमा परेकी छन्। अन्तर्राष्ट्रिय समाचार संस्था आजान्स फ्रान्स प्रेस (एएफपी) ले महिला दिवसको अवसरमा सार्वजनिक गरेको ग्राफमा जर्मन चान्सलर एङ्गेला मार्केल, वेलायती प्रधानमन्त्री तेरेसा मे, नर्वेकी प्रधानमन्त्री इर्ना सेल्बर्गसँगै उनको नाम छ।
एमाले–मोर्चा आमने-सामने, भिडन्त हुन नदिन सुरक्षाकर्मी परिचालन
संविधान निर्माण प्रक्रियासँगै विपरीत ध्रुवमा रहेका एमाले र संयुक्त लोकतान्त्रिक मधेसी मोर्चा भिडन्तको अवस्थामा पुगेका छन्। संविधान कार्यान्वयन र राष्ट्रिय एकताको नारासहित एमालेले सुरु गरेको १५ दिने मेची–काली राष्ट्रिय अभियानलाई मोर्चाले बिथोल्ने गरी विभिन्न कार्यक्रम घोषणा गरेपछि परिस्थिति असहज बन्ने सम्भावना बढेको हो। झापाको काँकडभिट्टाबाट सुरु भएको अभियान दोस्रो दिन सुनसरीको इटहरी र मोरङको विराटचोक आइपुगेको छ। अभियान सोमबार मधेस आन्दोलनबाट सबैभन्दा बढी प्रभावित प्रदेश नम्बर २ प्रवेश गर्दैछ। एमालेको अभियान बिथोल्न सो क्षेत्रमा मोर्चा सम्बद्ध दलले चक्काजाम लगायत कार्यक्रम आह्वान गरेका छन्।
दिल्लीमा अक्षर चिन्ता
कूटनीतिज्ञ तथा लेखक अमरेन्द्र खटुवाको भनाइ सापटी लिँदा सार्कका अधिकांश लेखक बढी मात्रामा निजी कुण्ठा लेख्नमै व्यस्त छन्। यिनको देशभक्तिजस्तो अति भावुकताले ओतप्रोत साहित्यको कुनै अर्थ छैन। यही कारण यस क्षेत्रका लेखकले नोबेल पुरस्कार वा बुकर प्राइजजस्ता अन्तर्राष्ट्रिय ख्यातिप्राप्त सम्मान पाउन सकेनन्। साँच्चै यो बहसमा नेपाली साहित्यलाई पनि प्रवेश गराउन सकेको भए कस्तो प्रतिक्रिया आउँथ्यो होला!
स्वाहा
वीरभद्र अरुणमा हेलिएपछि राजा दक्ष चिन्तित भए। उनले शक्तिशाली छिमेकी राज्य त्रिपुरका राजा तारकाक्षसँग सहयोग मागे। 'महाराज तारकाक्ष! एक राजाले अर्को राजालाई यो वचन दिन्छ– एक्लै गएर आदित्यलाई पराजय गर्नुस्, मैले पुत्री स्वाहा हजुरलाई सुम्पनेछु,' दक्षले भने, 'त्यो साधारण पुरुष आदित्यसँग जो–कोहीले एक्लै युद्ध गर्नुपर्ने लोकको मान्यता छ।'
खुसीले आँखा तरिगयो
वीणा दिदीले काठमाडौँ छाडेपछि उहाँलाई सम्झेर मैले लेखेको लेख 'बाईबाई वीणादी' ७ माघ ०६८ को नागरिक अक्षरमा छापिएको थियो। त्यो पढेर दिदी औधि खुसी हुनुभएको थियो। यो लेख पनि उहाँलाई पक्कै मन पर्ला किनकि शरीर नासिए पनि आत्मा मर्दैन भन्ने जनविश्वास छ, कहीँ न कहीँबाट दिदीले यो अवश्यै देख्नुहोला।
जानकारीको भकारी
पुस्तकको पुछारमा 'नेपालको परराष्ट्र नीति र सार्थकता' शीर्षकमा कूटनीतिमा हामी खस्किँदै गएको लेखकको अनुभवजन्य विश्लेषण छ। यसअघि नै 'साना कुरा' किताब प्रकाशन गरिसकेका लेखकको यो कृति आफैमा जानकारीहरूको भकारी हो।
द्वन्द्वपीडितका पक्षमा
सत्य निरूपण र बेपत्ता छानबिन आयोगबाट न्याय नपाउनेहरू पनि अन्ततः जाने मानव अधिकार आयोगमै हो, त्यसैले यी आयोग असफल हुँदा अर्थात् प्रभावकारी नहुँदा त्यसको भार मानव अधिकार आयोगले नखेपी सुखै छैन।
धूमिल कर्णालीको नयाँ चिनारी
अखबारका पानामा छापिने कर्णालीमा भोकमरी, अभावका समाचार शीर्षकलाई चुनौती दिँदै देवकोटाले कर्णालीमा भोकमरी नभएको जिकिर गरेका छन्। त्यस्तै, जुम्लालाई सुन्दर बनाउने साधनको रूपमा लेखकले स्याउ खेती, विद्युत् उत्पादन, पर्यटनको विकासलाई लिएका छन्।
तीन कविता : हार स्वीकार्दैन जिन्दगी
सपनाका लाशहरूको पहाडै ठडिए पनि सपना देख्न छाड्दैन आ“खाले बाटोभरि का“डैका“डा बिछ्याएका भए पनि पाइला रोक्दैन पैतालाले हि“ड्दाहि“ड्दा गन्तव्य कहिल्यै नभेटिए पनि
लगानीकर्ताद्वारा १४ खर्ब नेपाल भित्र्याउने इच्छा, चीन पहिलो स्थानमा
दुई दिनसम्म काठमाडौंमा भएको लगानी सम्मेलनमा सहभागी अन्तर्राष्ट्रिय लगानीकर्ताले करिब १४ खर्ब रुपैयाँ (१३ अर्ब ५२ करोड अमेरिकी डलर) नेपालमा लगानी गर्ने इच्छा जाहेर गरेका छन्। नेपालमा लगानी भित्र्याउन रुचि देखाउनेमा उत्तरी छिमेकी चीन पहिलो स्थानमा छ।
संविधान संशोधनमा मोर्चाले लियो अड्डी, दल दर्ता पनि नगर्ने
मधेसी मोर्चाले परिमार्जन सहित संविधान संशोधन विना निर्वाचनमा भाग नलिने निर्णय गरेको छ। निर्वाचनबारे आधिकारिक धारणा बनाउनु तमलोपा कार्यालय बिजुली बजारमा बसेको बैठकले संविधान संशोधन विना निर्वाचनमा जानुको औचित्य नभएको ठहर गरेको हो।
डेनमार्कका राजकुमार गोरखामा
डेनमार्कका राजकुमार योकिम प्रिन्स आइतबार गोरखा आएका छन्। उनी आवद्ध रहेको केयर नेपाल नामक संस्थाले भूकम्पपछि गोरखामा गरेको कामको अवलोकन गर्ने क्रममा उनले खोप्लाङमा महिला समूहले गरेको सामुहिक तरकारी खेती र गाँखु स्वास्थ्य चौकी भबनको निरीक्षण गरे।
नयाँ पुस्तक, नयाँ पुस्ता
पछिल्लो समय प्रकाशन भएका पुस्तकहरू क्षणिक आनन्द र मनोरञ्जनमा केन्द्रित छन्। बेरोजगार, बढ्दो वैदेशिक रोजगारी, राजनीतिक, सामाजिक, मनोविज्ञान, धर्म–संस्कृतिजस्ता विषयमा लेख्ने लेखकहरूको अत्यन्तै कमी छ। केही लेखकले यी विषयलाई छुन खोजे पनि गहिराइमा डुब्न नसकेका पाठकको टिप्पणी छ। कतिपय लेखक स्वयं नै पनि यी विषयलाई मुख्य विषय बनाएर पुस्तक लेख्न नसकेको स्वीकार्छन्।
काठमाडौँ चिन्ता
काठमाडौँ उस्तै थियो! जिल्लाका दुःख र बिजोगको कुनै चासो छैन काठमाडाँैलाई। काठमाडौँ अझै पनि मेलम्चीको झमेला, ट्राफिकजाम र बालुवाटार धर्नामै अलमलिइरहेको थियो। काठमाडौँलाई एउटै कुराको चिन्ता रहेछ, त्यो हो 'खसीको मासुको मुल्यबृद्धि!'
'सागओल अजरबैजान' का कोलाज स्मरण
कालो बादल जस्तो समय भएर कालकोठरीमा वर्षौं थुनिएको 'सागओल अजरबैजान'को पाण्डुलिपि आज घामजस्तो, उज्यालो भएर आएको छ। आफ्नो पूर्णयौवन लिएर आएको छ। किताबको आवरणजस्तै खुलेकी छु म यो क्षणमा– सर्लक्कै बिर्सेर ती एँेठनहरू। जतिबेला म सपना देख्थेँ पाठकका हातहातमा यो किताब दौडिरहेको। र, ब्यूँझदा समयले तीतो अनुहार बनाएर मलाई भन्थ्यो— तँैले किताब लेख्नु अभिशाप हो उषा।
ज्योतिर्लिंग
ज्योतिर्लिंगको कल्पनाकार एक स्त्री नै हुन् जसले आफूलाई सबैभन्दा मन पर्ने र आवश्यक वस्तु संसारको हरेक चोकचोक र गल्लीगल्लीमा भएको हेर्न चाहन्थिन्। त्यसैले यहाँ ढुंगाका योनीहरू भेटिँदैनन्। किनकि योनीसभ्यताले त्यो पुरुषसभ्यतालाई अतृप्त छोडेको इतिहास छैन।
अंगीकृत शब्दहरू वंशजमा
नेपाली समाजले अनेक सम्मिश्रित भाषिक क्षमता बढाउँदै शब्दहरूको जुन भण्डार र स्वरूप कायम गरेको छ त्यो अत्यधिक बिग्रेको छैन वा बिग्रेकै छैन भने पनि हुनेखालको छ। शब्दहरूलाई छेकबार गर्न नमिल्ने खुला सीमाको नेपाली भाषा भएकाले यो अझ समृद्ध र सम्पन्न हुनेछ, तर सचेत हुनुपर्ने चुरो कुरो एउटा यो छ, यो भाषालाई कुरूप बनाउने प्रयोगहरू नगरौँ।
जहाँ भेटिन्छन् चोटग्रस्त बुद्धहरू
तक्षशीलामा बुद्धका शिरोच्छित मूर्तिहरू हेरिरहँदा मेरो मानसपटलमा राष्ट्रनिर्माता पृथ्वीनारायण शाह आए, जसले जीवनभर टुक्राहरूमा विभाजित राज्यलाई अँजुलीमा उठाएर एउटा विशाल राष्ट्रको निर्माण गरे। तर, कहिल्यै कसैका मूर्ति नटुटाएका तिनै राष्ट्रनिर्माताका मूर्ति हामीले नयाँ नेपाल बनाउने नाममा तोडिदियौँ!।
तीन कविता : गोमा ब्राह्मणीको मनोवाद
नवयौवनाको प्रिय पछ्यौरीजस्तो लाग्ने स्वाभिमान–उत्तोलक राष्ट्रिय झण्डा छानोमा निर्विघ्न फहराउँदै हजारौँ भुजंगप्रयात खोलाहरूभन्दा पर अर्थ मन्त्रालयसँग मुस्कुराइरहेको
कोशी 'हाइड्याम' बनेपछि कोलकाता–नेपाल पानी जहाज चल्छ: राजदूत राय
राजदूत रायले कोशी 'हाइड्याम' र कमला डाईभर्सन प्रोजेक्टसमेत बन्ने विश्वास व्यक्त गरे। उनले भने,‘यो भयो भने नेपालमा सिँचाई हुन्छ भने भारतमा बाढी नियन्त्रण हुन्छ।’ त्यस्तै कोशी 'हाइड्याम' निर्माण भएपछि कोलकत्ता–नेपाल पानीजहाज चल्नेछ।' कोशी 'हाइड्याम' बने नेपाली भूभाग डुबानमा पर्ने नेपाली विज्ञहरुले बताइरहेका बेला भारतीय राजदूतको यस्तो धारणा सार्वजनिक गरेका हुन्।