अमेरिकाले होर्मुज जलमार्ग नियन्त्रणका लागि भइरहेको जारी लडाइँमा इरान लक्षित हवाई आक्रमणलाई निरन्तरता दिएको छ। पछिल्लो पटक एक साताभन्दा धेरै समयदेखि चलिरहेको अमेरिका र इरानबिचको यो सैन्य द्वन्द्वले विश्व ऊर्जा बजार र कूटनीतिक क्षेत्रमा गम्भीर हलचल ल्याएको छ।

अमेरिकी केन्द्रीय कमान्डले सामाजिक सञ्जालमार्फत जानकारी दिँदै पछिल्ला आक्रमणहरूले इरानी सैन्य कमाण्ड केन्द्रहरू, समुद्री क्षमताहरू, क्षेप्यास्त्र तथा ड्रोन प्रक्षेपण स्थलहरू, र हवाई रक्षा प्रणालीहरूलाई प्रमुख रूपमा लक्षित गरेको बताएको छ। कमान्डले भनेको छ, ‘अमेरिकी सेनाहरू स्थिर छन् र स्वतन्त्र तथा खुला रूपमा जलमार्ग पार गर्न खोज्ने नागरिक नाविकहरूमाथि अनुचित आक्रामकताको लागि इरानलाई जवाफदेही बनाउन तयार छन्।’

यसबिच बेलायती सेनाको युनाइटेड किंगडम मेरिटाइम ट्रेड अपरेशन सेन्टरले होर्मुजको जलमार्गमा थप अर्को ट्यांकरमाथि आक्रमण भएको जनाएको छ। ओमानको तटीय क्षेत्र नजिकै भएको यो आक्रमणपछि जहाजमा भीषण आगलागी भएको थियो भने चालक दलका सदस्यहरूले सुरक्षित रूपमा जहाज छाडेका थिए। यसअघि इरानको अर्धसैनिक रिभोलुसनरी गार्डले पनि जलमार्ग क्षेत्रमा दुई वटा जहाजमाथि आक्रमण गरेको दाबी गरेको थियो।

इरानले कुवेत, जोर्डन र बहराइनलगायत अमेरिकी सहयोगी राष्ट्रहरूलाई समेत लक्षित गरेर प्रहार जारी राखेको छ। कुवेतको हवाई प्रतिरक्षा प्रणालीले आउँदो ब्यारेजलाई निष्क्रिय पारेको जनाएको छ भने जोर्डनी सेनाले तीनवटा इरानी क्षेप्यास्त्रहरू सफलतापूर्वक आकाशमै खसालेको भनेको छ। बहराइनले पनि आफ्नो हवाई ट्राफिक प्रणालीलाई लक्षित गरी गरिएको इरानी ड्रोन आक्रमणको कडा शब्दमा निन्दा गरेको छ।

यो जारी द्वन्द्वका कारण विश्व ऊर्जा आपूर्तिमा गम्भीर असर परेको छ। विश्व बजारमा बेन्चमार्क ब्रेन्ट क्रुडको मूल्य प्रतिब्यारेल ८८ डलरभन्दा माथि पुगेको छ भने अमेरिकामा नियमित पेट्रोलको औसत मूल्य प्रतिग्यालन चार डलर हाराहारी पुगेको छ। यसले मध्यावधि चुनावअघि आम उपभोक्ताहरूको जीवनयापनमा ठूलो आर्थिक दबाब सिर्जना हुनेछ।

यसैबिच, यमनका इरान समर्थित हुथी विद्रोहीहरूले साउदी अरेबियाविरुद्ध समुद्री प्रतिबन्धको घोषणा गर्दै लाल सागर र एडेनको खाडीबिचको ढुवानी बन्द गर्ने चेतावनी दिएका छन्। होर्मुज जलमार्ग अवरुद्ध भएको अवस्थामा साउदी अरेबियाले तेल निकासाका लागि प्रयोग गर्दै आएको वैकल्पिक लाल सागर मार्गमा समेत जोखिम बढेको छ। यसले संकट थप बढ्न सक्ने देखिएको छ।

लडाइँ बढ्दै जाँदा पाकिस्तानको मध्यस्थतामा कूटनीतिक प्रयासहरू पनि भइरहेका छन्। इरानी आन्तरिक मन्त्री एस्कन्दर मोमेनी द्वन्द्व समाधानको पहल स्वरूप पाकिस्तानको भ्रमणमा पुगेका छन्। पाकिस्तानी गृहमन्त्री मोहसिन नक्वीले वार्तामार्फत सकारात्मक परिणाम आउने विश्वास व्यक्त गरेका छन्।

अमेरिकी विदेशमन्त्री मार्को रुबियोले अमेरिका अझै पनि इरानसँग गम्भीर र वास्तविक वार्ताका लागि खुला रहेको तर वर्तमान परिस्थितिमा सैन्य कारबाही नरोकिएको स्पष्ट पारेका छन्। अमेरिकी राष्ट्रपति डोनाल्ड ट्रम्पले इरानले अमेरिकी सैनिकको हत्याविरुद्ध धेरै गुणा ठूलो मूल्य चुकाउनुपर्ने चेतावनी दिएका छन्। 

हालै जोर्डन र इराकमा भएका आक्रमणहरूमा ३ जना अमेरिकी सैनिकको मृत्यु हुनुका साथै यस महिना मात्रै करिब १०० जना अमेरिकी सैनिकहरू घाइते भएका छन्। यता इरानी अधिकारीहरूले पनि पछिल्ला अमेरिकी हवाई आक्रमणहरूमा कम्तीमा ५० जनाको मृत्यु भएको र ५०० भन्दा बढी घाइते भएको दाबी गरेका छन्। एजेन्सी