तेहरानको आणविक कार्यक्रम रोक्न र युद्ध अन्त्य गर्ने उद्देश्यले इरानी नेताहरूसँग औपचारिक वार्ता गर्न अमेरिकी उपराष्ट्रपति जेडी भान्स आइतबार स्विट्जरल्याण्ड पुगेका छन्।
गत हप्ता भएको प्रारम्भिक समझदारीपछि अब दुवै देशका वार्ताकारहरू विश्व अर्थतन्त्र र सुरक्षाका लागि महत्त्वपूर्ण प्राविधिक विषयमा ६० दिनभित्र सहमतिमा पुग्ने प्रयासमा छन्। यद्यपि, लेबनानमा इजरायल र हिजबुल्लाहबिचको द्वन्द्व तथा इरानले होर्मुज जलमार्ग बन्दको घोषणाले यो प्रक्रियालाई जटिल बनाएको छ। भान्सको यो भ्रमण सुरुमा शुक्रबारका लागि तय भए पनि लेबनानको अवस्था र इरानी अधिकारीहरूको केही समयको अलमलका कारण केही ढिलाइ भएको थियो।
पाकिस्तान र कतारको मध्यस्थतामा भइरहेको यो वार्ताका लागि पाकिस्तानी प्रधानमन्त्री मोहम्मद शेहबाज शरीफ र सेना प्रमुख फिल्ड मार्शल असिम मुनिर पनि स्विट्जरल्याण्ड पुगेका छन्। इरानी प्रतिनिधिमण्डलको नेतृत्व गरिरहेका सभामुख मोहम्मद बाघेर कालिबाफ र विदेशमन्त्री अब्बास अराघचीले युद्ध अन्त्य गर्ने अन्तरिम सम्झौताको पूर्ण कार्यान्वयन नै आफ्नो मुख्य लक्ष्य रहेको बताएका छन्।
इजरायलले लेबनानमा आक्रमण जारी राखेपछि होर्मुज जलमार्ग बन्द भएको इरानले दाबी गरेको छ। तर अमेरिकी केन्द्रीय कमान्डले जलमार्ग खुला रहेको र त्यहाँको अवस्था निगरानी गरिरहेको जनाएको छ। भान्सले हालैका दिनमा लाखौं ब्यारेल तेल उक्त मार्गबाट ढुवानी भएको बताएका छन्। यसैबिच, इजरायली सेनाको आक्रमणमा लेबनानमा १६ जना र मध्य गाजामा अल जजीराका क्यामेराम्यान अहमद विशाहको मृत्यु भएको छ।
भान्सले वार्ताका लागि आफू केही दिन स्विट्जरल्याण्डमा रहने बताएका छन्। मुख्य वार्ताको नेतृत्व भने विशेष दूत स्टिभ विटकफ र जारेड कुशनरले गर्नेछन्। यस सम्झौताअन्तर्गत इरानलाई तेल बिक्रीको अनुमति, रोक्का रहेको अर्बौं डलरको सम्पत्ति प्रयोग गर्ने अधिकार र उच्च समृद्ध युरेनियम भण्डार घटाउने विषय समावेश छन्। सम्झौतामा भनिए अनुसार व्यावसायिक जहाजहरू ६० दिनसम्म होर्मुज जलमार्गबाट शुल्क नतिरी जान पाउनेछन्। यद्यपि, राष्ट्रपति डोनाल्ड ट्रम्पले ६० दिनभित्र सहमति नभए अमेरिकाले जलमार्गमा टोल लगाउने चेतावनी दिएका छन्।
अमेरिका र इरानबिचको यो सम्झौतामा इजरायल र हिजबुल्लाह पक्ष संलग्न छैनन्, जसले गर्दा त्यहाँको सैन्य तनाव कायमै छ। यस सम्झौताले अमेरिकाले नौसेना नाकाबन्दी हटाउने र इरानमाथिका प्रतिबन्धहरू क्रमशः अन्त्य गर्ने व्यवस्था गरेको छ। एजेन्सी
प्रकाशित: ७ असार २०८३ १३:२७ आइतबार
