पछिल्ला वर्षमा नेपाली युवा पुस्तामाझ कपाल झर्ने समस्या तीव्र रूपमा बढेको छ । कपाल किन झर्छ भन्ने चिन्ता र चासोको विषय पनि उत्तिकै छ । किशोर अवस्थामै कपाल झर्ने गरेका समस्या र गुनासा पनि आउने गरेका छन् ।
निश्चित मात्रमा कपाल झर्नु स्वभावित भए पनि तालु खाली नै हुने गरी कपाल झर्दा युवापुस्ता नै धेरै चिन्तित हुने गरेको छ ।
विशेषज्ञहरूले जीवनशैली र खानपानलाई नै यसको कारण भनेका छन् । तनाव, असन्तुलित आहार, हार्मोनको असन्तुलन र प्रदूषण कपाल झर्ने कारण मध्येका मुख्य रहेको चिकित्सकहरूको भनाइ छ ।
छाला तथा कपालका विशेषज्ञले वंशाणुगत कारणदेखि खानपान र जीवनशैलीलाई कारक ठानेका छन् ।
कपाल झर्ने कारण मध्येका मुख्य
- मानसिक तनाव (Stress)
- अनियमित र असन्तुलित खानपान
- हर्मोन परिवर्तन, विशेषगरी थाइराइड र टेष्टोस्टेरोनको असर
-अनुवांशिक कारण (Genetics)
- प्रदूषण र हानिकारक रसायनयुक्त शैम्पू वा हेयर प्रडक्ट
- आइरन वा भिटामिनको कमी
- सुत्ने तालिका अव्यवस्थित हुनु
- धूम्रपान तथा मद्यपान
कपाल झर्न नदिन के गर्ने
जसरी जीवनशैली कपाल झर्ने कारण हो भने झर्न नदिने कारण पनि यही जीवनशैली नै बनाउनुपर्ने विशेषज्ञको सुझाव छ । अर्थात कपाल झर्न नदिन जीवनशैली सुधार्नुपर्छ ।
यी मध्ये केही महत्वपूर्ण काम यस्ता छन्:
-सन्तुलित आहार: फलफूल, सागसब्जी, प्रोटिनयुक्त खानेकुरा नियमित खानु।
-नियमित तेल मालिस: नरिवल, अमला, अरंडी वा जैतूनको तेलले हप्तामा २–३ पटक मसाज गर्नु।
- रसायनरहित उत्पादन प्रयोग: सल्फेट तथा पेराबेनरहित शैम्पू तथा कन्डिसनर प्रयोग गर्नु।
- धेरै तातो पानीले नधुनु: तातो पानीले कपाल सुक्खा र कमजोर बनाउँछ।
- तनाव नियन्त्रण: योग, ध्यान (मेडिटेसन), पर्याप्त निद्रा।
-भिटामिन सप्लिमेन्ट: चिकित्सकको सल्लाहमा बायोटिन, जिंक, आइरन जस्ता सप्लिमेन्ट लिने।
तालु नै खुइलिएको छ भने के गर्न सकिन्छ?
कपाल झर्नेक्रम रोकिएन भने युवावयमै तालु खुइलिन्छ । जुन अहिलेको चिन्ताको विषय बनेको छ । तालु खुइलिएको अवस्थामा धेरैले ‘विङ’लगाएर आफ्नो टाउको सुरक्षित रहेको संकेत त दिएका छन् । तर आफूभित्रको पीर त कहाँ जाओस् सँगै छ ।
तालु नै खुइलिएको अवस्थामा पनि उपचारका केही चरण छन् ।
यतिबेला निम्न उपाय अपनाउन सकिन्छ:
- PRP (Platelet-Rich Plasma) थेरापी
- आफ्नै रगतबाट तयार पारिएको प्लेटलेट प्रयोग गरेर कपाल उम्राउने विधि।
- हेयर ट्रान्सप्लान्ट सर्जरी
- पछाडिको कपाललाई अगाडि सार्ने प्रक्रिया।
- कृत्रिम कपाल (Hair Patch वा Wig)
- अस्थायी तर प्रभावकारी समाधान।
- औषधीय उपचार
- Minoxidil वा Finasteride जस्ता औषधि चिकित्सकको सल्लाहमा प्रयोग गर्नु।
कपाल झर्नु सामान्य भए पनि त्यसको पछाडि गम्भीर कारण लुकेको हुन सक्छ। जीवनशैलीमा सानो सुधार र समयमै चिकित्सा परामर्शले दीर्घकालीन समाधान दिन सक्छ।
सौन्दर्य मात्र नभइ आत्मविश्वाससँग पनि गाँसिएको विषय भएकाले कपालको हेरचाहमा उपेक्षा गर्नु हुँदैन। अहिले नै सावधानी अपनाउनुभयो भने तपाईंको कपाल मजबुद रहिरहन सक्छ ।
प्रकाशित: १६ भाद्र २०८२ २०:०८ सोमबार
