इरानको रिभोलुसनरी गार्ड कोर्प्स (आईआरजीसी) ले शनिबार होर्मुज जलमार्ग हुँदै भारततर्फ कच्चा तेल र ग्यास बोकेर गइरहेका दुई जहाजमाथि गोली चलाएको छ। 

इरानले भारत जाने १४ वटा जहाजलाई जलमार्ग पार गर्नबाट रोकेपछि यो तनाव उत्पन्न भएको हो। गोली प्रहार भएपछि १३ वटा जहाज फारसी खाडीका विभिन्न स्थानमा फर्कन बाध्य भएका छन्। 

एउटा जहाजलाई गोली लागेको छ भने अर्को एक जहाज जलमार्ग पार गर्न सफल भएको छ। घटनामा ‘जग अर्णव’ र ‘सन्मार हेराल्ड’ नामक भारतीय झण्डा बोकेका जहाज संलग्न थिए। जग अर्णवले करिब २० लाख ब्यारेल इराकी तेल बोकेको बताइएको छ।

घटनालगत्तै भारतीय विदेश मन्त्रालयले नयाँ दिल्लीस्थित इरानी राजदूत डा. मोहम्मद फतालीलाई बोलाएर विरोध जनाएको छ। विदेश सचिव रणधीर जायसवालले राजदूतसँगको भेटमा भारतीय जहाजमाथि भएको गोलीबारीप्रति गहिरो चिन्ता व्यक्त गरेका छन्। 

मन्त्रालयले जारी गरेको विज्ञप्तिमा भनिएको छ, ‘आज (शनिबार) साँझ नयाँ दिल्लीस्थित इरानी राजदूतलाई विदेश मन्त्रालयले विदेश सचिवसँग भेट्न बोलाएको थियो। बैठकमा, विदेश सचिवले आज (शनिबार) होर्मुजको जलमार्गमा भएको गोलीबारी घटनामा भारतको गहिरो चिन्ता व्यक्त गरे, जसमा दुई भारतीय झण्डा बोकेका जहाजहरू समावेश थिए।’

विज्ञप्तिमा अगाडि भनिएको छ, ‘उनले भारतले व्यापारिक जहाज र नाविकहरूको सुरक्षालाई दिने महत्त्वमा जोड दिए, र इरानले पहिले भारत आउने धेरै जहाजहरूको सुरक्षित मार्ग सहजीकरण गरेको सम्झना गरे। व्यापारी जहाजहरूमाथि गोलीबारी भएको यो गम्भीर घटनाप्रति आफ्नो चिन्ता दोहोर्‍याउँदै, विदेश सचिवले राजदूतलाई भारतको विरोध इरानी अधिकारीहरूलाई पुर्‍याउन र भारतीय जहाजहरूलाई होर्मुजको जलमार्गबाट बाटो दिने प्रक्रियालाई छिटोभन्दा छिटो पुन: सुरु गर्न आग्रह गरे। इरानी राजदूतले यी कुरा इरानी अधिकारीहरूलाई पुर्‍याउने आश्वासन दिए।’

इरानले अमेरिकालाई युद्धविराम उल्लंघन गरेको आरोप लगाउँदै होर्मुज जलमार्ग पूर्ण रूपमा बन्द गर्ने घोषणा गरेको छ। इरानी संसदका सभामुख मोहम्मद बागेर गालिबाफले अमेरिकी जहाज आफ्नो स्थानबाट अलिकति पनि सरेमा इरानी सेनाले तुरुन्तै गोली हान्ने चेतावनी दिएको बताए। उनले अमेरिकासँगको वार्तामा केही प्रगति भए पनि आणविक कार्यक्रम र जलमार्गका विषयमा अझै ठूलो खाडल रहेको उल्लेख गरेका छन्। 

यता अमेरिकी राष्ट्रपति डोनाल्ड ट्रम्पले इरानको यो कदमको आलोचना गरेका छन्। उनले भने, ‘उनीहरू वर्षौंदेखि गर्दै आएको जस्तै फेरि जलमार्गम बन्द गर्न चाहन्छन्। उनीहरूले हामीलाई ब्ल्याकमेल गर्न सक्दैनन्। इरानसँग न त नौसेना छ, न त वायुसेना। तिनीहरूको नेतृत्व छ, न त केही छ। तर हामी अझै पनि तिनीहरूसँग कुरा गरिरहेका छौं।’ ट्रम्पले इरानले धेरै मानिसको हत्या गरेको आरोप लगाउँदै अब त्यस्तो हुन नदिने दाबी समेत गरेका छन्।

इरानले सुरक्षा र उद्धार सेवाका नाममा नयाँ ‘पे–एन्ड–पास’ प्रोटोकल लागू गरेको छ, जसमा भुक्तानी नगर्ने जहाजको आवागमन रोकिने बताइएको छ। समुद्री तथ्यांकअनुसार हालै आठवटा ट्यांकरको एउटा समूह उक्त मार्गबाट निस्कन सफल भएको छ। 

भारत यस मार्गमा बढी निर्भर रहेकाले बढ्दो तनावले देशको ऊर्जा आपूर्तिमा असर पर्न सक्ने देखिएको छ। हाल ओमानको खाडीमा भारतीय युद्धपोतहरू रहे पनि होर्मुज जलमार्गमा भने कुनै युद्धपोत तैनाथ छैनन्।

यसबिच सोमबार पाकिस्तानमा अमेरिका र इरानबिच पुन: वार्ता हुने अपेक्षा गरिएको छ। एजेन्सी