ओरेगनको तटबाट प्रशान्त महासागरमुनि रहेको सक्रिय ज्वालामुखी एक्सियल सीमाउन्ट अब पहिले अनुमान गरिएभन्दा ढिलो विस्फोट हुने वैज्ञानिकहरूले बताएका छन्।

अनुसन्धानकर्ताहरूले गत वर्ष डिसेम्बरमा यो ज्वालामुखी २०२५ को अन्त्यसम्ममा विस्फोट हुन सक्ने भविष्यवाणी गरेका थिए। तर हालैको तथ्याङ्क विश्लेषण अनुसार अब यो पानीमुनि रहेको ज्वालामुखी २०२६ को मध्यदेखि अन्त्यसम्ममा मात्र विस्फोटनको सीमामा पुग्ने सम्भावना रहेको बताइएको छ।

एक्सियल सीमाउन्टमा विस्फोटहरू समुद्री सतह मुनि म्याग्मा बढ्दै जाँदा हुने स्थिर भू मुद्रास्फीति (जमिनको उत्थान) को अवधि पछि हुन्छन्। ओरेगन स्टेट युनिभर्सिटीका भूगर्भ तथा भौतिकी विषयका प्राध्यापक बिल चाडविकका अनुसार २०२४ को अन्त्यसम्ममा एक्सियल २०१५ मा विस्फोट हुनुभन्दा पहिलेको मुद्रास्फीति स्तरको ९५५ मा पुगेको थियो।

अप्रिल २०२५ को अन्त्यतिर मुद्रास्फीति दर फेरि सुस्त भयो। यसको हालको दरमा ज्वालामुखीलाई अन्तिम विस्फोट हुनुभन्दा पहिले पुगेको उच्च मुद्रास्फीति सीमामा पुग्न २०२६ को मध्यदेखि अन्त्यसम्म लाग्ने अनुमान गरिएको छ।२०१५ को विस्फोट पछि समुन्द्र मुनिको मुद्रास्फीति फेरि बढ्न थालेका थियो। तर २०२३ सम्म मुद्रास्फीति दर बिस्तारै घट्दै गयो र २०२३ को गर्मी सम्ममा उत्थान दर लगभग शून्य थियो, चाडविकले जुलाई २०२४ मा लेखेको प्रस्तुतीकरण सारांशमा उल्लेख गरेका छन्।  

त्यसपछि २०२३ को अन्त्यमा मुद्रास्फीति र भूकम्पीयताको दर फेरि बढ्यो, जसले ज्वालामुखीमा म्याग्मा आपूर्तिमा आधारभूत परिवर्तनलाई संकेत गर्दछ, चाडविकले सारांशमा लेखेका छन्, ‘हालको प्रवृत्ति र २०१५ को मुद्रास्फीति सीमामा पुग्दा अक्षीय विस्फोट हुने अनुमानको आधारमा 'हाम्रो हालको विस्फोट पूर्वानुमान विन्डो जुलाई २०२४० र २०२५ को अन्त्यको बीचमा छ।’

एक्सियल सीमाउन्ट जुआन डे फुका रिजमा अवस्थित छ, जुन अमेरिकी प्रशान्त उत्तरपश्चिम तटबाट एक भिन्न प्लेट सीमा हो। यो उत्तरपूर्वी प्रशान्त महासागरको सबैभन्दा सक्रिय पनडुब्बी ज्वालामुखी हो, जसको विस्फोट सन् १९९८, २०११ र २०१५ मा भएको थियो। प्राध्यापक चाडविकले यो ज्वालामुखी आइसल्याण्डको क्राफ्ला ज्वालामुखीको जस्तै हुने बताएक छन्। जहाँ प्रत्येक विस्फोटसँगै उत्थान (मुद्रास्फीति) को थ्रेसहोल्ड थोरै बढ्दै जान्छ। यसको अर्थ अर्को विस्फोटको लागि अघिल्लो विस्फोटभन्दा अलि बढी उत्थान आवश्यक पर्दछ।  

प्राध्यापक चाडविक र उनका सहकर्मीहरूले अब एक्सियल सीमाउन्टको अर्को विस्फोटको भविष्यवाणी गर्न भौतिकशास्त्रमा आधारित नयाँ मोडेल प्रयोग गर्ने तयारी गरिरहेका छन्। एजेन्सी