अमेरिका र इरानबिच शनिबारदेखि आइतबारसम्म इस्लामाबादमा भएको ऐतिहासिक उच्चस्तरीय वार्ता कुनै ठोस सफलता बिना नै टुंगिएको थियो। यो वार्ता मध्यपूर्वमा चलेको युद्ध रोक्न र दुई हप्ताको अस्थायी युद्धविरामलाई स्थायी बनाउनका लागि आयोजित थियो।

सन् १९७९ को इस्लामिक क्रान्तिपछि यी दुई देशका वरिष्ठ अधिकारीबिच भएको यो पहिलो प्रत्यक्ष उच्चस्तरीय भेटघाट हो। अन्तर्राष्ट्रिय सञ्चारमाध्यमका अनुसार वार्ता निष्कर्षमा नपुगे पनि संवादको प्रक्रिया भने अझै जीवितै रहेको स्रोतहरूले बताएका छन्।

पाकिस्तानी मध्यस्थकर्ताको सहयोगमा इस्लामाबादको सेरेना होटलमा करिब २१ घण्टा सम्म चलेको यो वार्तामा अमेरिकी उपराष्ट्रपति जेडी भान्स, विशेष दूत स्टिभ विटकोफ र राष्ट्रपति ट्रम्पका ज्वाइँ जारेड कुशनरको नेतृत्वमा अमेरिकी टोली सहभागी थियो। इरानी तर्फ संसदीय सभामुख मोहम्मद बाकर गालिबाफ र विदेशमन्त्री अब्बास अराघची प्रमुख थिए।

विवादका मुख्य जड  
वार्तामा मुख्यगरी निम्न विषयहरूमा मतान्तर देखिएको छ:  
आणविक कार्यक्रम: अमेरिकाले इरानले आणविक हतियार बनाउने कुनै पनि सम्भावना पूर्ण रूपमा त्याग्नुपर्ने अडान राखेको छ, जबकि इरानले छोटो अवधिको सीमा मात्र स्वीकार गर्न तयार देखिन्छ।  
हर्मुज जलमार्ग: विश्वव्यापी ऊर्जा आपूर्तिको यो प्रमुख मार्ग खोल्ने र यसमा हुने कुनै पनि अवरोध हटाउने विषयमा दुवै पक्षको आ-आफ्नै दाबी छ। इरानले युद्ध सुरु भएपछि यो मार्ग बन्द गरेको थियो।  
प्रतिबन्ध र सुरक्षा: इरानले आफूमाथिका सबै प्रतिबन्ध हटाउनुपर्ने र भविष्यमा अमेरिका वा इजरायलबाट आक्रमण नहुने ग्यारेन्टी खोजेको छ।

पाकिस्तानी सरकारी स्रोतका अनुसार वार्ताको बिचमा सम्झौता हुने ठूलो आशा थियो। रोयटर्ससँग एक स्रोतले भन्यो, ‘वार्ताको बिचमा एउटा बलियो आशा थियो कि एउटा सफलता हुनेछ र दुवै पक्ष सहमतिमा पुग्नेछन्। यद्यपि, केही समयमै परिस्थिति परिवर्तन भयो।’ अर्का एक सहभागीले ८० प्रतिशत मुद्दामा सहमति जुटे पनि केही गम्भीर विषयमा निर्णय हुन नसकेको बताए।

वार्ताका क्रममा इरानी विदेशमन्त्री अब्बास अराघचीले अमेरिकी टोलीलाई प्रश्न गरेका थिए, ‘हामी तपाईंलाई कसरी विश्वास गर्न सक्छौं जब कि, पछिल्लो जेनेभा बैठकमा, तपाईंले कूटनीति बैठक चलिरहेको बेला अमेरिकाले आक्रमण गर्दैन भन्नुभएको थियो?’

तनावपूर्ण वातावरणका बिच पनि दुवै पक्षले संवाद जारी राख्ने संकेत दिएका छन्। अमेरिकी उपराष्ट्रपति भान्सले वार्तामा केही प्रगति भएको बताउँदै अब निर्णय गर्ने पालो इरानको भएको उल्लेख गरेका छन्। 

इस्लामाबादबाट फर्कंदा उनले भनेका थिए, ‘हामी यहाँबाट एकदमै सरल प्रस्ताव लिएर जाँदैछौं, बुझ्ने एउटा तरिका जुन हाम्रो अन्तिम र उत्तम प्रस्ताव हो। हामी हेर्नेछौं कि इरानीहरूले यसलाई स्वीकार गर्छन् कि गर्दैनन्।’ अमेरिकी राष्ट्रपति डोनाल्ड ट्रम्पले इरानले आणविक कार्यक्रम त्याग्नुपर्नेमा जोड दिँदै वार्तापछि हर्मुज जलमार्गमा नाकाबन्दी गरेको दाबी गरेका छन्। 

यद्यपि, पाकिस्तानले दोस्रो चरणको वार्ता प्रस्ताव गरेको छ र दुवै देशबिच सन्देश आदानप्रदानको काम गरिरहेको छ। प्रधानमन्त्री शहबाज शरीफले समस्या समाधानका लागि पूर्ण प्रयास जारी रहेको बताएका छन्।

इरानले वार्ताको सफलता पूर्ण रूपमा अमेरिकाको हातमा रहेको स्पष्ट पारेको छ। इरानी पक्षका अनुसार अमेरिकी सर्तहरू निकै कठोर र 'तर्कहीन' भएकाले सहमति हुन सकेन। साथै, इरानले जलमार्ग (होर्मुजको जलसन्धि) मा अमेरिकाले गरेको नाकाबन्दीलाई 'अवैध' भन्दै त्यसको कडा प्रतिकार गर्ने चेतावनी दिएको छ।

इरानी अडान अनुसार उनीहरू आफ्ना पुराना सर्तहरूबाट पछि हट्ने छैनन्। यसका साथै, इरानले दुई देशबिचको वार्ता असफल हुनुमा इजरायली प्रधानमन्त्री बेन्जामिन नेतन्याहुको ठुलो भूमिका रहेको आरोप समेत लगाएको छ। एजेन्सी