गत हप्ता स्पेनको अफ्रिकी ‘एन्क्लेभ’ सेउटामा पौडी खेलेर वा सीमा बार पार गरेर प्रवेश गरेका हजारौं आप्रवासीहरूमध्ये अधिकांश घर फर्किएका छन्।

उनीहरूले चरम भोक र थकानले युरोपमा नयाँ जीवनको सपना पूर्ण रूपमा चकनाचुर भएको बताएका छन्। फर्कनेहरूले बताएअनुसार उनीहरू सुरुमा भाइरल सामाजिक सञ्जालका भिडियो र साथीहरूले कडा सुरक्षा गरिएको सीमा सजिलै तोड्न सकिन्छ भन्दै पठाएका सन्देशबाट आकर्षित भएका थिए। तर सेउटा पुगेपछि मुख्य भूमि स्पेनमा अगाडि बढ्ने कुनै उपाय नभएको उनीहरूले बताए।

फेजका बेकरी कामदार ब्राहिमले हजारौंले त्यस्तै गरेको क्लिप हेरेपछि आफ्नो जागिर छोडेर सीमा पार गरेका थिए। उनले भने, ‘हामी प्रगति गर्न आएका थियौं, मूर्ख बन्न होइन। मैले त्यहाँ राम्रो भविष्य निर्माण गर्ने सोचेको थिएँ। तर सेउटामा म छक्क परें।’ उनले तीन दिनसम्म पानी मात्र पिएर बाँचेको सुनाए। उनी स्पेनी उच्च खाद्य मूल्य वहन गर्न नसकेको गुनासो गर्छन्।

सेउटाको विपरीत मोरक्कन सहर फनिडेकमा सीमा पार गर्ने सडकहरू लगभग खाली थिए। युवाहरू राजमार्गको किनारबाट टाढा हिँडेका थिए। कतिपय फनिडेकबाट ट्याक्सीहरू निस्कने समय पर्खिरहेका थिए। चारैतिर पसलहरू बन्द भएको गुनासो गर्दै उनीहरूले सडकमा नै भिजेका लुगाहरू सुकाएका थिए।

मोरक्कोको ट्यांकर मेड बन्दरगाहका एक कामदारले भने, ‘सेउटा जेल जस्तै थियो। त्यहाँ गर्नलाई केही थिएन र सबै कुरा बन्द थियो।’ केही आप्रवासीहरूले सेउटाका बासिन्दाहरूले आफूहरूलाई आक्रमण गरेको र बाहिर निकालेको गुनासो गरे।

स्पेनको आन्तरिक मन्त्रालयले भने दुई छुट्टाछुट्टै घटनामा चक्कु आक्रमणबाट दुई जनालाई सामान्य चोट लागेको र प्रहरीले एक आक्रमणकारीलाई पक्राउ गरेको जनाएको छ। बिहीबारदेखि सेउटामा चक्कु आक्रमणबाट कुनै पनि मृत्यु नभएको मन्त्रालयले जानकारी दिएको छ।

बिहीबार र शुक्रबार यस क्षेत्रमा ५० हजारदेखि ६० हजार आप्रवासीहरूको अचानक आगमनले ठूलो मानवीय संकट निम्त्याएको थियो। स्पेनी सरकारले कम्तिमा ६७ आप्रवासीको मृत्यु भएको पुष्टि गरेको छ, जसमध्ये केही डुबेका थिए भने केही सीमा पार गर्दा भएको भागदौडमा मारिएका हुन्।

आप्रवासी राख्ने केन्द्रहरू भरिभराउ भएकाले थप मानिसहरूलाई ठाउँ दिन नसकिने अवस्था छ। एक हार्डवेयर पसलका मालिक टिटोले भने, ‘तपाईंलाई एकदमै गाह्रो र असहाय महसुस हुन्छ। ती युवाहरूमाथि पूर्ण रूपमा शोषण भइरहेको छ र उनीहरूलाई राजनीतिक दाउपेच वा मोलमोलाई गर्ने हतियारको रूपमा प्रयोग गरिएको छ।’

सुडानी नागरिक ४३ वर्षीय मोहम्मद अहमदले एउटा ट्रकले आफूलाई सीमा नजिकै छोडेको र चार घण्टा पौडी खेलेर सेउटा पुगेको बताए। प्रहरीले आप्रवासन केन्द्र जाने बाटो रोके पनि उनी स्पेनमै बस्न दृढ छन्। उनले भने, ‘म फर्कने छैन। म यहाँ प्रयास गर्दै मर्नु राम्रो हुन्छ।’

स्पेनले शनिबार आफ्नो उत्तर अफ्रिकी क्षेत्र सेउटा र छिमेकी मोरक्कोबिचको समुद्री सिमानामा ५०० मिटर लामो पर्खाल निर्माण गरेको छ। स्पेनी प्रधानमन्त्री पेड्रो सान्चेजले सेउटामा भएका घटनाहरूप्रति केही युरोपेली संघका नेताहरूको प्रतिक्रियाको आलोचना गर्दै स्पेनलाई शेन्जेन क्षेत्रबाट निलम्बन गर्ने माग ‘पूर्वाग्रह, नक्कली समाचार, अज्ञानता वा राजनीतिक स्वार्थबाट प्रेरित’ भएको बताए।

स्पेनका गृहमन्त्री फर्नान्डो ग्रान्डे-मार्लास्काले पत्रकारहरूसँग कुरा गर्दै भने, ‘हामी कानुन तोड्नेहरू विरुद्ध निरन्तर रूपमा कडा रूपमा लागी परेका छौं। मोरक्को सेउटा वा स्पेनको बाँकी भागको लागि खतरा होइन। यो एक भरपर्दो साझेदार हो।’

अन्य युरोपेली संघका देशहरूले भने सेउटाको अवस्थाको लागि तत्काल वार्ता र समन्वित प्रतिक्रियाको माग गरेका छन्। इटाली, डेनमार्क, जर्मनी लगायतका विभिन्न देशका नेताहरूले युरोपेली संघका अधिकारीहरूलाई पत्र लेख्दै आप्रवासीको अवैध प्रवेश कानुनी बसाइमा परिणत हुन नसक्ने र यसले साझा आप्रवासन नीतिमा विश्वास कमजोर पार्ने बताएका छन्। इटालीले स्पेनसँगको खुला सीमा शेन्जेन सम्झौता निलम्बन गर्ने धम्की दिए पनि सेउटा शेन्जेन क्षेत्रको हिस्सा भने होइन।

सयौं आप्रवासीहरू शनिबार पनि मोरक्को फर्किए। उनीहरूले सीमाको स्पेनी छेउमा अपमानजनक व्यवहार सहनुपरेको बताएका छन्। सेउटाका राष्ट्रपति जुआन जेसस भिभासले भने, ‘सीमा घटनाका कारण यस सहरको जीवन अवरुद्ध भएको छ। मानिसहरूको फिर्ती सन्तोषजनक रूपमा सुरु भएको छ, तर प्रक्रिया पूरा हुनुपर्छ।’ 

यद्यपि, केही आप्रवासीहरू अझै पनि आफ्नो देश नफर्कने र कठिन परिस्थितिबिच पनि त्यहीं डटेर बस्ने अडानमा छन्। जानकारीअनुसार शुक्रबार साँझसम्म करिब ४८ हजार ३ सय आप्रवासी स्वेच्छाले मोरक्को फर्किसकेका छन्। स्पेनी गृहमन्त्रालयका अनुसार अवस्था लगभग सामान्य अवस्थामा फर्किएको छ।

हाल सेउटामा केही सय आप्रवासी मात्र बाँकी छन्, जसमध्ये अधिकांश उप-सहारा अफ्रिकाबाट आएका हुन्। उनीहरू आप्रवासन केन्द्रमा बस्ने पालो कुरिरहेका छन्। स्पेनी सरकारले उनीहरूको कागजात जाँच गरेर स्वदेश फर्काउने प्रक्रिया अगाडि बढाएको छ। यो घटना २०२१ मा भएको सानो स्तरको आप्रवासी आगमनभन्दा निकै ठूलो हो, जतिबेला करिब ८ देखि १२ हजार मानिस आएका थिए। एजेन्सी