संयुक्त राज्य अमेरिकाले जर्मनीबाट लगभग पाँच हजार सेना फिर्ता बोलाउने निर्णय गरेको छ।

अमेरिकी रक्षा विभागका अनुसार यो प्रक्रिया आगामी छ देखि १२ महिनाभित्र पूरा हुनेछ। अमेरिकी राष्ट्रपति डोनाल्ड ट्रम्प र जर्मन चान्सलर फ्रेडरिक मर्ज बीचको वाकयुद्धपछि यो निर्णय गरेको हो।

गत महिना एक कार्यक्रममा मार्जले अमेरिकासँग राम्रो योजनाको अभाव रहेको र यो युद्धबाट कसरी बाहिर निस्कने भनेर थाहा नभएको भनाइ राखेका थिए। उनले इरान वार्ताबाट बच्न माहिर अमेरिकाले कुनै परिणामबिना इस्लामाबादमा बारम्बार यात्रा गर्नुपरेको जिकिर गरेका थिए। यसले इरानको अगाडि अमेरिकालाई अपमानित गरेको बताइएको थियो।

यसले ट्रम्पलाई रिस उठ्यो। उनले मेर्जको बारेमा भने, 'उनी एकदमै नराम्रो काम गरिरहेका छन्। उनी सोच्छन् कि इरानसँग आणविक हतियार हुनु राम्रो कुरा हो। उनी वास्तविकता बुझ्दैनन्।'

जर्मनीमा ३६ हजनार अमेरिकी सेना तैनाथ

बीबीसीका अनुसार डिसेम्बरसम्म जर्मनीमा ३६ हजारभन्दा बढी अमेरिकी सेना तैनाथ थिए। यो जापानपछि दोस्रो ठूलो तैनाथी हो, जहाँ लगभग ५५ हजार अमेरिकी सेना छन्।

यसका साथै, इटालीमा लगभग १२ हजार र बेलायतमा लगभग १० हजार अमेरिकी सेना तैनाथ छन्। जर्मनीमा रहेका अमेरिकी सैन्य अड्डाहरू लामो समयदेखि युरोपमा अमेरिकाको रणनीतिक उपस्थितिको प्रमुख हिस्सा रहिआएका छन्।

यद्यपि, इरानलाई लिएर अमेरिका र युरोपेली देशहरूबीच तनाव उच्च छ। युरोपेली देशहरूले इरान युद्धमा ट्रम्पलाई समर्थन गर्न बारम्बार अस्वीकार गरेका छन्। त्यसबेलादेखि ट्रम्पले युरोपेली देशहरूलाई केवल कागजी बाघ भएको आरोप लगाउँदै आएका छन्।

यसैबीच, ट्रम्पले इटाली र स्पेनबाट सेना फिर्ता बोलाउने संकेत पनि दिएका छन्, किनकि यी देशहरूले इरानविरुद्ध अमेरिकालाई समर्थन गरिरहेका छैनन् भन्ने चिन्ता व्यक्त गरे। जसले गर्दा नेटोभित्र विभाजन बढिरहेको छ।

राष्ट्रपति ट्रम्पले पहिले नै जर्मनीबाट सेना फिर्ता बोलाउन आह्वान गरिसकेका छन् र नेटोको २ प्रतिशत रक्षा खर्च लक्ष्य पूरा गर्न नसकेकाले जर्मनीलाई टाट पल्टिएको बताएका छन्।

त्यसपछि उनले १२ हजार सेना फिर्ता बोलाउने योजना बनाए, तर अमेरिकी कांग्रेसको विरोध र बन्दोबस्तीको समस्याका कारण यो कार्यान्वयन हुन सकेन। राष्ट्रपति जो बाइडेनले पछि २०२१ मा योजना रोके र त्यसपछि रद्द गरे। गत वर्ष अमेरिकाले रोमानियामा आफ्नो सेना संख्या घटाउने निर्णय पनि गर्‍यो। ट्रम्प युरोपबाट अमेरिकी सेना हटाउन र एसिया-प्रशान्त क्षेत्रमा स्थानान्तरण गर्न चाहन्छन् ताकि चीनबाट आउने खतराहरूको सामना गर्न सकियोस्।

जर्मनीमा अमेरिकाको सैन्य अड्डा किन?

जर्मनीमा अमेरिकी सैन्य उपस्थिति १९४५ मा सुरु भयो, जब अमेरिकाले नाजी जर्मनीको पराजयपछि देश कब्जा गर्यो। दोस्रो विश्वयुद्धको तुरुन्तै पछि लगभग १.६ मिलियन अमेरिकी सेनाहरू त्यहाँ तैनाथ थिए, यद्यपि एक वर्षपछि केवल ३ लाख मात्र बाँकी रहे।

सुरुमा उनीहरूको काम जर्मनीको अमेरिकी-नियन्त्रित भागलाई व्यवस्थापन गर्नु र नाजीवादलाई उन्मूलन गर्नु थियो। यद्यपि, शीतयुद्धको सुरुवातसँगै, अमेरिकाको उद्देश्य सोभियत संघविरुद्ध जर्मनीलाई बलियो रक्षात्मक बलमा निर्माण गर्नेतर्फ सर्यो।

१९४९ मा नेटोको गठन पछि यी अमेरिकी सैन्य अड्डाहरू स्थायी भए। तिनीहरूको उद्देश्य पश्चिम जर्मनीलाई बलियो बनाउनु र सोभियत संघको विरुद्धमा स्थिति बनाउनु थियो।

शीतयुद्धको समयमा अमेरिकाको जर्मनीमा लगभग ५० वटा प्रमुख सैन्य अड्डाहरू र ८०० भन्दा बढी साना सैन्य अड्डाहरू थिए। त्यस समयमा, त्यहाँ २ लाख ५० हजारभन्दा बढी अमेरिकी सैनिकहरू तैनाथ थिए, र धेरै ठाउँहरूमा, सम्पूर्ण अमेरिकी उपनिवेशहरू स्थापना गरिएका थिए, जहाँ सैनिकहरूका परिवारहरू बस्थे।

सोभियत संघ कमजोर भएपछि सैनिकहरू फर्किए

१९८९ मा बर्लिन पर्खाल ढलेपछि र १९९१ मा सोभियत संघको पतनपछि अमेरिकाले आफ्नो उपस्थिति उल्लेखनीय रूपमा घटायो तर यसलाई पूर्ण रूपमा फिर्ता लिएन।

हाल अमेरिकाका युरोपमा लगभग ६८ हजार सेना तैनाथ छन्, जसमध्ये जर्मनीमा मात्र ३६ हजारभन्दा बढी छन्। यी सेनाहरू २० देखि ४० विभिन्न आधारहरूमा फैलिएका छन्। स्टुटगार्टमा युरोप र अफ्रिकाका लागि अमेरिकी कमाण्ड मुख्यालय रहेको छ, जसले सम्पूर्ण क्षेत्रमा सैन्य अपरेशनहरू नियन्त्रण गर्दछ।

युरोपमा रहेका सात स्थायी अमेरिकी सैन्य अड्डाहरूमध्ये पाँच जर्मनीमा छन् भने बाँकी बेल्जियम र इटालीमा छन्। सबैभन्दा ठूला जर्मन अड्डाहरूमा लगभग ८ हजार ५०० सेनाहरू भएको युरोपमा अमेरिकी वायुसेनाको मुख्य अड्डा रामस्टेन एयर बेस समावेश छ।