प्यालेस्टिनी इस्लामिक आन्दोलन (हमास) नयाँ नेता चयनको अन्तिम चरणमा पुगेको हमासका एक वरिष्ठ अधिकारीले आइतबार बताएका छन्।

एएफपीलाई दिइएको जानकारी अनुसार नेतृत्वका लागि दुई प्रमुख व्यक्तित्वहरू प्रतिस्पर्धा गरिरहेका छन्। हमासले भर्खरै धार्मिक विद्वान्हरू मिलेर बनेको परामर्श निकाय अर्थात् नयाँ राजनीतिक ब्युरो, शूरा काउन्सिलको नयाँ समिति गठन पूरा गरेको छ।

हमासको सन् २०२३ अक्टोबर ७ मा इजरायलमा भएको आक्रमणपछि गाजामा युद्ध सुरु भएदेखि इजरायली सेनाको कारबाहीमा दुई पूर्व प्रमुखसहित हमासका धेरै नेताहरूको मृत्यु भएको छ।

‘आन्दोलनले तीन क्षेत्रमा आन्तरिक निर्वाचन सम्पन्न गरिसकेको छ र राजनीतिक ब्युरोको प्रमुख छनौटको अन्तिम चरणमा पुगेको छ,’ नाम नबताउने सर्तमा ती अधिकारीले भने। उनले थपे, ‘समूहको नेतृत्वको दौड अब खालिद मेशाल र खलील अल–हयाको बिचमा छ।’

हमासको दोस्रो स्रोतले यो घटनाक्रमको पुष्टि गरेको छ। गत महिना अमेरिकाको मध्यस्थतामा युद्धविराम दोस्रो चरणमा प्रवेश गरे पनि गाजामा हिंसा जारी छ, इजरायल र हमासले सम्झौताको उल्लङ्घन गरेको आरोप एक अर्कामाथि लगाउने गरेका छन्।

परिषद्का सदस्यहरू प्रत्येक चार वर्षमा हमासका तीन शाखाहरू गाजा पट्टी, कब्जा गरिएको वेस्ट बैंक र आन्दोलनको बाह्य नेतृत्वका प्रतिनिधिहरूद्वारा निर्वाचित हुन्छन्। इजरायली जेलमा रहेका हमासका कैदीहरू पनि मतदान गर्न योग्य छन्। परिषद्को गठनपछि राजनीतिक ब्युरो चयन गरिन्छ, जसले आन्दोलनको प्रमुख चयन गर्दछ।

आन्तरिक वैधानिकता नवीकरण
हमासको तेस्रो स्रोतका अनुसार नयाँ नेताले केवल ‘संक्रमणकालीन अवधि’ अर्थात् आगामी एक वर्षका लागि नेतृत्व गर्नेछ। ‘हजारौँ हमासका सदस्यहरूले काउन्सिल र राजनीतिक ब्युरो छनौट गर्ने पक्षमा मतदान गरेका छन्’, मतदान कसरी सम्पन्न भयो भनेर निर्दिष्ट नगरी स्रोतले भन्यो।

स्रोतले भन्यो, ‘यो प्रक्रियाको प्राथमिक लक्ष्य आन्तरिक वैधानिकता नवीकरण गर्नु र नेतृत्वको रिक्त पदहरू भर्नु हो।’ नयाँ नेताले संयुक्त राज्य अमेरिका र इजरायलको नेतृत्वमा रहेको अन्तर्राष्ट्रिय आह्वानहरू र गाजामा इजरायली सेनासँग लडेको आफ्नो सशस्त्र शाखाको त्यो मागको प्रतिरोध गर्न बहस गर्नुपर्नेछ। तर हमासले केही सर्तमा आफ्ना हतियार गाजामा रहेको प्यालेस्टिनी अधिकारीसमक्ष बुझाउने बताएको छ।

मेशाल र हया दुवैसँग हमास आन्दोलनको वर्षौँको अनुभव छ। गाजाका बासिन्दा तथा युद्धविरामका वार्तामा हमासका प्रमुख वार्ताकार रहेका ६५ वर्षीय हयाले सन् २००६ देखि वरिष्ठ जिम्मेवारीमा रहेको अमेरिकी गैरसरकारी संस्था ‘काउन्टर एक्सट्रिमिज्म प्रोजेक्ट’ ले जनाएको छ।

सन् २००४ देखि २०१७ सम्म पोलिटिकल ब्युरोको नेतृत्व गरेका मेशाल कहिल्यै गाजामा बसेको अनुभव भने छैन। उनको जन्म सन् १९५६ मा वेस्ट बैंकमा भएको थियो। उनी कुवेतमा हमास आन्दोलनमा सामेल भएका थिए र पछि जोर्डन, सिरिया र कतारमा बसेका थिए। उक्त संस्था भन्छ, ‘उनले हमासको राजनीतिक–सैन्य विकासको नेतृत्व गरेका थिए।’

उनी अहिले हमास आन्दोलनको विदेशी कार्यालयको प्रमुख छन्। गत महिना हमासको एक स्रोतले एएफपीलाई बताएअनुसार हयालाई समूहको सशस्त्र शाखा एजेदिन अल–कासिम ब्रिगेडको समर्थन प्राप्त छ। एएफपी