बढ्दो कृत्रिम बुद्धिमत्ता, खुम्चँदो मानव चिन्तन
अमेरिकाको न्युयोर्क सहरमा केही दिनअघि जेनेरेटिभ एआईलाई लिएर बढेको चिन्ता प्रशासनको एउटा निर्णयमा पनि देखियो।
२८ कार्तिक २०८३ शनिबार
- अहिले चर्चामा
डा. निरज बराल
डा. निरज बरालका लेखहरु :
सांसदको कद
भारतीय प्रधानमन्त्री नरेन्द्र मोदीले सांसदहरूलाई दैनिक दुई घण्टा पुस्तकालयमा व्यतीत गर्न सल्लाह दिएका छन्।
जलवायु कहर मानव बेघर
जलवायु परिवर्तनलाई प्रायः सोझै पर्यावरणको विषय मानिन्छ। यसलाई हिमनदी पग्लिनु, समुद्रको बढ्दो जलस्तर, तापमान वृद्धि अनि अनियमित वर्षाजस्तामा सीमित गरेर हेरिन्छ।
सम्पदाको संरक्षण नै विपदाको नियन्त्रण
ऐतिहासिक परिदृश्यमा सन् १९५० को दशकमा सोभियत संघ प्रविधिमा अग्रणी राष्ट्र थियो।
नैतिकताको नापजोख
प्रायः हरेक राजनीतिक चिन्तक जटिल समस्यालाई चिर्न नैतिक स्थितिलाई मुख्य मानकका रूपमा लिने गर्छन्। राज्य नैतिक मूल्यको सर्वोत्कृष्ट स्वरूप हो। व्यक्ति र समाजको हित तथा समानतामा हुने टकराव राज्यसँग बढी हुने गर्छ।
रङ्गीविरङ्गी राजनीतिक नेतृत्व
राजनीतिक नेतृत्वले सर्वाधिक अर्थ राख्ने हुनाले रातोदिन यसै विषयमा चर्चा–परिचर्चा र तात्तातो बहसको अन्त्यहीन शृंखला जनमानसमा चलिरहनु खासै अतिशयोक्ति लाग्दैन।
यौन संयमता कि यौन स्वतन्त्रता?
उदार प्रजातन्त्रमा ‘एक पुरुष एक महिला’ विवाह मात्रै अस्तित्वमा रहन कठिन हुँदै गएको परिवेश छ तर एक मात्र वैवाहिक दाम्पत्यले विशेष मूल्य मान्यता राख्नुका साथै समाजमा परिवार व्यवस्था मजबुत हुन्छ भन्ने तर्क अनविनको छ।
के खाने? कति खाने?
धेरै खानु मानवजनस्वास्थ्य, वातावरण र खाद्य सुरक्षाको दृष्टिकोणले पनि खराब मानिन्छ।
विकासको आधार: मनोवृत्तिमा सुधार
नेपाली जनताको विकासको उत्कट चाह भनौँ वा हुटहुटी, दशकौँदेखि मृगमरीचिका रहन गएको छ।
भयावह विदेशमोह
नेपालको युवा पुस्ता रोजगारी होस् या (उच्च) शिक्षा हासिल गर्न १२ कक्षालगत्तै देश छोड्न किन उत्सुक र विवश हुन्छन् त ? जो एक गम्भीर चिन्ता र चिन्तनको विषय हो। जसको चुरो कुरो पहिल्याउनु हरेक सचेत नागरिकको कर्तव्य हुन आउँछ।
जुक्तियुक्त रैथाने ज्ञानशक्ति
वर्ष दिन पुग्दै गरेको बच्चालाई दूधमा रत्ती मात्रा शुद्धीकरण (प्रक्रिया ज्ञात नभएको) गरिएको धतुरो खुवाउँदा छातीको घ्यार घ्यार/खोकी/राति ननिदाउने जस्ता समस्या ठीक पारेको साथीको हजुरआमाले नाति पुस्तालाई सगर्व सुनाउनुहुन्थ्यो रे !
जलवायु परिवर्तनको चक्रब्यूहमा महिला
परम्परागत लैङ्गिक विभेद त छँदैछ त्यसमाथि पनि जलवायु परिवर्तनले महिलालाई अझै सामाजिक तथा आर्थिक प्रतिकूलतातिर धकेलिदिएको अध्ययनहरूमा देखिन्छ।
सन्निकट संकटका संकेत
अहिले एकप्रकारको सामाजिक सन्नाटा जो आँधी आउनुअघिको जस्तो देखिन्छ। त्यो जनअसन्तुष्टि/आक्रोशको धुवाँ पुत्पुताइरहेको आभास जनबोलीमा सुन्न पाइन्छ।
विश्वविद्यालय सेमेस्टर प्रणालीको औचित्य
शिक्षामा पठनपाठनका विभिन्न विधि÷आयाम विद्यार्थीको उन्नयन खातिर प्रयोग भएको पाइन्छ। जसलाई समयानुकूल परिमार्जन गर्दै लानु आवश्यक हुन्छ। यस लेख वर्तमानमा चलिरहेको जल्दोबल्दो शैक्षिक प्रणाली ’सेमेस्टर’ कै सेरोफेरोमा रहनेछ। जसले वार्षिक प्रणालीलाई लगभग किनारीकृत गरिसकेको छ।