पश्चिमी कोलम्बियामा सोमबार गएको ७.४ म्याग्निच्युडको शक्तिशाली भूकम्पका कारण ज्यान गुमाउनेको संख्या १११ पुगेको छ।

भूकम्पले सयौं भवनहरूमा क्षति पुगेको छ। भूकम्पको भग्नावशेषमा धेरै जना फसेका छन्, जसको खोजी कार्य जारी छ। देशको तेस्रो ठूलो सहर कालीमा उद्धार टोली र नागरिकहरूले ध्वस्त भवनहरूको अवशेषबाट खोजी गरे। स्वयंसेवकहरूको लामो लाइनले ठूला कंक्रिटका टुक्राहरू र अन्य भग्नावशेषहरू पन्छाए।

‘हाम्रो भवन मूलतः भग्नावशेषमा परिणत भएको छ, र हाम्रो छेउको भवन पूर्ण रूपमा भत्कियो,’ खोजी कार्य हेर्दै आफ्नो कुकुरलाई पाल्ने अल्भारो लोपेजले भने। यो निराशाजनक दृश्यले छिमेकी भेनेजुएलामा दुई शक्तिशाली भूकम्पले तहसनहस पारेको केही हप्ता नबित्दै फेरि यस्तै संकट निम्त्याएको छ।

कालीबाहेक भूकम्पले पश्चिमी कोलम्बियाका पेरेरा, क्विब्डो र मनिजालेस लगायतका सहरहरूमा ठूलो क्षति पुर्‍याएको छ। यसको झट्का छिमेकी इक्वेडर र पानामामा पनि महसुस गरिएको थियो। अमेरिकी भूगर्भ सर्वेक्षणका अनुसार भूकम्पको केन्द्रबिन्दु बोगोटाबाट करिब २५० माइल (४०० किलोमिटर) पश्चिममा रहेको चोको क्षेत्रको सान होजे डेल पाल्मारमा रहेको थियो।

कोलम्बियाका राष्ट्रपति एबेलार्डो डे ला एस्प्रिएलाले कम्तीमा ८७ जना घाइते भएको र करिब एक हजार ६०० भवनहरू क्षतिग्रस्त भएको जानकारी दिए। उनका अनुसार तीमध्ये कम्तीमा ६१ वटा पूर्ण रूपमा भत्किएका छन्। उनले भूकम्पपछिको उद्धार र राहत कार्यलाई तीव्रता दिन आपतकाल घोषणा गरेका छन्। 

‘हामी मानिसहरूलाई एक्लै छोड्ने छैनौं। तिनीहरू हाम्रो हृदयमा छन् र हामी पूर्ण दृढ संकल्पका साथ उनीहरूको हेरचाह गर्नेछौं,’ उनले भने। कोलम्बियाको भूगर्भीय सेवाले सोमबारको भूकम्प २१ औं शताब्दीमा देशमा रेकर्ड गरिएको सबैभन्दा शक्तिशाली भूकम्प भएको र त्यसपछि धेरै परकम्पहरू गएको जनाएको छ।

कोलम्बिया भूकम्पको केन्द्रबिन्दु वरपर ‘रिङ अफ फायर’ मा अवस्थित छ। प्रशान्त महासागर, विशेष गरी घना जंगलमा रहेको चोको क्षेत्र कोलम्बियाको सबैभन्दा गरिब क्षेत्रमध्ये एक हो। चोकोको धेरैजसो भागमा डुंगा वा विमानबाट मात्र पुग्न सकिने भएकाले व्यापक क्षतिको आकलन गर्न कठिनाइ भइरहेको छ।

स्थानीय अधिकारीहरूका अनुसार पेरेरास्थित रिसारल्डा क्षेत्रमा कम्तीमा ४० जना र कालीस्थित भ्याले डेल काउका क्षेत्रमा तीन बालबालिकासहित २७ जनाको मृत्यु भएको छ। अधिकारीहरूले चोकोमा ९ जना, काल्डास क्षेत्रमा २ जना र एन्टिओक्विया क्षेत्रमा ७३ वर्षीय एक जनाको मृत्यु भएको पुष्टि गरेका छन्। अन्य ३२ जनाको मृत्यु कहाँ भयो भन्ने खुलेको छैन।

जुनको अन्त्यतिर छिमेकी भेनेजुएलामा लगातार दुई भूकम्प जाँदा सयौं भवनहरू ध्वस्त भएका थिए। उक्त भूकम्पमा परेर ६ हजार ३०० भन्दा बढी मानिसहरूको ज्यान गएको थियो। उक्त घटनाले यस क्षेत्रका बासिन्दाहरूलाई त्रसित बनाएको थियो।

सोमबार दिउँसोसम्ममा भेनेजुएलाको भूकम्पको बेलाजस्तै नागरिकहरूले डिजिटल डाटाबेसमार्फत आफ्ना हराएका प्रियजनहरूको खोजी गर्न थालेका छन्। एउटा डाटाबेसमै दुई हजारभन्दा बढी मानिसहरूको सूची थियो, जसमध्ये धेरैजसो काली र पेरेराका थिए।

कालीका ६४ वर्षीय ट्याक्सी चालक जर्ज मोनकायोले भवनहरू भत्किँदा सहरभरि धुलोको मुस्लो उडेको बताए। बासिन्दा र उद्धारकर्मीहरूले भग्नावशेषमा जीवितै रहेकाहरूको खोजी गरिरहेका छन्। स्थानीय सरकारले सहरका ३८० क्षतिग्रस्त भवनहरूमध्ये धेरैमा मानिसहरू फसेको बताएको छ।

‘मेरो पूरै घर हल्लियो। मैले कहिल्यै यति शक्तिशाली भूकम्पको सामना गरेको छैन,’ उनले भने, ‘हामी जीवित रहेकोमा भगवानलाई धन्यवाद दिन्छौं।’ दुर्गम क्षेत्र चोकोमा भएको क्षतिको पूर्ण विवरण आइसकेको छैन।

अधिकारीहरूले दर्जनौं घाइते र भवनमा क्षति पुगेको रिपोर्ट गरे पनि अन्य जानकारी सीमित छ। यस क्षेत्रको राजधानी क्विब्डोका धेरै भागमा फोन सेवा बन्द छ। भूकम्पको केन्द्रबिन्दु रहेको सान होजे डेल पाल्मारको सबैभन्दा नजिकको सहरमा विमानस्थल छैन। यो काली र पेरेरालाई जोड्ने राजमार्गको छेउमा पहाडको टुप्पोमा अवस्थित छ।

कोलम्बियाको कफी उत्पादन गर्ने पहाडहरूको दक्षिणमा रहेको पेरेरामा स्थानीय मिडियामा प्रकाशित तस्बिर र भिडियोहरूले विमानस्थलको छतका टुक्राहरू आश्रय लिइरहेका र चिच्याइरहेका यात्रुहरूमाथि खसेको देखाएका छन्। मानिसहरू भग्नावशेष र धुलोबाट भागेका थिए भने सहरभरि पसल, आवासीय भवन र घरहरू भत्किएका छन्। पेरेराका मेयर मौरिसियो सालाजारले स्थानीय रेडियो स्टेसनलाई त्यहाँ कम्तीमा १५ वटा भत्किएका भवनहरूमा मानिसहरू फसेको आशंका गरिएको बताए।

नजिकैको मनिजालेसमा नव-गोथिक क्याथेड्रलको एउटा टावर भत्किएर नेभमा खस्यो। मेयर जोर्ज एडुआर्डो रोजासले बासिन्दाहरूलाई भूकम्पपछिको झट्का आउन सक्ने सम्भावना भएकाले सुरक्षित स्थानमा बस्न आग्रह गरेका छन्। अधिकारीहरूले क्षतिको आकलन गर्दै मनिजालेस, क्विब्दो, आर्मेनिया, कार्टागो, बुएनाभेन्टुरा र पेरेरा विमानस्थलका उडानहरू स्थगित गरेका छन्।

मध्य र पश्चिमी कोलम्बियामा साना भूकम्पहरू सामान्य भए पनि ६.० म्याग्निच्युडभन्दा माथिका भूकम्पहरू दुर्लभ मानिन्छन्। यसअघि सन् १९९९ मा आर्मेनिया सहर नजिकै गएको ६.२ म्याग्निच्युडको भूकम्पमा परेर एक हजार १०० भन्दा बढी मानिसहरूको मृत्यु भएको थियो।

सप्ताहन्तमा राष्ट्रपतिको शपथ लिएका डे ला एस्प्रिएलाका लागि यो भूकम्पको सामना गर्नु पहिलो ठूलो चुनौती बनेको छ। आपराधिक समूहहरूमाथि पूर्ण कारबाही गर्ने आफ्नो प्रतिज्ञाका कारण विभाजनकारी व्यक्तित्व बनेका डे ला एस्प्रिएलाले आपतकालका बेला सरकारको प्रतिक्रियाको जिम्मेवारी व्यक्तिगत रूपमा लिएको बताए।

सोमबार राति अमेरिकी विदेश विभागले आपतकालीन आश्रय, खाना र अन्य भूकम्प प्रतिक्रिया सहायताका लागि १५.५ मिलियन डलर प्रदान गर्ने घोषणा गरेको छ। यस बाहेक ल्याटिन अमेरिकाभरका सरकारहरू पनि सहयोगका लागि अगाडि आएका छन्।

भेनेजुएलाको हालैको संकटपछि सबैभन्दा धेरै सहायता प्रदान गर्ने देशहरूमध्ये एल साल्भाडोरका राष्ट्रपति नायिब बुकेलेले र मेक्सिकन राष्ट्रपति क्लाउडिया शेनबाउमले कोलम्बियालाई सहयोग गर्न तयार रहेको बताए।

‘एल साल्भाडोरबाट हामी सम्पर्कमा छौं र हाम्रा उद्धार टोलीहरू, चिकित्सा कर्मचारीहरू, प्यारामेडिक्स, आपूर्तिहरू वा हाम्रा कोलम्बियाली दाजुभाइ दिदीबहिनीहरूले आवश्यक ठानेको अन्य कुनै पनि सहयोग तत्काल उपलब्ध गराउन तयार छौं,’ बुकेलेले भने।

चिलीका राष्ट्रपति जोसे एन्टोनियो कास्टले यस क्षेत्रको भूकम्पीय जोखिममा रहेको देशका रूपमा चिलीलाई भूकम्पले पार्ने पीडा राम्रोसँग थाहा भएको बताउँदै आवश्यक सहयोगको प्रतिबद्धता व्यक्त गरेका छन्। एजेन्सी