मेरो पैसा जहाँसुकै लगाऊँ !

शुक्रबार, १८ जेठ २०७५, ०९ : ५९ पुरु रिसाल

मन्त्रिपरिषद्को नेतृत्व गरेको चार महिना नपुग्दै प्रधानमन्त्री केपी ओली र उनको सरकारको बारेमा यति गर्न सक्यो वा गर्न सकेन भनेर तोकेर बोल्ने बेला भइसकेको छैन ।

तर दिनको लक्षण बिहानीले देखाउँछ भन्ने उखान हेर्ने हो भने वर्तमान सरकारले गर्न खोजेका कामहरूबारे सकारात्मक सङ्केत देखापरेको छ । सङ्केत देखिनु सबै कुरा होइन, व्यवहारमा आउनु महत्वपूर्ण पक्ष हो । यस अर्थमा वर्तमान सरकारले ल्याएको नीति सकारात्मक हो । तर महत्वाकांक्षी नीतिलाई मूर्तरूप दिने कुरामा सरकार सफल हुन्छ वा विगतका सरकारहरूझैँन्यून उपलब्धिमा सीमित रहन्छ, अहिले नै निक्र्यौल गर्न सकिँदैन।

  नीति अति महत्वाकांक्षी छ त्यसअनुसार कार्यक्रम निर्धारण गरिएको छैन । पाँच वर्षमा नेपाली जनताको आम्दानी दोब्बर बनाउने भनिएको छ । अहिलेको प्रतिव्यक्ति आयको वितरण सबैमा पुगेको छ र ?सरदरमा वार्षिक एकहजार ४ डलर भनिएको छ तर कसैले करोडको हिसाबमा आफ्नो भागमा आम्दानी पुर्याएकामा कसैले हजारको सङ्ख्या नाघ्न सकेका छैनन् । त्यसैले सरदर प्रतिव्यक्ति आयले सबै वर्गलाई समान रूपमा समेट्न सक्दैन । पाँच वर्षमा निर्धारित त्यही सरदर आय पनि कसरी पुर्याउन सकिन्छ भन्ने कार्यक्रम निर्धारण गरिएको छैन ।

नीतिले मात्र लक्ष्य पूरा गर्न सकिँदैन । नीतिको परिपूरक कार्यक्रम चाहिन्छ । त्यसो त नेकपा एमाले र माओवादी केन्द्रले निर्वाचनमा संयुक्त घोषणापत्र पेस गर्दा पनि ठूला सपना बाँड्ने खालका नीतिलाई प्रतिविम्बित गरेका थिए । त्यसलाई जनताले पत्याए, भोट दिए, जिताए । आफूले दायित्व नबोकेको बेलामा जे भने पनि त्यसको जिम्मेवारी लिनु पर्दैन । तर सत्तामा पुगेपछि भने हुने र गर्न सक्ने कुराको परिधिमा रहेर बोल्नुपर्छ । अहिले सदनमा प्रस्तुत सरकारको नीति तथा कार्यक्रममा पार्टीको घोषणापत्रमा समाविष्ट कुरालाई प्राथमिकतासाथ राख्दा त्यसलाई पूरा गर्न सम्भव छ त ? भन्न जति सजिलो छ, गर्न त्यत्तिकै गाह्रो छ।

 अर्को तर्क गरौँ, पाँच वर्षभित्र कोशी, कर्णाली र गण्डकीमा जलमार्ग पुर्याउने भनिएको छ । अहिलेसम्म कुनै पूर्वाधार नभएका नदीमा जलमार्ग विकास गर्नु कत्तिको व्यावहारिक छ–एउटा यो प्रश्न छ भने त्यसको वित्तीय उपादेयता के हुन सक्छ, विश्लेषण भएको छ ? हामी चीनबाट केरुङ हुँदै काठमाडौँ र पोखरासम्मको रेलमार्गको परिकल्पना गरिरहेका छौँ । भौगोलिक विषमता भएको यस क्षेत्रमा रेलमार्ग सहज छैन।

लौ, चीन सरकारले सहायताकारूपमा बनाइदियो भने पनि नेपालको आर्थिक विकासमा त्यसले ठोस सहयोग पुर्याउन कत्तिको मद्दत गर्छ– विचार गर्नुपर्छ । चीनबाट नेपाल आउने रेलमा सस्ता सामानहरू पर्याप्त आउन सक्छ । न लागत खर्च कम भएकाले चिनियाँ सामान सस्तो हुन्छ अनि नेपाली उत्पादनलाई त्यसले विस्थापन गर्न सक्छ । आउने रेलका डिब्बा सामानले भरिभराउ हुने,जाँदा रित्तै जाने भयो भने उपयोगिता के नै भयो र ? उल्टै हाम्रा साना उद्योगहरू बन्द हुने अवस्था आउँछ । अहिले दक्षिणबाट आउने ट्रकहरू भरिएर आउँछन्, जाँदा रित्तै । त्यसैले जलमार्गको उपयोगिताको अध्ययन जरुरी छ।

नेपालले पीडा भोग्नुपरेको अर्को पक्ष व्यापार घाटा हो । अहिले नेपालले १२ रुपियाँको सामान आयात गर्यो भने केवल एक रुपियाँको सामान निर्यात नै व्यापार घाटाको प्रमुख कारण हो । वर्तमान सरकार व्यापार घाटा घटाउने नीति लिएर आएको छ । तर यो नीति ठोस कार्यक्रम नल्याई पूरा हुँदैन– कार्यक्रम के छ त ? अर्थात् नेपालले त्यस्तो के उत्पादन बढाएर निर्यात गर्न सक्छ, अन्योलछ । सबभन्दा राम्रो र बजारको खाँचो नभएको निर्यातयोग्य उत्पादन हो, जलविद्युत् । उत्पादनको एकसय वर्ष पार गरिसक्दा अझै आयातित विद्युत्को भरमा लोडसेडिङ अन्त्य गर्न सकिएको छ भने आफूलाई पुग्ने विद्युत् उत्पादन गरी बाहिर पठाउने स्थितिमा हामी कहिले पुग्छौँ– ठोस जवाफ छैन । अहिले नेपालले निर्यात गरेर कमाउन सक्ने भनेको लगभग वार्षिक एक खर्ब रुपियाँ हो, जबकि पेट्रोलियम पदार्थ मात्र वार्षिक एक खर्ब २५ अर्ब रुपियाँ बराबरको आयात छ ।

आउने रेलका डिब्बा सामानले भरिभराउ हुने, जाँदा रित्तै जाने भयो भने उपयोगिता के नै भयो र ? उल्टै हाम्रा साना उद्योगहरू बन्द हुने अवस्था आउँछ ।

विप्रेषणको रकमलाई उत्पादनमूलक काममा लगाउने नीति लिइएको छ,जबकि विप्रेषणबाट आउने रकम व्यक्ति वा परिवार विशेषको नाममा आउँछ । उनीहरू त्यसमध्येको अधिकांश रकम अनुत्पादक क्षेत्रजस्तै घर बनाउने, गहना किन्ने विलासिताका सामान किन्नमा खर्च गर्छन् । हो, उक्त रकम आकर्षक योजनाको माध्यमले स्थानान्तरित गर्न सकिन्छ । तर मेरो खल्तीको पैसा अर्कोले यसमा लगा र उसमा लगा भन्दैमा मैले किन मान्ने भन्ने मानसिकता नेपालीमा छ । त्यसैले विप्रेषणले गरिबीको रेखामुनि रहेका जनतालाई रेखाबाट माथि उकास्न काम लाग्ला तर राष्ट्रिय अर्थतन्त्रमा त्यसले परिवर्तन ल्याउन सक्दैन । कृषि क्षेत्रको कुरा गर्ने हो भने प्रत्येक वर्ष चामल आयात बढ्दै गएको छ ।

गत वर्ष धानको उत्पादन अझ घटेको छ । युवा जनशक्ति कृषिमा आकर्षित हुने आधार नभएकाले विदेशतिर नै लागेको छ । कुखुरामा आत्मनिर्भर भइसकेको र दूधमा झन्डै आत्मनिर्भर हुने अवस्था पुगेको नेपालले बजार खोजेर यस्ता उत्पादन निर्यात गर्न सक्ने गरी उत्पादन बढाउन सकिन्छ कि ? अर्को पक्ष नेपालले सिमेन्ट उत्पादन बढाई निर्यात गर्न सक्ने सम्भावना देखिएको छ । दूध,कुखुरा र सिमेन्ट उत्पादन बढाई निर्यात गर्न सक्ने सम्भावना देखिएको छ । दूध,विद्युत्, कुखुरा र सिमेन्टजस्ता क्षेत्र अहिलेसम्म निजी क्षेत्रकै प्रयासमा विस्तार हुँदै गएका छन्, तर बजार हेर्दा कुनै एउटा मुलुक हेरेर मात्र हुँदैन, विकल्प खोज्नुपर्छ । भारतीय बजार ठूलो छ, हाम्रा उत्पादन भारतमा खपत गराउन सकिन्छ ।

डाबरजस्ता कम्पनीले नेपालमा उत्पादन गरी भारतीय बजारमा दैनिक उपभोग्य वस्तु निर्यात गरिरहेको छ । त्यस्ता उत्पादन गुणस्तरीय बनाउन सके भारतीय बजारमै बिक्ला । बिजुलीजस्तो ऊर्जा भारतका लागि अझै ठूलो मात्रामा अपुग छ,त्यतातिर उत्पादनमा विशेष प्रयास गर्नुपर्छ । कहिले कहिले अदुवा चियाजस्ता नेपाली उत्पादनमा गुणस्तरियता पुगेन भनेर भारत निर्यातमा अवरोध पैदा हुने गरेको छ । त्यस्तोमा गुणस्तर कायम गर्न सचेत रही उपभोक्ताको मन जित्नुपर्छ।

 नीति निर्माण र त्यसको कार्यान्वयनमा कर्मचारीको ठूलो भूमिका रहन्छ । अब आउँछ नियतको कुरा । नीतिलाई कार्यक्रममा परिवर्तन गरी उपलब्धि ल्याउन नियतपूर्वक काम गरे, गर्नै नसकिने भन्ने होइन । सरकारले असल नियतले नीति ल्याएको छ । यति सजिलो बहुमत पाएको अवस्थामा केही नगर्ने हो भने समयले हामीलाई धकेल्छ र इतिहासले सराप्छ भन्ने धारणासहित कर्मचारीलाई विश्वासमा लिई समन्वयात्मक रूपमा काम गरे निर्धारित समयभित्रै लक्ष्य प्राप्त गर्न कठिनाइ भए पनि केही समयपछि पुगिन्छ ।  यी परिवेशमा नै सरकार चुनौतीको चुचुरोमा छ, यस्तोमा सामाजिक जीवनका सबै पक्षलाई समेटेर राम्रो नियत राखी काम गर्नु उसको बाध्यता हो । अपेक्षा गरौँँ, नेपाली जनतालाई देखाएको समृद्धिको सपना पूरा गर्न ओली सरकार असफल नबनोस् ।

 








यसमा तपाईको मत

अन्य समाचार

क्रोम ब्राउजर निकै असुरक्षित - क्रोमको सट्टा यो ब्राउजर प्रयोग गर्नु उचित !

क्रोम ब्राउजर निकै असुरक्षित - क्रोमको सट्टा यो ब्राउजर प्रयोग गर्नु उचित !

गुगल क्रोमलाई जर्मनको एक साइबर सुरक्षा निकायले सबैभन्दा असुरक्षित ब्राउजरको संज्ञा दिएको छ ...

स्मार्टफोन VR को भविष्य अन्योलमा

स्मार्टफोन VR को भविष्य अन्योलमा

सामसंग GearVR र गुगल डेड्रिम जस्ता स्मार्टफोन VR को भविष्य अन्योलमा परेको छ ! ...

जगदम्बा मोटर्सको ‘टिभिएस सुपर एक्सचेन्ज फाइनान्स फेयर’

जगदम्बा मोटर्सको ‘टिभिएस सुपर एक्सचेन्ज फाइनान्स फेयर’

नेपालको लागि टिभिएस टू ह्विलर्सको एकमात्र आधिकारिक वितरक जगदम्बा मोटर्सले ‘टिभिएस एक्सचेन्ज एन्ड फाइनान्स फेयर’को आयोजना गर्ने भएको छ ।

टेलिकमको अटम अफर सार्वजनिक

टेलिकमको अटम अफर सार्वजनिक

नेपाल टेलिकमले विभिन्न प्याकेजसहितको आकर्षक अटम अफर सार्वजनिक गरेको छ । ...

कुमारी बैंक र नेपाल ग्यासबीच सहकार्य

कुमारी बैंक र नेपाल ग्यासबीच सहकार्य

कुमारी बैंक र नेपाल ग्यास इन्डस्ट्रिज प्रालिबीच आय संकलन सुविधासम्बन्धी एक सहकार्य भएको छ । ...

सानो गौचरनमा केटिएमले सर्भिस सेन्टर

सानो गौचरनमा केटिएमले सर्भिस सेन्टर

नेपालका लागि केटिएमको आधिकारिक बिक्रेता हंसराज हुलासचन्द एन्ड कम्पनी प्रालिले राजधानीको सानो गौचरनमा सर्भिस सेन्टर सञ्चालनमा ल्याएको छ । ...

सिटिजन लाइफको सभा सम्पन्न

सिटिजन लाइफको सभा सम्पन्न

सिटिजन लाइफ इन्स्योरेन्सले दोस्रो वार्षिक साधारणसभा सम्पन्न गरेको छ । ...

बैंक अफ काठमाण्डूको सभा

बैंक अफ काठमाण्डूको सभा

बैंक अफ काठमाण्डूको २५औं वार्षिक साधारणसभा सम्पन्न भएको छ । ...

Ncell Footer Ad