अमेरिकी राष्ट्रपति डोनाल्ड ट्रम्पले इरानसँगको युद्ध अन्त्य गर्ने विषयमा छलफल अगाडि बढिरहेको बताएपछि सोमबार एसियाली क्षेत्रको सेयर बजारमा वृद्धि भएको छ। इरानसँग अमेरिका र इजरायलबीचको युद्ध अन्त्य हुने सम्झौताको आशामा तेलको मूल्यमा तीव्र गिरावट आएको छ भने एसियाली सेयर बजार उकालो लागेको हो।

जापानको मुख्य सेयर बजार सूचकांक निक्केई २२५ इतिहासमै पहिलो पटक ६५,००० को विन्दु पार गर्दै २.९ प्रतिशत (वा ३.१ प्रतिशत) ले बढेर ६५,३२१.५६ मा पुगेको छ। यस्तै, अष्ट्रेलियाको मुख्य सेयर बजार सूचकांक ०.४ प्रतिशतले बढेर ८,६९२.७० तथा सांघाई कम्पोजिट ०.४ प्रतिशतले बढेर ४,१२७.५३ मा पुगेको छ। बुद्ध जयन्तीका कारण दक्षिण कोरिया र हङकङमा व्यापार बन्द रह्यो भने मेमोरियल डेका कारण सोमबार अमेरिका तथा बेलायतका वित्तीय बजार पनि बन्द रहनेछन्।

शनिबार अमेरिकी राष्ट्रपति ट्रम्पले तेहरानसँग सम्झौताका लागि ‘धेरै हदसम्म वार्ता’ भएको र विस्तृत विवरण चाँडै घोषणा गरिने बताएका थिए। उनले साउदी अरब, संयुक्त अरब इमिरेट्स र कतारका नेताहरूसँग ‘शान्तिसम्बन्धी समझदारीपत्र’का बारेमा कुराकानी गरेको पनि जानकारी दिए। ट्रम्पले भनेका थिए, ‘संयुक्त राज्य अमेरिका, इरान र अन्य विभिन्न देशबीच सूचीबद्ध सम्झौतालाई अन्तिम रूप दिनेमा धेरै हदसम्म वार्ता भएको छ। सम्झौताको अन्तिम पक्ष र विवरणबारे छलफल भइरहेको छ, र चाँडै घोषणा गरिनेछ।’ उनले इजरायली प्रधानमन्त्री बेन्जामिन नेतान्याहूसँग पनि सकारात्मक कुराकानी भएको बताए।

क्षेत्रीय अधिकारीहरूका अनुसार अमेरिका इरानसँग युद्ध अन्त्य गर्ने, स्ट्रेट अफ होर्मुज पुनः खोल्ने र इरानले अत्यधिक संवर्धित युरेनियमको भण्डार छोड्ने सम्झौताको नजिक पुगेको छ। ट्रम्पले कुनै पनि सम्झौताले इरानलाई आणविक हतियार प्राप्त गर्नबाट ‘बिल्कुल’ रोक्ने स्पष्ट पारेका छन्। तर आइतबार उनले केही संयमित हुँदै ट्रुथ सोशलमा भने, ‘दुबै पक्षले आफ्नो समय लिनु पर्छ र यसलाई सही बनाउनु पर्छ। त्यहाँ कुनै गल्ती हुन सक्दैन!’ इरानको विदेश मन्त्रालयका प्रवक्ता इस्माईल बाकाईले पनि वासिङ्टन र तेहरानको अडान एक भएको बताएका छन्।

गत २८ फेब्रुअरीमा द्वन्द्व सुरु भएदेखि विश्वको तेल र तरलीकृत प्राकृतिक ग्याँसको लगभग पाँच भागको एक भाग ओगट्ने साँघुरो जलमार्ग ‘स्ट्रेट अफ होर्मुज’ बन्द छ। मार्चको सुरुदेखि इरानले जहाजहरूमाथि आक्रमण गर्ने धम्की दिएपछि विश्व बजारमा आपूर्तिमा ठूलो धक्का लागेको थियो।

सम्झौताको आशाले सोमबार बिहान एसियाली बजारमा अन्तर्राष्ट्रिय तेल सूचकांक ब्रेन्ट क्रूड ५.५ प्रतिशत (वा ४.१६ डलर) ले घटेर ९७.९० डलर (वा ९९.३८ डलर) प्रति ब्यारेलमा झरेको छ। अमेरिकी वेस्ट टेक्सास इन्टरमीडिएट कच्चा तेल पनि ५.८ प्रतिशत (वा ४.३५ डलर) ले घटेर ९०.९९ डलर (वा ९२.२५ डलर) प्रति ब्यारेलमा झरेको छ। विश्लेषक स्टीफन इन्सले बजारले भू-राजनीतिक डरको सट्टा सम्भावित शान्ति लाभांशको मूल्य निर्धारण गर्न थालेको बताए। ऊर्जा अनुसन्धान प्रमुख शाऊल काभोनिकले तेलको मूल्यमा केही राहत मिले पनि क्षतिग्रस्त संरचना मर्मत र भण्डार पुनर्निर्माणका कारण २०२७ सम्म बजार कसिलो नै रहने थपे।

यसैगरी, अमेरिकी डलर १५९.१६ येनबाट घटेर १५८.८० जापानी येनमा झरेको छ भने युरोको मूल्य १.१६४१ डलर पुगेको छ। यसअघि शुक्रबार अमेरिकी सेयर बजार वाल स्ट्रिटका मुख्य सूचकांकहरू (एस एन्ड पी ५००, डाउ जोन्स र नास्डेक) मा वृद्धि हुँदै बजारले २०२३ पछिकै सबैभन्दा राम्रो हप्ता पार गरेको थियो। एजेन्सीको सहयोगमा