राजनीतिमा आएपछि भाषणभन्दा ‘श्रम’लाई आफ्नो पहिचान बनाउँदै आएका श्रम संस्कृति पार्टीका अध्यक्ष हर्क साम्पाङ अहिले फेरि भाषण गर्ने ठाउँमा होइन, बाढीले तहसनहस पारेको बस्तीमा भेटिन थालेका छन्।

भोटेकोशी बाढीपछि राहत र उद्धारमा सरकारको कामप्रति असन्तुष्टि जनाउँदै आएका साम्पाङ दुई दिनअघि पार्टीका केही नेता र ‘श्रमदाता’को टोलीसहित नुवाकोट पुगे। अहिले उनको टोली बेत्रावतीको माथिल्लो केराबारी र तल्लो केराबारीमा राहत, उद्धार र पुनःस्थापनाको काममा खटिएको छ।

साम्पाङको टोली हाइलेक्स र ट्रकमा राहत सामग्री बोकेर प्रभावित क्षेत्रमा पुगेको हो। चामल, दाल, तेल, सोयाबिन, नुन, साबुन, भाँडाकुँडालगायतका सामग्री वितरण भइरहेको टोलीले जनाएको छ। टोलीले वास्तविक बाढीपीडित पहिचान गरेर मात्रै राहत वितरण गर्ने दाबी गरेको छ।

तर यसपटक हर्कको काम राहत बाँड्नेमै रोकिएको छैन।

राहत बाँड्न गए, शौचालय खन्न थाले

बाढीपीडितलाई राखिएको होल्डिङ सेन्टरमा आधारभूत सुविधा नै नभएको देखेपछि उनको टोलीले अस्थायी शौचालय निर्माण सुरु गरेको छ। टोलीका अनुसार साम्पाङ आफैँले खाल्डो खनेर तीनवटा शौचालय बनाउन सहयोग गरेका छन्।

‘सरकार नपुगेको ठाउँमा पुग्ने’ भन्दै आएको श्रम संस्कृति पार्टीका लागि यो गतिविधि आफ्नै राजनीतिक शैलीको विस्तारजस्तो देखिन्छ। धरानमा रहँदा साम्पाङले श्रमदानलाई राजनीतिक तथा सामाजिक अभियानकै रूपमा अघि बढाएका थिए। उनको यही ‘काम गर्दै देखाउने’ शैलीका कारण समर्थकहरूको एउटा ठूलो समूह बनेको छ। अर्कोतर्फ, सामाजिक सञ्जालमा उत्तेजित र सिधा भाषामा प्रतिक्रिया दिने उनको शैली आलोचनाको विषय पनि बन्दै आएको छ।

श्रम संस्कृति पार्टीका केन्द्रीय सहकोषाध्यक्ष जितेन बान्तवा राईका अनुसार बाढीपीडितलाई एक ठाउँमा जम्मा गरेर होल्डिङ सेन्टर सञ्चालन गरिएको छ। त्यसअघि कतिपय पीडित आफन्तको घरमा आश्रय लिएर बसेका थिए। उनीहरूको टोलीले दुई सय घरका लागि राहत ल्याएको थियो। तीमध्ये १६० घरमा सामग्री वितरण भइसकेको र बाँकी ४० घरलाई वितरण गर्न बाँकी रहेको बान्तवाले बताए।

‘हामी आउने हल्ला चलेपछि यहाँ सेना, प्रहरी र सशस्त्र प्रहरी पनि थपिएको’ दाबी गर्दै उनले आफूहरू सरकार नपुगेको ठाउँमा पुग्ने प्रयास गरिरहेको बताए।

उनले आफूहरूको उपस्थितिपछि बाढी प्रभावित क्षेत्रमा सुन भेटिएको र एक जनाको जीवित उद्धारसमेत भएको दाबी गरेका छन्। यस्ता दाबी भने टोलीका सदस्यको भनाइमा आधारित हुन्।

बाढीपछि राज्यले एकद्वार प्रणाली लागू गर्दै तत्काल प्रभावित क्षेत्रमा बाह्य टोली नजान आग्रह गरेको विषयमा पनि साम्पाङको टोलीले प्रश्न उठाएको छ।

जितेन भन्छन्, ‘सबैले १० दिनपछि किन गएको भन्छन् । राज्यले नजानू भनेपछि हामी कसरी आउने त ?’

उनका अनुसार यदि राज्यले पीडितको पुनःस्थापनामा ढिलाइ गर्छ भने श्रम संस्कृति पार्टी आफैँ घर निर्माणलगायतका काममा अघि बढ्ने तयारीमा छ।

‘राज्यले पीडितको पहिचान गरेर छिटोभन्दा छिटो घर बनाइदिनुपर्छ, नत्र हामीलाई बनाउन दिनुपर्छ’ भन्ने उनीहरूको धारणा छ।

अहिले होल्डिङ सेन्टरमा मेडिकल टोलीसमेत परिचालन गरिएको जितेनले बताए।

साम्पाङको टोलीले बाँडिरहेको राहतका लागि प्रवासमा रहेका ‘श्रमदाता’हरूले सहयोग गरेको पार्टीको भनाइ छ।

पार्टीले यसअघि नै बाढीपीडितका लागि १५ लाख रुपैयाँ सहयोग गर्ने निर्णय गरेको थियो। पार्टीको बैठकले प्रधानमन्त्री राहत कोषमा उक्त रकम जम्मा गर्ने निर्णय गरेको सार्वजनिक विवरणमा उल्लेख छ।

जितेनका अनुसार अहिले विदेशमा रहेका श्रमदाताहरूले पठाएको सहयोग प्रभावित क्षेत्रमा पुर्‍याइएको हो। उनका अनुसार १२६ देशमा पार्टीको संगठन विस्तार भएको छ।

हर्क साम्पाङको अहिलेको गतिविधि हेर्दा उनको राजनीतिक शैली धेरै हदसम्म उही देखिन्छ । समस्या देख्यो, आफैँ फिल्डमा गयो, श्रम गर्‍यो र त्यसलाई सामाजिक सञ्जालमा सार्वजनिक गर्‍यो।

धरानको मेयर हुँदा पानी, खानेपानीका पाइपदेखि सडक र सरसफाइसम्मका काममा आफैँ श्रमदानमा सहभागी हुने उनको छवि बनेको थियो। त्यसैलाई अहिले पार्टीगत अभियानका रूपमा विस्तार गर्न खोजिएको देखिन्छ। कान्तिपुरले पनि उनको राजनीतिक पहिचानमा ‘श्रमदान’ अभियानको प्रभाव उल्लेख गरेको छ।

यसपटक पनि उनी बाढीपीडितका लागि राहत बोकेर मात्रै पुगेनन्, शौचालय बनाउन खाल्डो खन्नेदेखि प्रभावित क्षेत्रमा उद्धार र राहतको अवस्थाबारे सरकारलाई प्रश्न उठाउने कामसम्म गरिरहेका छन्।

उनले बाढी प्रभावित क्षेत्रमा कम्तीमा १५ हजार सुरक्षाकर्मीलाई आवश्यक औजार तथा उपकरणसहित परिचालन गर्नुपर्ने मागसमेत गरेका छन्।

सामाजिक सञ्जालमा पनि ‘हर्क’कै चर्चा

सामाजिक सञ्जालमा साम्पाङको बाढी प्रभावित क्षेत्रमा उपस्थितिलाई लिएर मिश्रित प्रतिक्रिया देखिन्छ। उनका समर्थकहरूले ‘बोल्नेभन्दा काम गर्ने’, ‘नेता भनेको यस्तो हुनुपर्छ’ भन्ने शैलीमा प्रशंसा गरिरहेका छन्। आलोचकहरू भने राहत वितरणलाई पनि राजनीतिक प्रचारसँग जोडेर हेर्नुपर्ने बताइरहेका छन्।

यो विभाजित प्रतिक्रिया साम्पाङको पुरानै सामाजिक सञ्जाल छविसँग मिल्छ। उनी सामाजिक सञ्जालमा निकै सक्रिय छन् र जनजीवनको भाषामा सिधा बोल्ने शैलीले समर्थकलाई आकर्षित गर्नुका साथै आलोचकलाई पनि उत्तिकै उत्तेजित पार्ने गरेको विश्लेषण यसअघि सार्वजनिक भएका छन्।

हर्क जहाँ पुग्छन्, त्यहाँ उनले गर्ने काम मात्र होइन हर्क शैलीको बहस पनि सँगै पुग्ने गरेको छ ।