पाटनको कृष्ण मन्दिर परिसरमा गएराति भएको दुई दाजुभाइको हत्या घटनाले समाजलाई गम्भीर रूपमा झस्काएको छ। प्रारम्भिक अनुसन्धानमा सामान्य फोन संवादबाट सुरु भएको विवाद क्रमशः आक्रामक रूप लिँदै हिंसात्मक घटनामा परिणत भएको देखिन्छ।
झापा घर भई ललितपुर बस्ने ३३ वर्षीय सुमित नेम्वाङ र उनका २६ वर्षीय भाइ सिर्जन नेम्वाङको हत्या भएको हो। हत्यामा संलग्न सञ्जीव नेपालीलाई नियन्त्रणमा लिएको ललितपुर जिल्ला प्रहरी परिसरका प्रमुख एसएसपी होविन्द्र बोगटीले जानकारी दिए।
बोगटीले सिर्जनले अर्को व्यक्तिको नम्बर ठानेर डायल गर्दा सञ्जीव नेपालीको नम्बरमा फोन गएको थियो। मनोवैज्ञानिक दृष्टिकोणबाट हेर्दा, यस्तो घटना आकस्मिक नभई व्यक्तिको भावनात्मक नियन्त्रण, आक्रोश व्यवस्थापन र सामाजिक व्यवहारसँग गहिरो रूपमा सम्बन्धित हुन्छ। सामान्यतया सानो विवाद किन यति ठूलो हिंसामा बदलिन्छ भन्ने प्रश्नको उत्तर “आवेग नियन्त्रणको कमी” मा भेटिन्छ। जब व्यक्ति तत्कालीन रिस, अपमान वा अहंकारको प्रभावमा निर्णय गर्छ, तब उसले दीर्घकालीन परिणामबारे सोच्न सक्दैन।
यस घटनामा पनि सामान्य चिनजान नभएका व्यक्तिहरूबीच फोनमा भएको विवादले प्रत्यक्ष भेटघाटमा रूप लियो र त्यसपछि हिंसात्मक आक्रमणमा परिणत भयो। यो अवस्थाले “इमोशनल एस्कलेसन” (भावनात्मक उचाइ बढ्दै जानु) को स्पष्ट उदाहरण दिन्छ, जहाँ सानो असहमति क्रमशः तीव्र द्वन्द्वमा परिणत हुन्छ।
अर्कोतर्फ, यस्ता घटनामा “आत्मनियन्त्रणको कमी” र “तत्काल प्रतिक्रिया दिने प्रवृत्ति” महत्वपूर्ण कारक हुन्छन्। समाजमा बढ्दो तनाव, आर्थिक दबाब, व्यक्तिगत असन्तुष्टि तथा सामाजिक असुरक्षा पनि व्यक्तिको मानसिक अवस्थालाई कमजोर बनाउने तत्व हुन्।
यसका साथै, हिंसात्मक व्यवहार प्रायः सिकाइको परिणाम पनि हुन सक्छ। यदि व्यक्तिले विगतमा समस्या समाधानका लागि आक्रामक तरिका अपनाएको छ भने, भविष्यमा पनि त्यही तरिका प्रयोग गर्ने सम्भावना बढ्छ।
अन्ततः, यो घटना केवल आपराधिक कार्य मात्र नभई मानसिक स्वास्थ्य र सामाजिक संरचनाको प्रतिबिम्ब पनि हो। यस्ता घटनालाई न्यूनीकरण गर्नका लागि भावनात्मक शिक्षण, द्वन्द्व समाधान सीप, र मानसिक स्वास्थ्यप्रति जागरूकता अत्यन्त आवश्यक देखिन्छ। समाजले व्यक्तिलाई रिस नियन्त्रण गर्ने र संवादमार्फत समस्या समाधान गर्ने संस्कार विकास गराउन सके मात्र यस्ता दुःखद घटनाहरू कम हुन सक्छन्।
प्रकाशित: २६ चैत्र २०८२ १३:५८ बिहीबार
