तसलिमा, युवा र विचार

शुक्रबार, १९ कार्तिक २०७३, १० : ३४ अभय श्रेष्ठ

दसैँ, तिहार सकिएको छ । हिन्दु चाड भनेर विरोध गर्नेहरू पनि यी अवसरमा उल्लासमय मुडमा देखिन्छन्। राज्यले दिने लामो बिदा र अतिरिक्त तलब प्राप्तिका कारण यस्तो हुनु स्वाभाविक हो । हाम्रा अधिकांश युवाको दसैँ, तिहार भने सिर्जनशील काममा भन्दा मदिरा, मैमत्ता, तुजुक र मारपिटमा बित्ने गरेका छन् । बिना अर्थ र बिना कारण कतिले ज्यानै गुमाएका घटना खबर बनेर आउँछन् त कतिपय प्रसंग खबर बन्नै पाउँदैनन् ।

      युवा शरीरमा बूढो टाउको

  चिनिया साहित्यकार लु सुनले शरीरले युवा र विचार तथा प्रतिबद्धताले थोत्रा मानिसलाई ‘युवा शरीरमा टाँसिएको बूढो टाउको’ भनेका छन् । जापानमा चिकित्साशास्त्र अध्ययन गरिरहँदा एउटा वृत्तचित्रमा चिनियालाई फासी दिइएको घटनामा चिनिया युवाहरू रमिते भइरहेका देखेपछि उनलाई लाग्यो, यी अकर्मण्य मानिस युवा हुनुको अर्थ छैन । यिनै हुन्, युवा शरीरका बूढो टाउका । त्यसपछि नै उनी चिकित्साशास्त्रको अध्ययन छाडेर राजनीतिक तथा सांस्कृतिक आन्दोलनमा होमिएका थिए ।

हाम्रो देशका सर्वसाधारण युवा बिनाअर्थ क्रूरतापूर्वक मारपिटमा संलग्न भएको देख्दा यस्ता प्रवृत्तिको समाजशास्त्रीय खोज र विश्लेषण हुन ढिलो भसकेको महसुस हुन्छ । जब युवाहरू विवेकले भन्दा भिडले सञ्चालित हुन्छन्, तब भन्नैपर्छ, ती युवा हुनुको अर्थ छैन । जब युवाहरू विवेकले म के हुँ भन्दा मेरो पारिवारिक खानदान के हो, मेरा पुर्खा को हुन्, मेरो संलग्नता कति ठूलो शक्तिको स्रोत भएको संस्थामा छ भनेर तुुजुक देखाउँछन्, तब तिनको शरीर र उमेर युवा हुनुको अर्थ हुँदैन । हो, हाम्रा युवा राष्ट्रियताका मामलामा अति चाँडै आन्दोलित हुन्छन् । एक हिसाबले यो राम्रै कुरा हो । तर, कति अर्थमा राष्ट्रियताभन्दा मानवता श्रेष्ठ कुरा हो भन्ने ती महसुस गर्दैनन् । जब पसिना बगाएर नेपालमा कमाइ गरिरहेका अन्य देशका नागरिकमाथि हाम्रा मान्छेले अत्याचार गर्छन् भने हामी स्वतः अन्यायमा परेका व्यक्तिका पक्षमा हुन्छौँ । यस्तै बेला राष्ट्रियताभन्दा मानवता महत्वपूर्ण हुन्छ । हामीकहाँ राष्ट्रियतालाई भौगोलिक र राजनीतिक सीमाका रूपमा मात्र बुझ्नु अर्को भूल भइरहेको छ । बिपी कोइरालाले उबेलै भनेका हुन्, राष्ट्र भनेको भौगोलिक सीमामात्र होइन, जनता पनि हुन् । राष्ट्रिय भूगोलका अतिरिक्त, यहाँका समुदायको आत्मसम्मान, संस्कृति, संवेदना, भाषा, जीवनशैली पनि राष्ट्रियताका अभिन्न अंग हुन् भन्ने बोध गर्न ढिलो भइसक्यो ।

  तसलिमाको अठोट

   युवा हुनुको अर्थ के हो ? बंगलादेशी नारीवादी लेखक तसलिमा नसरिनलाई हेरे हुन्छ । तसलिमा त्यस्ती सुदृढ लेखक हुन् जसले मृत्युकै मूल्यमा विचार र आदर्शमा सम्झौता गरिनन् । गरेकी भए उनको जीवनमा चरम सुखसयल हुन्थ्यो । गाडी, बंगला, छोराछोरी, लोग्नेको माया सबै हुन्थे । अहिले उनीसँग कोही छैन, केही छैन । छ त केवल पाठकको असीम माया । छन् त केवल अभाव, असुरक्षा, थातबासको बेठेगान र कट्टरपन्थी मुसलमानको ‘फतवा’ । तसलिमाले स्त्री स्वाधीनताका पक्षमा निर्भिक भएर कलम चलाइन् । उनको धारदार भाषाले कथित धर्मको जञ्जिरमाथि शक्तिशाली प्रहार ग¥यो । त्यसपछि उनको टाउकाको मूल्य तोकियो । बंगालादेश सरकारले उनको लज्जा, मेरो बाल्यकाल, जंगली हावा, द्विखण्डित, सारा अन्धकार जस्ता किताबमाथि प्रतिबन्ध लगायो र माफी माग्न भन्यो । नमागेपछि देश निकाला ग¥यो । भारतको पश्चिम बंगालबाट पनि उनलाई निर्वासित गरियो । त्यसअघि दिल्ली र कोलकातामा सात महिनासम्म नजरबन्द राखियो । त्यसपछि असुरक्षाको तरबार गर्धनमा झुन्ड्याएर उनी विभिन्न देशमा शरण लिँदै, निकालिँदै भौतारिइरहेकी छन् । कहाँसम्म भने आफ्ना वृद्ध बाबुआमाको अन्तिम अवस्थामा पनि उनी स्वदेश फर्कन पाइनन्।                

केही वर्षअघि भारतीय दैनिक जनसत्तामा उनले एउटा लेख लेखिन् । लेखमा उनले आफूलाई सलमान रुस्दी र एमएफ हुसेनको नामसँग जोडिएकामा आपत्ति जनाइन् । हुन पनि लेखेबापत रुस्दी र उनका नाममा कट्टरपन्थीले फतवा जारी गर्नुबाहेक यी दुईबीच कुनै समानता भेटिन्न । फतवापछि रुस्दीले कट्टरपन्थीसँग माफी मागे र मुसलमान रहिरहने वाचा गरे। तसलिमाले माफी मागिनन् । मुस्लिम परिवारमा हुर्केर पनि आफूलाई नास्तिक घोषणा गरिन् । उँचो शिर बनाएर धर्मको नाममा नारीमाथि हुने अत्याचारविरुद्ध निर्धक्क लेखिरहिन् । स्त्री यौन स्वाधीनताको सवाल उठाएर उनले मुस्लिम कट्टरपन्थी समाजमा ‘बाह्र बजाइदिइन्’ । खासगरी उनका पाँच भागसम्मको आत्मकथा र वैचारिक लेखहरु अत्यन्त प्रभावशाली छन् । ती विचार, आस्था र आत्मस्वीकृतिका अनुपम उदाहरण हुन् । ‘जंगली हावा’मा उनले किशोरवयबारे खुलेर लेखेकी छन् । त्यसमा उनले तीव्र अनुभूति र अत्यन्त प्रभावशाली भाषामा कवि रुद्रसँगको प्रेम, कागजी बिहे, पुरुषसँगको पहिलो संसर्ग, परिवारमा आमाको अत्यन्त दयनीय स्थिति, भिरुंगी सल्केको धोकेवाज प्रेमी रुद्रसँग सम्बन्ध विच्छेद आदिबारे लेखेकी छन् ।

रुस्दी र आफूबीच तुलना हुन नसक्ने तर्क गर्दै जनसत्तामा उनले लेखेकी छन्, ‘इरानले रुस्दीविरुद्ध फतवा जारी ग¥यो तर उनी त्यहाँ कहिल्यै बसेनन् । मैले भने आफ्नै देशमा सरकार र कट्टरपन्थीको अत्याचार लामो समयसम्म एक्लै सामना गरिरहेँ।’ हुन पनि तसलिमाविरुद्ध बंगलादेशमा तीन र भारतमा पाँच फतवा जारी गरियो । सबैमा उनको टाउकाको मूल्य तोकियो । रुस्दीको एउटै किताब प्रतिबन्धित भयो, द सटानिक भर्सेज । तसलिमाको भने पाँच किताबमाथि प्रतिबन्ध लगाइयो । इस्लाम धर्मको निन्दा गरे पनि रुस्दी कुनै धर्म निरपेक्षतावादी आन्दोलनमा सक्रिय भएनन् । तसलिमाको भने ध्येय नै त्यही रह्यो । वृद्ध उमेरका रुस्दी बारम्बार नवयौवनालाई प्रेमजालमा फसाइरहेका छन् । तसलिमा अविचल विचारकै कारण लामो समयदेखि पुरुष साथीबिना जीवन बिताइरहेकी छन् । फेरि पनि पुरुषप्रधान समाजले सदैव विकृत आइमाई भनिरहेको छ ।

भारतीय चित्रकार मकबुल फिदा हुसेनसँग आफ्नो तुलना गरिएकामा पनि उनको अस्वीकृति छ । कतिका दृष्टिमा हुसेन भारतका नम्बर १ चित्रकार हुन् । सरस्वतीको नांगो तस्बिर बनाएर उनले हिन्दु धार्मिकहरुको आस्थामाथि आघात पु¥याएका थिए । ‘उनले सरस्वती र लक्ष्मीका नांगा चित्र बनाए । त्यसैगरी उनी मोहमदलाई नांगा चित्रण गर्न सक्लान् ? पक्का छ सक्दैनन्’, तसलिमाले लेखेकी छन् ।

रुस्दी र हुसेन दुवै आफ्नो तुलनामा महान् स्रष्टा भएको तसलिमाले स्वीकारेकी छन् । ‘दुवैको रचनाप्रति असीम श्रद्धा राख्दै म भन्छु, यी दुईबीच कोष्ठकमा मलाई राख्नु उचित छैन’, भन्छिन्, ‘जसरी बेठेगान, अनिश्चय, असुरक्षा र अभावमा म संघर्ष गरिरहेकी छु, त्यसमा कसैको साथ छ भने ती मेरा आदर्श र विश्वास हुन् । कसैले मेरा यी कुरा देख्दैनन् भने जतिसुकै महान् स्रष्टा भए पनि उनी मेरो विचार र आदर्शसामु केही होइनन्  ।’

असली युवा

युवा हुनुको अर्थ के हो ? आफूले ठीक ठानेको कुरामा बिना सम्झौता लागिपर्ने प्रौढ उमेरका डा. गोविन्द केसीमा हेरे पनि हुन्छ। जनसाधारणमाथि राज्यको अत्याचारविरुद्ध १६ वर्षसम्म आमरण अनशन गरेकी मणिपुरे युवती इरोम शर्मिलाई पनि हेरे हुन्छ । गरिब प्यालेस्टिनीको आवास जोगाउन आफूलाई बलिदान गर्ने अमेरिकी युवती रासेल कोरीलाई हेरे पनि हुन्छ । उमेर र शरीरले होइन, विचार र अठोटले मात्र मान्छेलाई युवा बनाइराख्ने हो ।








यसमा तपाईको मत

अन्य समाचार

एनआरएनएको उम्मेदवारी घोषणा ( भिडियो )

एनआरएनएको उम्मेदवारी घोषणा ( भिडियो )

गैरआवासीय नेपाली संघ (एनआरएनए) को अध्यक्षमा कुमार पन्तले उम्मेदवारी घोषणा गरेका छन्। ...

बानेश्वरको आइम्याक्स मलमा सेलिब्रेटिको रौनक ( भिडियो )

बानेश्वरको आइम्याक्स मलमा सेलिब्रेटिको रौनक ( भिडियो )

राजधानीको नयाँ बानेश्वरमा आइप्लेक्स नामको व्यापारिक भवन सञ्चालनमा आएको छ । ...

नेपाल टेलिकमद्वारा थप १३ मुलुकमा डाटा रोमिङ सेवा

नेपाल टेलिकमद्वारा थप १३ मुलुकमा डाटा रोमिङ सेवा

नेपाल टेलिकमले गत भदौ २० गतेदेखि भारतमा पुनः संचालनमा ल्याएको अन्तर्राष्ट्रिय डाटा रोमिङ सेवा अब थप १३ मुलुकमा विस्तार गरेको...

नियमावली नबन्दा अनुगमनमा अप्ठेरो

नियमावली नबन्दा अनुगमनमा अप्ठेरो

सरकारले बजार अनुगमनलाई तीव्रता दिने भनिरहँदा यसलाई नियमन गर्न बनेको उपभोक्ता संरक्षण ऐन २०७५ कार्यान्वयनको अवस्था कमजोर छ । ...

टिभिएसको ह्विली बिट्स

टिभिएसको ह्विली बिट्स

नेपालको लागि टिभिएसको आधिकारिक बिक्रेता जगदम्बा मोटर्सले ग्राहकलक्षित ‘टिभिएस दसैंको दौड’ स्किम लागू गरेको छ । ...

टान कार्यसमितिको पदबहाली

टान कार्यसमितिको पदबहाली

ट्रेकिङ एजेन्सिज एसोसिएसन अफ नेपाल (टान) को ४१औं वार्षिक साधारणसभाबाट निर्वाचित नयाँ कार्यसमितिका पदाधिकारीले पदभार ग्रहण गरेका छन् । ...

प्रभु एक्सटेन्सन काउन्टर थपियो

प्रभु एक्सटेन्सन काउन्टर थपियो

प्रभु बैंकले उर्लाबारी नगरपालिकास्थित मदन भण्डारी मेमोरियल ऐकेडेमीमा  एक्सटेन्सन काउन्टर सञ्चालनमा ल्याएको छ । ...

एनआइसी एसिया र लोक सेवा आयोगबीच सम्झौता

एनआइसी एसिया र लोक सेवा आयोगबीच सम्झौता

एनआइसी एसिया बैंक र लोक सेवा आयोगबीच राजस्व संकलनसम्बन्धी सम्झौता भएको छ । ...

Ncell Footer Ad