यसरी हटाउनुस घरमै तरकारीको विषादी

सोमबार, २३ असार २०७६, १५ : ०९ डा अच्युत अधिकारी

आजभोली नेपालमा तरकारी र फलफुलमा धेरै कीटनाशक औषधी प्रयोग हुन थालेको छ। सरकारको बलियो अनुगमन प्रणाली नहुनु र किसानहरुलाई राम्रो ज्ञान नहुनु र ज्ञान हुँदा हुँदै पनि हेल्च्याक्राइ हुने गरेकाले पनि यसकाे संवेदनशीलता बढेर गएकाे छ। किसानले अत्याधिक विषादी प्रयोग गर्दा, विषादी प्रयोग गरे पछी बजारमा पठाउनको लागि पर्खनु पर्ने समय नपर्खेर तुरुन्तै पठाउँदा, उपभोक्ताले तरकारी र फलफुलसँगै खतरनाक विषादी खान वाध्य छन।

विषादी ले मानव शरीर र वातावरणमा पार्ने असर धेरै छन्। विषादीकाे उपभाेगले क्यान्सर, मिर्गौला, कलेजोलाई काम नलाग्ने गराउनेदेखी लिएर अरु धेरै रोगहरु लाग्छ। त्यस्तै वातावरणमा जलचर मर्ने, चराहरुको अन्डा दिनसक्ने क्षमतामा ह्रास आउनेलगायतका धेरै नोक्सान हुने गर्छ।

काँक्रो, गाजर, मुला जस्ता सलादजन्य तरकारीहरु तातो पानीमा डुबाएर पखालेर प्रयोग गर्नु राम्रो हुन्छ। अरु तरकारीलाई पनि तातोपानीमा आधा उमालेर पानी फालेर प्रयोग गरेमा विषादीबाट बच्न सकिन्छ।

विषादीबाट कसरी बच्न सबैभन्दा राम्रो उपाय विषादीको प्रयोग नै नगर्नु या न्युनतम प्रयाेग गर्नु हो। अर्को तरिका प्राकृतिक विषादीको प्रयोग गर्ने जस्तै गाइको गहुँत, निम को पातको झोल, पातिको झोल आदी। परम्परागत रुपमा विषादी हटाउन कागतीको रस, नुन पानी, आमिलिको झोल जस्ता कुराहरु प्रयोग गरेको भेटिन्छ।

तरकारी र फलफूलमा धेरै किसिमका विषादीहरु प्रयोग गरिन्छ तिनिहरुमध्ये पारथियोन, मिथायलपाराथियोन, मालाथिन, फेनिट्रोथियोन, फर्मिथियोन, क्लोरोपैरोफोरोस, मीथोमाइल र कर्बाराइल प्रमुख बिषादीमा पर्छन। विषादी हटाउने घरायशी तरिकाहरुमा: शुद्द पानीले पखाल्नु, 0.9 % सोडियम क्लोराइड (खाने नुन) मा ३० मिनेट डुबाएर पखाल्नु, 0.1 % सोडियमबाइकर्बोनेट (बेकिङ सोडा) मा ३० मिनेट डुबाएर अनी पखाल्नु, यस्तै गरी 0.1 % अक्जालिक एशिड, 0.1% म्यालिक एशिड, 0.1 % एसिटिक एषिड (भिनेगर), 0.1 % अस्कोर्बिक एसिड (कागतिको रस), 0.001% पोटासियमपर्म्याग्नेट (पोटास पानी) को प्रयोगगर्ने रहेकाे छ। पोटाश पानीमा अतिनै थोरै प्रयोग गर्नु पर्छ, हल्का गुलाबी रङको पानी हुनु पर्छ। माथि उल्लेखित तरिकाबाहेक अरु तरिकामा ओजोन मिसिएको पानीले धुने, ब्लिचिङ पाउडरको झोल प्रयोग गर्ने गरिन्छ। घरमा प्रयोग गर्दा ओजोन मिसिएको पानीले धुने, ब्लिचिङ पाउडर को झोल त्यती सजिलो हुँदैन, यिनिहरुलाई औद्योगिकस्तरमा प्रयोग गर्नु प्रभावकारी हुन्छ। लप्सिको झोल, अमिलो गुन्द्रुक को झोललाई पनी विषादी हटाउन प्रयोग गर्न सकिन्छ।

शुद्द पानीमा मात्र पखाल्दा तरकारीबाट विभिन्न किसिमको विषादीहरु २०-४३ प्रतिशत सम्म हटेको पाईएको छ, त्यस्तै गरी 0.9 प्रतिशत नुनपानी ले ३५ -९५ प्रतिशत, 0.1 प्रतिशत सोडियमबाइकर्बोनेट ले ३६-८७ प्रतिशत, 0.1 % अक्जालिक एशिड ले ४१-८१ प्रतिशत,0.1% म्यालिक एशिड ले ४६-८२ प्रतिशत, 0.1 % एसिटिक एषिड (भिनेगर) ले ४०-९१ प्रतिशत, 0.1 % अस्कोर्बिक एसिड ले ४२-८३ प्रतिशत, 0.001% पोटासियमपर्म्याग्नेट (पोटास पानी) ले ३८-९२ प्रतिशत, लप्सिको झोल ले ४०-८७ प्रतिशत बिषादी हटेको देखिन्छ। सबै भन्दा प्रभाबकारी तरिका चाँही तातो पानीमा उमाल्नु भेटिएको छ, तातो पानीमा उमालेर पानी फ्याँकेर तरकारीलाई फेरी पकाउँदा ८८-१०० प्रतिशत सम्म विषादी हटेको अनुसन्धानबाट पुष्टि भएको छ।  

काँक्रो, गाजर, मुला जस्ता सलादजन्य तरकारीहरु तातो पानीमा डुबाएर पखालेर प्रयोग गर्नु राम्रो हुन्छ। अरु तरकारीलाई पनि तातोपानीमा आधा उमालेर पानी फालेर प्रयोग गरेमा विषादीबाट बच्न सकिन्छ।

विषादी एउटा ठुलो समस्या भएको हुँदा अनुगमन प्रभावकारी गराउनु जरुरी छ। किसानहरुलाई चाहिने मात्रामा मात्र विषादी प्रयोग गर्न र सुरक्षित भएर प्रयोग गर्न तालिमको आवश्यकता छ। सरकारले धेरै समयसम्म नस्ट नहुने विषादीलाई आयातमा बन्देज लगाएर कम हानिकारक र सजिलै (पानिले) नस्ट हुने विषादीहरु मात्र आयात गर्न अनुमती दिनु पर्ने देखिन्छ छ। विषादीको खुल्ला रुपमा बेचबिखन रोकेर कोटा प्रणाली लागु गर्नु जरुरी छ।

Ref: Satpathy, Gouri, Yogesh Kumar Tyagi, and Rajinder Kumar Gupta. "Removal of organophosphorus (OP) pesticide residues from vegetables using washing solutions and boiling." Journal of Agricultural Science 4, no. 2 (2012): 69-78.       








यसमा तपाईको मत

अन्य समाचार

सुपथ मूल्य पसलमा प्रतिकिलो ५ देखि १०रुपैयाँ छूट (भिडियो)

सुपथ मूल्य पसलमा प्रतिकिलो ५ देखि १०रुपैयाँ छूट (भिडियो)

खाद्य व्यवस्था तथा व्यापार कम्पनि लिमिटेडले उपत्यकाका राम शाहपथ, थापाथली, नख्खु, जावलाखेल, भक्तपुरलगायतका स्थानमा पाँच स्थानमा पसल सञ्चालन गरेको छ...

नेपाली उपभोक्तामा युरोपेली ब्रान्डको प्रभाव (अन्तर्वार्ता)

नेपाली उपभोक्तामा युरोपेली ब्रान्डको प्रभाव (अन्तर्वार्ता)

लामो समयदेखि कपडा व्यवसायमा संलग्न रुपेश पाण्डेले पछिल्लो समय ब्रान्डेड कपडा ल्याएर बिक्री गर्दै आएका छन् । ...

भन्सार छलीको चिनी नियन्त्रणमा

भन्सार छलीको चिनी नियन्त्रणमा

भारतबाट भन्सार छली चोरी पैठारी गरी नेपाल ल्याएको करिब डेढ लाखको चिनी प्रहरीले बरामद गरेको छ । ...

दुई नयाँ बिमालेख जारी गर्दै राष्ट्रिय बिमा कम्पनी

दुई नयाँ बिमालेख जारी गर्दै राष्ट्रिय बिमा कम्पनी

राष्ट्रिय बिमा कम्पनीले थप नयाँ दुई बिमालेख बजारमा ल्याउने भएको छ । ...

महालक्ष्मी विकास बैंकको १८ प्रतिशत लाभांश

महालक्ष्मी विकास बैंकको १८ प्रतिशत लाभांश

महालक्ष्मी विकास बैंकले लगानीकर्तालाई १७.८९ प्रतिशत लाभांश वितरण गर्ने भएको छ । ...

ललितपुर फाइनान्सको कामु सिइओमा खड्का

ललितपुर फाइनान्सको कामु सिइओमा खड्का

ललितपुर फाइनान्सको कायम मुकायम प्रमुख कार्यकारी अधिकृत (सिइओ) मा चन्द्रशेखर खड्का नियुक्त भएका छन् । ...

ओपो रेनोटू एफ आश्विन २९ गते नेपालमा सार्वजनिक गरिने

ओपो रेनोटू एफ आश्विन २९ गते नेपालमा सार्वजनिक गरिने

ओपोले आफ्नो रेनो सिरिज अन्तर्गतको रेनोटू एफ नेपाली बजारमा सार्वजनिक गर्ने मिति घोषणा गरेको छ। ...

माइक्रोसफ्टको अभिनव फोल्डिंग स्मार्टफोन

माइक्रोसफ्टको अभिनव फोल्डिंग स्मार्टफोन

माइक्रोसफ्ट सरफेस डुवो र माइक्रोसफ्ट सरफेस नियो सार्वजनिक गरेर प्रविधिको जगतलाई आश्चर्य चकित पारेको छ ...

Ncell Footer Ad