भोटेकोशी क्षेत्रमा आएको विनाशकारी बाढीका जीवित उद्धार गरिएकाहरूसम्म पुग्न निकै ठूलो चुनौती रहेको भन्दै संयुक्त राष्ट्रसंघ (यूएन) ले राहत वितरणमा कठिनाइ भइरहेको जनाएको छ।

बिहीबार राष्ट्रसंघले सडक सञ्जाल पूर्ण रूपमा ध्वस्त भएकाले अत्यावश्यक सहायता सामग्री पुर्‍याउन कार्गो ड्रोन र भरियाहरूको प्रयोग गर्ने विषयमा विचार गरिरहेको बताएको छ।

गत भदौ १० मा हिमताल फुटेर आएको यो महाविपत्तिपछि नेपाल र चीनको सीमा क्षेत्रका दुवैतर्फ गरी १ हजार २०० भन्दा बढीको ज्यान गइसकेको छ भने झन्डै ५ हजार जना बेपत्ता छन्।

बहीबार दुवै देशले सार्वजनिक गरेको तथ्याङ्कअनुसार बेपत्ता हुनेमा कम्तीमा ३४ देशका करिब ६०० विदेशी नागरिकसमेत रहेका छन्।

काठमाडौंमा पत्रकारहरूसँग कुरा गर्दै राष्ट्रसंघीय आवासीय संयोजक लिला पिटर्स याहियाले भनिन्, ‘यो अकल्पनीय छ, विपद्को आकार र विनाशको तह निकै ठूलो छ।’

प्रभावित क्षेत्रसम्म पुग्न धेरै, धेरै, धेरै गाह्रो भइरहेको बताउँदै उनले राष्ट्रसंघीय एजेन्सीहरूले खानेपानी, सरसफाइका सामग्री, खाद्यान्न र औषधि वितरण गरेको जानकारी दिइन्। ‘विशेषगरी विपद्को केन्द्रविन्दुमा रहेका मानिसहरूका लागि यी सामग्रीहरू सबैभन्दा अत्यावश्यक हुन्,’ उनले भनिन्।

हराइरहेकाहरूको खोजी कार्य अझै जारी छ। काठमाडौंमा बेपत्ता विदेशी नागरिकका हतास परिवारजनले कुनै पनि सूचनाको आशमा अस्पताल र शवगृहहरू चहारिरहेका छन्।

हराइरहेका करिब ७५ जना अमेरिकी नागरिकमध्ये आफ्नी श्रीमतीको खोजी गर्न नेपाल आइपुगेका ५३ वर्षीय अमेरिकी नागरिक सञ्जीव राईले भने, ‘म अत्यन्तै हतास महसुस गरिरहेको छु, धेरै दिन बितिसक्यो।’

विपद्को केन्द्रविन्दु नजिकका कतिपय बस्तीहरू अझै सञ्चार र यातायातको सम्पर्कबाट विच्छेद छन्। राष्ट्रसंघले नेपाल सरकारसँग मिलेर ती ध्वस्त क्षेत्रमा आपत्कालीन राहत पुर्‍याउन काम गरिरहेको छ।

बिहीबार काठमाडौंमा कूटनीतिज्ञहरूलाई ब्रिफिङ गर्दै परराष्ट्रमन्त्री शिशिर खनालले यस विपद्लाई हिमाली सुनामी भनेका थिए। ‘म मेरो प्रत्यक्ष अवलोकनबाट के भन्न सक्छु भने, ग्राउन्डको यथार्थ तस्बिर र भिडियोमा देखिएभन्दा धेरै भयावह छ,’ मन्त्री खनालले भने, ‘यो कुनै सामान्य बाढी होइन।’

परराष्ट्र मन्त्रालयका प्रवक्ता लोकबहादुर पौडेल क्षेत्रीले बिहीबार पत्रकारहरूसँग भने, ‘नेपालले आफूसँग भएका सम्पूर्ण स्रोतसाधन परिचालन गरेको छ, तर यस विपद्को आकार र जटिलता हेर्दा हामीलाई अन्तर्राष्ट्रिय ऐक्यबद्धता र सहयोगको आवश्यकता छ।’

घर, सडक, पुल, जलविद्युत् आयोजना र अन्य महत्त्वपूर्ण संरचनाहरूमा भएको क्षतिको आकार अत्यन्तै विशाल रहेको उनले बताए।

प्रवक्ता क्षेत्रीले मृतकको पहिचान गर्न बडी ब्याग र डीएनए परीक्षण किट, भारी तौल बोक्न सक्ने ड्रोन र अस्थायी पुलसहितको विशिष्ट अन्तर्राष्ट्रिय सहयोगका लागि पुनः आह्वान गरे। उनले जमिनको कम्पन मापन गर्न ब्रोडब्यान्ड सिस्मोमिटर र मोबाइल एयर ट्राफिक कन्ट्रोल सिस्टमसमेत नेपाललाई आवश्यक रहेको बताए।

खोजी, उद्धार र राहत कार्यमा २१ हजारभन्दा बढी नेपाली सुरक्षाकर्मी परिचालित छन्। भारत, चीन र दक्षिण कोरियाका विज्ञहरूको सहयोगमा नेपाली उद्धारकर्ताहरूले जलविद्युत् आयोजनाका सुरुङभित्र फसेकाहरूको निरन्तर खोजी गरिरहेका छन्।

तर, टोलीले बारम्बार अवरोधको सामना गर्नुपरेको छ। यता सुरुङभित्र हालसम्म कोही पनि जीवित रहेको पुष्टि हुन सकेको छैन। बाढीले हिमाली जिल्लाहरूमा सडक, पुल र जलविद्युत् बाँधहरू छिन्नभिन्न पारेको छ।

‘हामीले राहत पुर्‍याउन हेलिकप्टर र कार्गो ड्रोन कसरी प्रयोग गर्न सकिन्छ भनेर सरकारसँग छलफल गरिरहेका छौं,’ राष्ट्रसंघीय आवासीय संयोजक याहियाले भनिन्।

यसका साथै, राष्ट्रसंघले विश्वकै कठिन हिमाली भूभागमा भारी बोक्न अभ्यस्त नेपाली भरियाहरूको समेत सहयोग लिन सक्नेछ। ‘तपाईंको देशको सुन्दरता नै यो हो कि तपाईंसँग भरियाहरू छन्,’ उनले थपिन्, ‘सक्दो चाँडो राहत पुर्‍याउन राष्ट्रसंघले ती अति सामान्य माध्यमहरूको पनि प्रयोग गर्न सक्छ।’

विपद्को विशाल आकार हेर्दा सहायतामा केही कमीकमजोरी हुनु स्वाभाविक रहेको याहियाले चेतावनी दिइन्। ‘विपद्को स्तर यति ठूलो छ कि त्यहाँ सधैँ केही न केही अभाव रहिरहनेछ,’ उनले भनिन्।

नेपालको विपद् व्यवस्थापन प्राधिकरणले बिहीबार दिएको जानकारीअनुसार नेपालतर्फ हालसम्म १ हजार २५२ वटा शव निकालिएको छ भने ४ हजार २१६ जना बेपत्ता छन्।

उता, चिनियाँ राज्य सञ्चारमाध्यमका अनुसार चीनतर्फ २१ जनाको मृत्यु भएको छ भने ५४१ जना बेपत्ता छन्। यससँगै दुवैतर्फ गरी कुल मृत्यु हुनेको संख्या १ हजार २७३ पुगेको छ भने कम्तीमा ४ हजार ७५७ जना अझै हराइरहेका छन्।