अमेरिका विश्वव्यापी सहयोगबाट थप पछि हट्दै जान थालेको छ। यसबिच राष्ट्रपति डोनाल्ड ट्रम्प नेतृत्वको प्रशासनले संयुक्त राष्ट्रसंघको जनसंख्या कोष र अन्तर्राष्ट्रिय जलवायु वार्ताको आधारभूत सन्धिसहित ६६ वटा संस्था, निकाय र आयोगबाट अलग हुने भएको छ।

राष्ट्रपति ट्रम्पले बुधबार (स्थानीय समय अनुसार) अमेरिकी सहयोग निलम्बन गर्ने कार्यकारी आदेशमा हस्ताक्षर गरेका हुन्। यो आदेश संयुक्त राष्ट्रसंघसँग सम्बद्ध सबै संस्थाहरूको सहभागिता र कोषको समीक्षापछि आएको ह्वाइट हाउसको विज्ञप्तिमा उल्लेख छ।

धेरैजसो लक्षित संस्थाहरू संयुक्त राष्ट्रसंघसम्बन्धी निकायहरू हुन्, जो जलवायु, श्रम, बसाइँसराइ र विविधता तथा अन्य मुद्दामा केन्द्रित छन्। सूचीमा अन्य संस्थाहरूमा एट्लान्टिक सहयोगको साझेदारी, लोकतन्त्र तथा चुनावी सहायता संस्थान र विश्वव्यापी आतंकवादविरोधी मञ्च पनि समावेश छन्।

‘ट्रम्प प्रशासनले यी संस्थाहरूलाई अनावश्यक, अव्यवस्थित, व्यर्थ, खराब सञ्चालित, अमेरिकी एजेन्डाविपरीत वा राष्ट्रको सार्वभौमसत्ता र स्वतन्त्रताका लागि खतरा भएको पाएको छ,’ विदेश सचिव मार्को रुबियोले विज्ञप्तिमा भनेका छन्। 

ट्रम्प प्रशासनले यसअघि विश्व स्वास्थ्य संगठन, प्यालेस्टिनी शरणार्थी निकाय, मानव अधिकार परिषद् र सांस्कृतिक निकायलाई हुने सहयोग रोक्का गरेको थियो।

‘मलाई लाग्छ कि हामी के देखिरहेका छौँ, बहुपक्षीयताप्रति अमेरिकी दृष्टिकोणको स्पष्ट रूप हो, जुन ‘मेरो बाटो वा राजमार्ग’ हो,’ अन्तर्राष्ट्रिय संकट समूहका संयुक्त राष्ट्रसंघ मामिला प्रमुख डेनियल फोर्टीले भने, ‘यो वाशिंगटनको आफ्नै सर्तमा अन्तर्राष्ट्रिय सहयोग चाहने स्पष्ट दृष्टिकोण हो।’

जलवायु परिवर्तनसम्बन्धी संयुक्त राष्ट्रसंघको रूपरेखा सम्मेलनबाट फिर्ता हुनु ट्रम्पको जलवायु संस्थाहरूबाट अमेरिकालाई टाढा राख्ने पछिल्लो प्रयास हो। यो सन् १९९२ को सम्झौता हो, जसले पेरिस जलवायु सम्झौताको आधार निर्माण गरेको थियो।

ह्वाइट हाउसकी पूर्व राष्ट्रिय जलवायु सल्लाहकार जीना म्याकार्थीले यो निर्णयलाई ‘अदूरदर्शी, लज्जास्पद र मूर्खतापूर्ण’ भनेकी छन्। ‘यो प्रशासनले हाम्रो देशको खर्बौं डलरको लगानी र अर्थतन्त्र उन्नत बनाउने क्षमता गुमाइरहेको छ,’ उनले विज्ञप्तिमा भनेकी छन्।

अमेरिकाको फिर्ताले हरितगृह ग्यास नियन्त्रणमा बाधा पुर्‍याउन सक्छ किनभने यसले ‘अन्य राष्ट्रहरूलाई आफ्नै कार्यमा ढिलाइ गर्ने बहाना दिन्छ,’ स्ट्यानफोर्ड विश्वविद्यालयका जलवायु वैज्ञानिक रोब ज्याक्सन भन्छन्।

संयुक्त राष्ट्र जनसंख्या कोष लामो समयदेखि रिपब्लिकनहरूको विरोधको केन्द्र बनेको छ। ट्रम्पले पहिलो कार्यकालमा यसको कोष कटौती गरेका थिए।

अमेरिकाले छोड्ने अन्य संस्थाहरूमा कार्बनमुक्त ऊर्जा सम्झौता, संयुक्त राष्ट्र विश्वविद्यालय, अन्तर्राष्ट्रिय कपास सल्लाहकार समिति, अन्तर्राष्ट्रिय उष्णकटिबंधीय काठ संगठन लगायत छन्। एपी