स्मार्टफोन अहिले दैनिक जीवनको अत्यावश्यक साधन बनिसकेको छ। बिहान उठेदेखि राति नसुतुन्जेलसम्म फोनको प्रयोग भइरहँदा ब्याट्री छिटो सकिनु स्वाभाविक हो। तर समयसँगै ब्याट्रीको क्षमता घट्दै जानु र पहिलेभन्दा छिटो चार्ज सकिन थाल्नु भने धेरै प्रयोगकर्ताका लागि चिन्ताको विषय बन्ने गरेको छ।
आजका अधिकांश स्मार्टफोनमा लिथियम–आयन ब्याट्री प्रयोग हुन्छ। यस्ता ब्याट्रीलाई पुराना मोबाइलमा अपनाइने चार्जिङ शैलीभन्दा केही फरक तरिकाले प्रयोग गर्दा दीर्घकालीन स्वास्थ्य राम्रो राख्न सकिन्छ। विशेषगरी अत्यधिक गर्मी, लामो समय उच्च चार्ज स्तरमा राख्नु र खराब गुणस्तरका चार्जर प्रयोग गर्नु ब्याट्रीका लागि हानिकारक हुन सक्छ।
आईफोन होस् वा एन्ड्रोइड, ब्याट्रीको क्षमता लामो समयसम्म राम्रो राख्न यी पाँच चार्जिङ बानी उपयोगी हुन सक्छन्।
१. २० देखि ८० प्रतिशतको बीचमा चार्ज गर्ने
ब्याट्रीलाई बारम्बार शून्य प्रतिशतसम्म पुर्याएर चार्ज गर्ने वा सधैं १०० प्रतिशतसम्म चार्ज गर्ने बानी कम गर्नु राम्रो हुन्छ। सम्भव भएसम्म ब्याट्री करिब २० प्रतिशतमा पुगेपछि चार्जमा राख्ने र ८०–८५ प्रतिशतको आसपास पुगेपछि चार्जिङ हटाउने बानीले ब्याट्रीमा पर्ने तनाव कम गर्न मद्दत गर्न सक्छ।
तर हरेक पटक ठ्याक्कै २० वा ८० प्रतिशतकै नियम पालना गर्नुपर्छ भन्ने होइन। आवश्यक पर्दा १०० प्रतिशतसम्म चार्ज गर्नु सामान्य प्रयोगमा समस्या होइन। मुख्य कुरा फोनलाई बारम्बार पूर्ण रूपमा डिस्चार्ज गर्ने र लामो समय १०० प्रतिशतमा राख्ने बानी कम गर्नु हो।
२. चार्जिङमा राखेको बेला काम नगर्ने
फोन चार्ज भइरहेको समयमा गेम खेल्ने, लामो समय भिडियो कल गर्ने, उच्च गुणस्तरको भिडियो हेर्ने वा अन्य धेरै प्रोसेसर प्रयोग हुने काम गर्दा फोन बढी तात्न सक्छ।
ब्याट्रीको आयु घटाउने प्रमुख कारणमध्ये अत्यधिक तापक्रम पनि हो। त्यसैले फोन चार्जमा राख्दा सम्भव भएसम्म भारी काम नगर्नु राम्रो हुन्छ। विशेषगरी चार्जिङसँगै गेम खेल्दा फोन असामान्य रूपमा तात्न थालेमा प्रयोग रोक्नु उचित हुन्छ।
३. गुणस्तरीय चार्जर प्रयोग गर्ने
सस्तो वा गुणस्तरहीन चार्जर प्रयोग गर्दा फोन र ब्याट्री दुवैमा जोखिम बढ्न सक्छ। त्यसैले फोन निर्माता कम्पनीले उपलब्ध गराएको वा मान्यता प्राप्त तथा भरपर्दो ब्रान्डको चार्जर र केबल प्रयोग गर्नु राम्रो हुन्छ।
चार्जर किन्दा केवल ‘फास्ट चार्जिङ’ लेखिएको छ कि छैन भन्नेभन्दा त्यसले फोनले आवश्यक पर्ने चार्जिङ मापदण्ड र सुरक्षा प्रणाली पालना गर्छ कि गर्दैन भन्ने कुरामा ध्यान दिनुपर्छ।
४. चार्जमा रातभर नराख्ने
धेरै प्रयोगकर्ताको बानी राति सुत्नुअघि फोन चार्जमा राख्ने र बिहान उठेपछि मात्र निकाल्ने हुन्छ। आधुनिक आईफोन तथा एन्ड्रोइड फोनमा ब्याट्रीलाई सुरक्षित राख्न ‘अप्टिमाइज्ड चार्जिङ’ वा यस्तै स्मार्ट चार्जिङ सुविधा उपलब्ध हुन्छ।
यस्ता सुविधाले लामो समय १०० प्रतिशतमा राखिने अवस्थालाई कम गर्न मद्दत गर्छन्। त्यसैले फोनमा उपलब्ध स्मार्ट चार्जिङ सुविधा सक्रिय राख्नु उपयोगी हुन्छ। यद्यपि सम्भव भएसम्म अनावश्यक रूपमा घण्टौंसम्म चार्जमा जोडिराख्ने बानी भने कम गर्नु राम्रो हुन्छ।
५. फोन धेरै तात्ने गरी चार्जमा नराख्ने
चार्जिङका क्रममा फोन केही तात्नु सामान्य हो। तर बाक्लो कभर, प्रत्यक्ष घाम, तातो ठाउँ वा चार्जिङकै समयमा गरिने भारी कामका कारण फोन असामान्य रूपमा तात्न सक्छ।
यदि फोन चार्ज गर्दा धेरै तात्ने गर्छ भने बाक्लो कभर हटाएर हावापसार हुने ठाउँमा राख्न सकिन्छ। फोनलाई सिरानीमुनि, कम्बलभित्र वा अत्यधिक तातो स्थानमा राखेर चार्ज गर्नु भने उचित हुँदैन।
ब्याट्री हेल्थ जोगाउने मुख्य कुरा
ब्याट्रीको क्षमता सधैं ९० प्रतिशतभन्दा माथि नै राख्न सकिन्छ भन्ने ग्यारेन्टी हुँदैन। लिथियम–आयन ब्याट्री समयसँगै स्वाभाविक रूपमा क्षमतामा कमी आउँछ। तर अत्यधिक तापक्रमबाट जोगाउने, खराब चार्जर प्रयोग नगर्ने, बारम्बार शून्य प्रतिशतसम्म नपुर्याउने र फोनमा उपलब्ध स्मार्ट चार्जिङ सुविधा प्रयोग गर्ने जस्ता बानीले ब्याट्रीको उपयोगी आयु बढाउन मद्दत गर्न सक्छ।
प्रकाशित: २६ भाद्र २०८३ २१:५८ शुक्रबार
