अमेरिकी राष्ट्रपति डोनाल्ड ट्रम्पले इरानसँगको युद्ध अन्त्यका लागि इरानले अघि सारेको पछिल्लो प्रस्तावलाई अस्वीकार गरेका छन्। इरानको ‘टुक्रिएको/विखण्डित नेतृत्व’का कारण आफू प्रस्तावबाट सन्तुष्ट हुन नसकेको उनले बताएका हुन्।

इरानी समाचार एजेन्सी आइआरएनएका अनुसार इरानले बिहीबार राति पाकिस्तानमार्फत मध्यस्थताको योजना बुझाएको थियो। तर ट्रम्पले सो प्रस्ताव प्राप्त हुनेबित्तिकै असन्तुष्टि व्यक्त गरे। शुक्रबार ह्वाइट हाउसमा पत्रकारहरूसँग कुरा गर्दै उनले भने, ‘उनीहरू सम्झौता गर्न चाहन्छन्, तर म यसबाट सन्तुष्ट छैन। त्यसैले अब के हुन्छ हेर्दै जाऔँ।’ उनले इरानी नेतृत्वलाई ‘अलमलमा परेको धेरै विभाजित’ भनेका छन्।

अमेरिका र इरानबिच अप्रिल ८ देखि लागू भएको अस्थिर युद्धविराम अझै कायम छ। तर दुवै पक्षले एकअर्कालाई उल्लंघनको आरोप लगाइरहेका छन्। युद्धविरामका कारण मुख्य लडाइँ रोकिए पनि स्ट्रेट अफ होर्मुजमा गतिरोध कायमै छ। अमेरिकी नौसेनाले इरानका तेल ट्यांकर तथा सम्बन्धित यातायातमा नाकाबन्दी जारी राखेको छ, जसले इरानी अर्थतन्त्रलाई ठूलो धक्का दिएको छ।

ट्रम्पले खाडी क्षेत्रका महत्त्वपूर्ण जलमार्गहरू पुन: खोल्ने नयाँ योजना अघि सारेका छन्। शुक्रबार इरानी नेतृत्वप्रति असन्तुष्टि व्यक्त गर्दै उनले भने, ‘यो धेरै अव्यवस्थित नेतृत्व हो। उनीहरू सबै सम्झौता त गर्न चाहन्छन्, तर सबै कुरा भद्रगोल छ।’

अमेरिकी केन्द्रीय कमान्डका प्रमुख एडमिरल ब्राड कुपरसँगको ब्रिफिङपछि ट्रम्पले इरानसँग अब दुई (पूर्ण सैन्य कारबाही वा सम्झौता) मुख्य विकल्प बाँकी रहेको बताएका थिए। इरानको नेतृत्वभित्र ठूलो मतभेद र कलह रहेकाले उनीहरूलाई एकमत भएर सम्झौतामा आउन कठिन भएको उनको तर्क छ।

ट्रम्प प्रशासनले अप्रिल ७/८ देखिको युद्धविरामलाई कारण देखाउँदै इरानसँगको युद्ध ‘अन्त्य’ भएको दाबी गरिरहेको बेला उनको यस्तो बयान आएको हो। यसको मुख्य उद्देश्य वार पावर्स रिजोलुसन अन्तर्गत कंग्रेसबाट ६० दिनभित्र लिनुपर्ने सैन्य स्वीकृतिको म्याद छल्नु रहेको देखिन्छ। रक्षा सचिव पिट हेगसेथले सिनेटमा युद्धविरामले ‘शत्रुता’ समाप्त गरेको तर्क गरेका छन्।

ट्रम्पका पूर्व सल्लाहकार रिचर्ड गोल्डबर्गले ‘अपरेसन एपिक फ्युरी’ को निरन्तरताका रूपमा ‘एपिक प्यासेज’ नामक नयाँ अभियान सिफारिस गरेका छन्। यसको मुख्य लक्ष्य होर्मुज जलमार्ग खोल्नु र नौसैनिक स्वतन्त्रता कायम गर्नु हो।

फेब्रुअरी २८ मा युद्ध सुरु भएयता इरानमा कम्तीमा तीन हजार ३७५ जना र लेबनानमा दुई हजार ६०० भन्दा बढी मानिस मारिएका छन्। हालै तेहरान नजिकैको जान्जान सहरमा भएको बम विस्फोटमा १४ जना इरानी रिभोलुसनरी गार्डका सदस्यको मृत्यु भएको थियो। यो युद्धका क्रममा १३ जना अमेरिकी सैनिकले पनि ज्यान गुमाएका छन्।

इरानका विदेशमन्त्री अब्बास अरागचीले क्षेत्रीय मुलुक र युरोपेली युनियनसँग कूटनीतिक संवाद जारी राखेका छन् भने पाकिस्तानले अझै पनि तनाव कम गर्ने प्रयास गरिरहेको छ। एजेन्सी