चुनाव आउन अब पाँच दिन मात्र बाँकी रहँदा कपिलवस्तु निर्वाचन क्षेत्र नम्बर १ मा चुनावी सरगर्मी उच्च बिन्दुमा पुगेको छ। उम्मेदवारहरूले घरदैलो, र्‍याली, भेटघाट र विभिन्न कार्यक्रममार्फत प्रचारप्रसारलाई तीव्र बनाएका छन्। सबै उम्मेदवारले आ–आफ्नो जितको दाबी गरिरहे पनि अन्तिम परिणाम भने मतगणनापछि मात्रै स्पष्ट हुने मतदाताहरू बताउँछन्।

जिल्लाकै सबैभन्दा धेरै मतदाता रहेको यस क्षेत्रमा प्रतिनिधिसभातर्फ कुल ३४ जना उम्मेदवार चुनावी मैदानमा छन्। नेपाली कांग्रेस, नेकपा (एमाले), नेकपा, राष्ट्रिय स्वतन्त्र पार्टी (रास्वपा) र स्वतन्त्र उम्मेदवारबीच मुख्य प्रतिस्पर्धा हुने आँकलन गरिएको छ।

प्रमुख प्रतिस्पर्धीहरू को–को?

नेपाली कांग्रेसबाट अतहर कमाल मुसलमान, नेकपा (एमाले)बाट बिश्राम प्रसाद थारु, राष्ट्रिय स्वतन्त्र पार्टीबाट मोहन आचार्य, नेकपाबाट कृष्ण बहादुर कुँवर र स्वतन्त्रबाट आषिश शर्मा मुख्य प्रतिस्पर्धीका रूपमा हेरिएका छन्।

२०७९ सालको निर्वाचनमा भारी मतसहित विजयी भएका एमालेका बलराम अधिकारी र पराजित नेकपाका चन्द्रप्रकाश खनाल (बेलदेव) यसपटक प्रतिस्पर्धामा छैनन्। दुवै पूर्वमन्त्री उम्मेदवार नबनेपछि यस क्षेत्रको चुनावी समीकरण झन् रोचक बनेको छ।

कांग्रेसको दाउ: अनुभव र संगठन

२०७० सालमा तत्कालीन क्षेत्र नम्बर २ बाट स्वतन्त्र उम्मेदवारका रूपमा विजयी भएका अतहर कमाल यसपटक कांग्रेसको टिकटमा मैदानमा छन्। पार्टीका पूर्व केन्द्रीय सदस्यसमेत रहेका उनले संविधानसभा सदस्य रहँदा मुस्लिम–मधेसी अधिकार, नागरिकता विधेयकलगायतका विषयमा सदनमा आवाज उठाएका थिए।

दक्षिणी पालिकाहरूमा मुस्लिम मतदाताको संख्या उल्लेख्य छ। कमालले सुशासन, स्वास्थ्य, शिक्षा, रोजगारी, कृषि र पर्यटन विकासलाई प्राथमिकता दिँदै “भिजन सेभेन” सार्वजनिक गरेका छन्। कांग्रेसले यस क्षेत्रलाई आफ्नो परम्परागत प्रभाव क्षेत्रका रूपमा लिँदै आएको छ।

एमालेको रणनीति: संगठन र अनुभव

एमालेले पूर्व प्रतिनिधिसभा सदस्य बिश्राम प्रसाद थारुलाई उम्मेदवार बनाएको छ। बलियो संगठन, कार्यकर्ता परिचालन र रणनीतिक तयारीका साथ एमाले प्रतिस्पर्धामा उत्रिएको छ। थारुले एमाले नेतृत्वमा विकासका काम भएको दाबी गर्दै अधुरा आयोजना सम्पन्न गर्ने प्रतिबद्धता व्यक्त गरेका छन्।

नेकपाको प्रयास: वाम मत एकत्रित गर्ने

नेकपाबाट कृष्ण बहादुर कुँवर मैदानमा छन्। समाजसेवीका रूपमा परिचित कुँवरले वाम मतदातालाई एकीकृत गर्ने प्रयास गरिरहेका छन्। यद्यपि, बहुदलीय प्रतिस्पर्धामा वाम मत विभाजनले कस्तो असर पार्छ भन्ने प्रश्न महत्वपूर्ण बनेको छ।

रास्वपाको प्रवेश: नयाँ विकल्पको खोजी

अधिवक्ता मोहन आचार्य रास्वपाबाट उम्मेदवार बनेपछि चुनावी समीकरणमा नयाँ मोड आएको छ। परम्परागत दलको विकल्प खोज्ने मतदातालाई लक्षित गर्दै उनले अभियान अघि बढाएका छन्। विशेषगरी युवा मतदाता र परिवर्तन चाहने समूहबीच रास्वपाको प्रभाव बढ्ने सम्भावनाबारे राजनीतिक वृत्तमा चर्चा छ।

सुरुमा बिक्रम थापालाई टिकट दिने चर्चा चले पनि अन्ततः आचार्यलाई उम्मेदवार बनाइएको थियो। पार्टी सभापति रवि लामिछाने र वरिष्ठ उपाध्यक्ष बालेन्द्र साह फागुन २ गते कपिलवस्तु आएपछि कार्यकर्तामा उत्साह थपिएको आचार्यको भनाइ छ।

स्वतन्त्रको चुनौती

कांग्रेसबाट टिकट नपाएपछि स्वतन्त्र उम्मेदवार बनेका आषिश शर्मा पनि सशक्त रूपमा अभियानमा छन्। उनी पूर्वमन्त्री तथा पूर्वराजदूत कांग्रेस नेता दीपकुमार उपाध्यायका छोरा हुन्। घरदैलो, सामाजिक सञ्जाल र युवा केन्द्रित अभियानमार्फत उनले फरक शैली प्रस्तुत गरेका छन्। विकासका एजेन्डासहित आफू मैदानमा उत्रिएको उनको दाबी छ।

अन्य दल र समीकरण

यस क्षेत्रबाट राष्ट्रिय जनमोर्चाका माधव भाट क्षेत्री तथा मधेशवादी दलका उम्मेदवार पनि मैदानमा छन्। तर प्रचारप्रसारको स्तर र सार्वजनिक बहसलाई हेर्दा मुख्य प्रतिस्पर्धा कांग्रेस, एमाले, नेकपा, रास्वपा र स्वतन्त्र उम्मेदवारबीच केन्द्रित देखिन्छ।

मत विभाजन, अन्तिम समयमा हुने रणनीतिक निर्णय र गठबन्धनले परिणाममा प्रभाव पार्न सक्ने विश्लेषण छ। विशेषगरी नयाँ मतदाता र युवापुस्ताको मतदान प्रवृत्ति निर्णायक बन्न सक्ने देखिएको छ। जातीय तथा धार्मिक समीकरण पनि प्रभावकारी कारक मानिएको छ। दक्षिणी क्षेत्रमा मुस्लिम, यादव, कुर्मी र दलित मतदाता बढी छन् भने उत्तरी क्षेत्रमा थारु समुदायको मतदाता संख्या उल्लेख्य छ।

अघिल्लो निर्वाचनको तथ्यांक

२०७९ सालको निर्वाचनमा एमालेका बलराम अधिकारीले ३६ हजार ६७५ मत प्राप्त गरेका थिए भने माओवादी केन्द्रका उम्मेदवार चक्रपाणी खनालले १८ हजार ९८३ मत पाएका थिए। यस क्षेत्रमा कुल १ लाख ४७ हजार ६ सय ५९ मतदाता रहेका छन्।

अब पाँच दिनपछि मतदाताको निर्णयले कपिलवस्तु–१ को राजनीतिक भविष्य निर्धारण गर्नेछ।