चीनका राष्ट्रपति सी जिनपिङले आफ्नै सेनाको शीर्ष तहमा गरेको ठुलो कारबाहीले विश्वभर तरंग उत्पन्न गरेको छ।

गत शनिबार दिइएको जानकारी अनुसार केन्द्रीय सैन्य आयोगका उपाध्यक्ष जनरल झाङ युसिया र संयुक्त स्टाफ विभागका प्रमुख लिउ झेन्लीमाथि अनुसन्धान सुरु भएपछि विभिन्न अनुमान र दाबी गर्न थालिएको छ।

चिनियाँ रक्षा मन्त्रालयले यी दुई उच्च अधिकारीहरूलाई 'अनुशासन र कानुनको गम्भीर उल्लंघन' को आरोपमा अनुसन्धान थालेको घोषणा गरेको छ। यसलाई कतिपयले भ्रष्टाचार विरोधी अभियानको रूपमा हेरेका छन् भने अरूले राजनीतिक षड्यन्त्र, गोप्य आणविक जानकारी चुहावट र शक्ति संघर्षको संकेत ठानेका छन्।

सीले सत्तामा आएदेखि नै सेनामा भ्रष्टाचार विरोधी अभियान चलाउँदै आएका छन्। सन् २०१२ देखि चीनमा दुई लाखभन्दा बढी अधिकारी (सैन्य र नागरिक) हरूलाई कारबाही गरिएको छ। यो अभियानले सेना, नौसेना, वायुसेना र रकेट फोर्सजस्ता विभिन्न शाखाका दर्जनौँ उच्च अधिकारीहरूलाई असर गरेको छ।

हालैको कारबाहीमा झाङ युसिया जस्ता 'अछुत' ठानिएका व्यक्ति पनि परेका छन्, जसलाई सीका पुराना सहयोगी र युद्ध अनुभवी जनरलको रूपमा चिनिन्थ्यो। झाङका बुबा र सीका बुबा कम्युनिस्ट क्रान्तिका सहयात्री थिए, जसले उनीहरूबिच दशकौँ पुरानो सम्बन्धलाई उजागर गर्छ।

झाङ र लिउको अनुसन्धानको घोषणा रक्षा मन्त्रालयको छोटो भिडियोबाट भएको थियो, जसमा 'पार्टीको पूर्ण नेतृत्वलाई कमजोर बनाउने राजनीतिक र भ्रष्टाचारका मुद्दा' लाई मानिएको छ। पीएलए डेलीको सम्पादकीयले यसलाई 'शून्य सहनशीलता' को नीतिको रूपमा व्याख्या गरेको छ।

तर यो भ्रष्टाचारभन्दा बढी भएको आशंका गरिएको छ। यो कारबाहीले चीनको केन्द्रीय सैन्य आयोगलाई लगभग सी एकलमा सीमित गरेको छ, जसलाई माओ त्सेतुङको समयसँग तुलना गरिएको छ।

चिनियाँ अधिकारीहरूले यो कारबाहीलाई भ्रष्टाचार विरोधी कारबाहीको रूपमा व्याख्या गरेका छन्। सीले सेनालाई आधुनिक र युद्धका लागि तयार बनाउने लक्ष्य राखेका छन्। उनी सेनालाई भ्रष्टाचारमुक्त गराउन आवश्यक ठान्छन्। 

चिनियाँ पक्षले यो अभियानलाई सेनाभित्र सुधारे गरेर वफादारी सुनिश्चित गर्ने उद्देश्य राखेको दाबी गरिरहेका छन्। साउथ चाइना मर्निङ पोस्टले यो घटनालाई पार्टीको 'शुद्धता' अभियानसँग जोडेको छ। 

एपी न्यूजले यो अभियानले सेनालाई सुधारेर बफादारी सुनिश्चित गर्ने उद्देश्य बोकेको भनेर टिप्पणी गरेको छ। भ्रष्टाचारलाई 'पार्टीको शासन आधारलाई कमजोर बनाउने' ठानिएको छ।

अर्कोतिर केही स्रोतहरूले यो अभियानलाई राजनीतिक प्रतिद्वन्द्वी हटाउने माध्यम पनि ठानेका छन्, जसले सीलाई माओपछि सबैभन्दा शक्तिशाली नेता बनाएको छ।

पश्चिमी मिडिया र विश्लेषकहरूले यो घटनालाई राजनीतिक संघर्षको रूपमा हेरेका छन्। झाङ र लिउलाई 'उच्चस्तरीय कू प्लट' मा संलग्न भएको अफवाह फैलिएको दाबी गरिएको छ। 

द इकोनोमिस्टले झाङलाई सीका प्रतिद्वन्द्वी गुटको नेता ठानेको छ, जसले सेनामा आफ्नो प्रभाव बढाउँदै लगेका थिए। अन्य दाबीमा यो कारबाहीलाई सीको 'पूर्ण शक्तिको प्रदर्शन' ठानिएको छ, जसले सेनाभित्र चुनौती दिने शक्ति देख्न चाहँदैनन्। 

यो घटनालाई 'सेनामा अस्थिरता' को संकेतका रूपमा लिने पनि छन्।

सबैभन्दा विवादास्पद दाबीहरू सुरक्षा सम्बन्धी छन्। वाल स्ट्रिट जर्नलले झाङमाथि 'चीनको आणविक गोप्य जानकारी अमेरिकालाई चुहाएको' आरोप लगाएको बताएको छ। यो आरोपलाई सुरक्षा र शक्ति संघर्षसँग जोडेर हेरिएको छ। 

सीएनएनले यो कारबाहीलाई सीको 'पूर्ण नियन्त्रण' को प्रयास ठानेको छ, जसले आणविक गोप्य चुहावट जस्ता गम्भीर आरोपहरूलाई बहाना बनाए।

यो कुरालाई लिएर विश्लेषकहरू पनि विभाजित छन्। पेन्टागनले यसलाई 'अनिश्चितता' को कारण ठानेको छ। यसबाट सेनाको प्रभावकारितालाई छोटो समयमा प्रभावित गर्न सक्ने आंकलन गरिएको छ।

ताइवानको सन्दर्भमा यो कारबाहीलाई अर्थपूर्ण रूपमा लिइएको छ। सीले अचानक गरेको कारबाहीले ताइवानमाथि आक्रमणको जोखिम बढाएको वा घटाएको भनेर दुवै दाबी गरिएका छन्।

केहीले नयाँ राष्ट्रवादी जनरलहरूले सीको आक्रामक नीतिलाई अगाडि बढाउने ठानेका छन्। अर्का थरीले सेनाभित्रको ठुलो कारबाहीले अस्थिरता उत्पन्न भएका कारण युद्ध क्षमता कमजोर बन्ने विश्वास गरेका छन्।एजेन्सीको सहयोगमा