पछिल्ला वर्षमा एलोभेरा (घ्यूकुमारी) प्राकृतिक औषधि र सौन्दर्यवर्धक वनस्पति भनेर घर–घरमा लोकप्रिय बन्दै गएको छ । छालादेखि पाचन स्वास्थ्यसम्मका समस्यामा यसको प्रयोग हुने गरेको छ । तर विशेषज्ञहरूका अनुसार, एलोभेराको अन्धाधुन्ध सेवन फाइदाभन्दा बेफाइदा बढी हुन सक्ने चेतावनी पनि बेवास्ता गर्नु हुँदैन।
के हो एलोभेरा ?
अफ्रिकाबाट उत्पत्ति भएको रसिलो यो बिरुवाको पातभित्र रहेको जेलजस्तो पदार्थलाई नै एलोभेरा भनिन्छ ।
यही जेल औषधि, सौन्दर्य सामग्री र स्वास्थ्यपेयमा प्रयोग गरिन्छ । आयुर्वेदमा यसलाई “कुमारि” नामले चिनिन्छ, जसको अर्थ हुन्छ , सदाबहार र ताजा रहने वनस्पति।
एलोभेरा सेवनका फाइदा
१. पाचन प्रणाली सुधार्छ
एलोभेरा रसले पेट सफा राख्छ, कब्जियत घटाउँछ र पाचनमा सुधार ल्याउँछ।
२. छाला र कपालका लागि लाभदायी
यसमा पाइने एन्टिअक्सिडेन्ट र भिटामिन सी, ई, ए ले छालामा चमक ल्याउँछ र कपाल झर्ने समस्या घटाउँछ।
३. प्रतिरोधात्मक शक्ति बढाउँछ
एन्टिब्याक्टेरियल र एन्टिभाइरल गुणले शरीरको रोगसँग लड्ने क्षमता बलियो बनाउँछ।
४. रगतमा चिनी नियन्त्रणमा सहयोग
मधुमेह भएका व्यक्तिहरूमा एलोभेरा रसले ग्लुकोज सन्तुलनमा राख्न मद्दत गर्छ।
५. घाउ निको पार्ने गुण
जलन वा सानो चोटमा यसको जेल लगाउँदा छालाको पुनःनिर्माणमा सहयोग पुर्याउँछ।
एलोभेरा सेवनका बेफाइदा
अत्यधिक सेवनले पेट दुख्ने र पखाला लाग्ने सम्भावना
एलोभेरामा रहेको ‘एलोइन’ तत्व बढी मात्रा सेवन गर्दा पेटमा ऐंठन, बान्ता र पखाला हुन सक्छ।
गर्भवतीका लागि हानिकारक
गर्भाशयमा संकुचन ल्याउन सक्ने भएकाले गर्भवती महिलाले एलोभेरा सेवन गर्न नहुने चिकित्सकहरूको सल्लाह छ।
औषधिसँग प्रतिक्रिया हुनसक्ने जोखिम
मधुमेह, रक्तचाप वा मुटुका औषधि सेवन गर्नेहरूले एलोभेरा साथमा खाँदा औषधिको प्रभाव घट्न वा बढ्न सक्छ।
एलर्जीको सम्भावना
केही व्यक्तिहरूमा छालामा र्यास, जलन वा सुजन देखिन सक्छ।
चिकित्सकहरूका अनुसार, एलोभेरा सेवन गर्दा सावधानी अपनाउन आवश्यक छ । राम्रोसँग धोएर मात्र प्रयोग गर्नुपर्छ।
हप्तामा दुई–तीन पटक सीमित मात्रामा सेवन गर्नु उपयुक्त हुन्छ।
बजारमा पाइने तयार जुस वा जेलमा मिसावट हुने सम्भावना भएकाले विश्वसनीय स्रोतको प्रयोग गर्नुपर्छ।
एलोभेरा शरीरका लागि लाभदायी प्राकृतिक वनस्पति हो । तर यसको अत्यधिक प्रयोग स्वास्थ्यका लागि जोखिम बन्न सक्छ।
स्वास्थ्य विज्ञहरूका अनुसार एलोभेरा उपचार होइन, सहायक पदार्थ हो । त्यसैले मात्रा र सावधानीको पालना गर्नुपर्छ।
प्रकाशित: २५ आश्विन २०८२ २१:४२ शनिबार
