डोनाल्ड ट्रम्पको कपालजस्तै झुप्प परेको गोरो रौं, मुखाकृतिमा अनौठो समानता, अनि सामाजिक सञ्जालको उस्तै ‘भाइरल’ शक्ति, यी सबै कारणले बंगलादेशको एउटा अल्बिनो भैंसी अहिले विश्व राजनीतिसम्म जोडिएको चर्चा बनेको छ। सामान्यतया इद–उल–अधामा कुर्बानीका लागि किनबेच हुने जनावरमध्ये एक भैंसी अचानक अन्तर्राष्ट्रिय चासोको विषय बन्नु आफैंमा हाम्रो समयको सामाजिक मनोविज्ञानको रोचक चित्र हो।
कुनै समय राजनीतिज्ञहरूको लोकप्रियता भाषण, नीति वा युद्धले नापिन्थ्यो। अहिले भने एउटा भैंसीको अनुहारले अमेरिकी राष्ट्रपति डोनाल्ड ट्रम्पसँग मिल्यो भनेर विश्वभर समाचार बन्न सक्छ। यो घटना केवल रमाइलो संयोग होइन; यसले सामाजिक सञ्जालले बनाएको नयाँ ‘दृश्य राजनीति’ लाई पनि उजागर गर्छ।
मानिसहरू आज वस्तुको वास्तविक मूल्यभन्दा त्यसको ‘भाइरल क्षमता’ मा बढी आकर्षित हुन्छन्। एउटा अल्बिनो भैंसी, जसलाई सामान्य अवस्थामा सायद कसैले विशेष ध्यान दिने थिएन, ट्रम्पसँग तुलना गरिएपछि अचानक राष्ट्रिय बहसको विषय बन्यो। फोटो र भिडियो भाइरल भएपछि त्यो भैंसी अब केवल पशु रहेन, ‘सेलिब्रेटी जनावर’ बन्यो।
यस घटनाको अर्को महत्वपूर्ण पाटो धार्मिक र सांस्कृतिक संवेदनासँग जोडिएको छ। इदमा कुर्बानीका लागि खरिद गरिएको जनावरलाई अन्ततः संरक्षण गर्ने निर्णय हुनु सामान्य घटना होइन। सामाजिक दबाब, सञ्चारमाध्यमको प्रभाव र जनचासोले सरकारलाई समेत हस्तक्षेप गर्न बाध्य बनायो। गृहमन्त्रीको निर्देशनपछि भैंसीलाई प्रहरी सुरक्षामा चिडियाखाना पुर्याइनु देखाउँछ, आजको युगमा लोकप्रियता केवल मानिसको मात्र हुँदैन, जनावर पनि ‘सार्वजनिक सम्पत्ति’ बन्न सक्छ।
यो प्रसंगले अर्को गम्भीर प्रश्न पनि उठाउँछ, के हामी अब वास्तविक मुद्दाभन्दा भाइरल दृश्यमा बढी केन्द्रित हुन थालेका छौं ? विश्वमा युद्ध, आर्थिक संकट, जलवायु परिवर्तनजस्ता चुनौती बढिरहेका बेला एउटा भैंसीको कपालले अन्तर्राष्ट्रिय चर्चा पाउनु हाम्रो डिजिटल संस्कृतिको संकेत हो। मानिसहरू अब समाचारलाई तथ्यभन्दा मनोरञ्जनसँग जोडेर उपभोग गर्न थालेका छन्।
तर, सकारात्मक पक्ष पनि छ। यही भाइरल चर्चाले एउटा दुर्लभ अल्बिनो जनावरको जीवन जोगायो। सामान्य अवस्थामा कुर्बानी हुने सम्भावना रहेको भैंसी अहिले संरक्षणमा छ। यसले जनचासोले कहिलेकाहीँ संरक्षण र संवेदनशीलताको पक्षमा पनि काम गर्न सक्छ भन्ने देखाएको छ।
अन्ततः, ‘ट्रम्प भैंसी’ को कथा केवल एउटा अनौठो समानताको कथा होइन। यो सामाजिक सञ्जालको शक्ति, आधुनिक राजनीतिक प्रतीकवाद, जनमानसको मनोविज्ञान र दृश्य संस्कृतिको बदलिँदो स्वरूपको कथा हो। संसार यस्तो मोडमा पुगेको छ जहाँ एउटा जनावरको हेयरस्टाइलले पनि विश्वव्यापी बहस सिर्जना गर्न सक्छ।
प्रकाशित: १५ जेष्ठ २०८३ १४:४३ शुक्रबार





