युक्रेनमा चार वर्षदेखि चलिरहेको रुसी आक्रमणबीच राष्ट्रपति भोलोदिमिर जेलेन्स्कीले चुनाव र शान्ति सम्झौतामा जनमतसंग्रहको सम्भावना बारे स्पष्ट अडान राखेका छन्। 

फाइनान्सियल टाइम्सले रिपोर्ट गरेको थियो कि अमेरिकी दबाबमा किभले मे १५ सम्म राष्ट्रपति चुनाव र शान्ति सम्झौतामा जनमतसंग्रह गर्ने योजना बनाइरहेको छ, जसको घोषणा फेब्रुअरी २४ मा हुन सक्छ- रुसको पूर्ण आक्रमणको चौथो वार्षिकोत्सवमा।

तर जेलेन्स्कीले यो रिपोर्टलाई अस्वीकार गर्दै भने, ‘यो पहिलो पटक मैले यस्तो सुनेको छु।’ उनले थपे, ‘हामी चुनावमा जान्छौं जब सबै आवश्यक सुरक्षा ग्यारेन्टी हुन्छन्। यो धेरै सजिलो छ- युद्धविराम गर, चुनाव हुन्छ। पहिले सुरक्षा, त्यसपछि राजनीति।’  

सन् २०२२ फेब्रुअरी २४ देखि लागू सैन्य कानुनले युद्धकालमा राष्ट्रपति वा संसदीय चुनाव गर्न पूर्ण प्रतिबन्ध लगाएको छ। यो कानुन हरेक ९० दिनमा संसदबाट थपिँदै आएको छ र हाल मे ४, २०२६ सम्म कायम छ। कानुन संशोधनबिना चुनाव असम्भव छ।  

युक्रेनमा लाखौं नागरिक विदेशमा शरणार्थी छन्, लाखौं रुसी कब्जित क्षेत्रमा बस्छन् र मोर्चामा रहेका सैनिकहरूले मतदान गर्न कठिन छ। कब्जा क्षेत्रमा मतदान त पूर्ण रूपमा असम्भव छ। राजनीतिक विश्लेषकहरूका अनुसार युद्धविराम अघि चुनाव गर्न केवल १० प्रतिशत युक्रेनीहरू सहमत छन्।  

ट्रम्प प्रशासनले जुनसम्म युद्ध अन्त्य गर्ने योजना बनाएको छ र त्यसका लागि चुनाव तथा जनमतसंग्रहलाई शान्ति सम्झौताको हिस्सा बनाउन दबाब दिइरहेको छ। जेलेन्स्कीले भने, ‘अमेरिकाले रुसमाथि बढी दबाब दिनुपर्छ, नत्र सम्भव छैन।’ उनले यो पनि संकेत गरे कि यदि रुस सहमत भयो भने गर्मी (समर) सम्म लडाइँ अन्त्य हुन सक्छ।  

जेलेन्स्कीले पहिलेदेखि नै भनेका थिए कि शान्ति सम्झौतापछि चुनाव हुन्छ र यदि आवश्यक परे उनी फेरि उम्मेदवार बन्न तयार छन्। तर उनको अनुमोदन दर युद्ध सुरुको तुलनामा घटेको छ, यद्यपि हालैका सर्वेक्षणमा पनि करिब ५९ प्रतिशतले उनलाई विश्वास गर्छन्। अन्य सम्भावित उम्मेदवारहरूमा पूर्व सेना प्रमुख भ्यालेरी जालुज्नी, पूर्व राष्ट्रपति पेट्रो पोरोशेन्को र युलिया टिमोशेन्को जस्ता नाम चर्चामा छन्।  

किभका अधिकारीहरूले बारम्बार दोहोर्‍याएका छन्- चलिरहेको लडाइँ, बमबारी र कब्जित क्षेत्रले चुनावलाई ठूलो चुनौती बनाएको छ। जेलेन्स्कीको पार्टीका नेताहरूले पनि भनेका छन् कि सैन्य कानुन हटाएपछि मात्र चुनाव सम्भव छ र त्यसका लागि कम्तीमा ६ महिना तयारी चाहिन्छ।  

अहिलेको अवस्थामा चुनावको सम्भावना युद्धविराम र सुरक्षा ग्यारेन्टीमा निर्भर छ। ट्रम्पको दबाब बढ्दै गए पनि जेलेन्स्की अडिग छन्- पहिले शान्ति, त्यसपछि मात्र मतदान। एजेन्सी