सुध्रिएन शिक्षा

आइतबार, १५ असार २०७६, ०८ : ३७ सम्पादकीय

शैक्षिक गुणस्तरका दृष्टिले फेरि एकपटक मुलुकले लज्जित हुनुपरेको छ । शैक्षिक नीति–निर्माण र वैदेशिक सहयोग शिक्षा क्षेत्र सुधारका लागि प्रयोग हुँदै आए पनि गुणस्तर बढेको देखिएन । विगतमा ‘फलामे ढोका’का रूपमा रहेको एसएलसीलाई विद्यार्थी अनुत्तीर्ण नभनिने अक्षरांकन प्रणालीमा परिवर्तन गरेपछिको परिणामले आशाको सन्देश दिनुपर्ने हो तर स्थिति त्यस्तो देखिएन । कुनै पनि नीतिगत परिवर्तनको ठोस उद्देश्य हुन्छ । त्यो उद्देश्य प्राप्तिको सुनिश्चितताका आधारमा मात्र यस्तो नीति लागू हुनुपर्ने हो । विशेष गरी सरकारी अर्थात् सार्वजनिक स्कुलका ठूलो संख्यामा विद्यार्थीको नतिजा कमजोर देखिएको छ । यसले वर्तमान शैक्षिक विसंगतिको दारुण चित्र मात्र प्रस्तुत गरेको छैन, भविष्यसमेत अँध्यारो हुने अवस्था आएको छ । हिजो एसएलसीकालमा नतिजा राम्रो नहुँदा सम्बन्धित स्कुल र शिक्षकमाथि प्रश्न उठ्ने गरेको थियो । कसैले पनि अनुत्तीर्ण हुनु नपर्ने भन्नुको अर्थ शैक्षिक गुणस्तर खस्किँदासमेत जिम्मेवारी लिनु नपर्ने भएको छ । यस्ता स्कुल र शिक्षकलाई कसैले जिम्मेवारी बोधसमेत गराउन नसकिने भएको छ ।

राष्ट्रिय परीक्षा बोर्डले बिहीबार सार्वजनिक गरेको कक्षा १० (एसइई) को नतिजा यो वर्ष पनि विगतमा जस्तै बिग्रिएपछि यसअघिका कमजोरी सुधारपट्टि ध्यान नपु¥याएको प्रस्ट छ । परीक्षामा  सहभागी ४ लाख ५१ हजार २ सय ७५ विद्यार्थीमध्ये माथिल्लो ग्रेड पाउने विद्यार्थीको संख्या नगण्य देखिएको छ । ३.६ देखि ४ (ए प्लस)सम्म जिपिए ल्याउने विद्यार्थी ३.८२ प्रतिशत मात्र छन् । त्यसमा पनि गणितमा ५० प्रतिशत विद्यार्थीको नतिजा जिपिए १.६ भन्दा तल रहेको छ । गणितमा यति जिपिएसम्म ल्याउन नसकेका २ लाख २४ हजार ९ जना विद्यार्थी खासमा ‘फेल’ भएका हुन्।

पढाउन नजान्नेलाई सघाउने र जान्नेलाई प्रशंसित गर्दै शैक्षिक वातावरणमा सुधार ल्याउन कोसिस गरिएको भए परिस्थितिमा सुधार अवश्य आउने थियो । शिक्षा क्षेत्रलाई नीतिगत अस्थिरतामा राखेको र बलात् प्रगति देखाउन लागू गरिएको एसइई मुलुकको शैक्षिक उन्नयनका लागि बाधक बन्न पुगेको छ । यसले अभिभावकको सपना, सरकारको लगानी र विद्यार्थीको भविष्य सबैलाई समाप्त पार्ने निश्चित छ । शिक्षामा गरिने यस्तो खेलाँचीले यथार्थमै भविष्यमा नेपाललाई गम्भीर समस्यामा पार्नेछ । एकातिर ‘समृद्ध नेपाल र सुखी नेपाली’को सरकारी सपना छ भने अर्कोतिर शिक्षामा रहेको हेल्चेक्र्याइँले ‘सरकारी लगानी बालुवामा पानी’ सरह बन्न पुगेको छ ।
शैक्षिक उत्कृष्टता त्यतिबेला देखिन्छ, जतिबेला ठूलो संख्यामा माथिल्लो ग्रेड हासिल गर्ने विद्यार्थी हुन्छन् । सरकारले अक्षरांकन प्रणाली प्रयोग ग¥यो, तर यो विधिअनुसार सिकाइ शिक्षण विधिमा सुधार गर्न सकेन । अक्षरांकन लागू भएपछि विद्यार्थीको समग्र मूल्यांकनमा ध्यान दिनुपर्ने हुन्छ । विद्यार्थीको व्यक्तित्व विकास र सिकाइ अभ्यासलाई प्रभावकारी बनाउन तिनलाई सहयोग गर्ने वातावरण हुनुपर्छ । तर, राजनीतिक संलग्नताले थिल्थिलो भएका शिक्षकको उपस्थिति, शैक्षिक वातावरणको अभाव र शिक्षालाई रचनात्मक बनाउने प्रयोगको कमी अहिले देखिएको छ । राष्ट्रिय परीक्षा बोर्डले बिहीबार सार्वजनिक गरेको कक्षा १० (एसइई) को नतिजा यो वर्ष पनि विगतमा जस्तै बिग्रिएपछि यसअघिका कमजोरी सुधारपट्टि ध्यान नपु¥याएको प्रस्ट छ । परीक्षामा  सहभागी ४ लाख ५१ हजार २ सय ७५ विद्यार्थीमध्ये माथिल्लो ग्रेड पाउने विद्यार्थीको संख्या नगण्य देखिएको छ । ३.६ देखि ४ (ए प्लस)सम्म जिपिए ल्याउने विद्यार्थी ३.८२ प्रतिशत मात्र छन् । त्यसमा पनि गणितमा ५० प्रतिशत विद्यार्थीको नतिजा जिपिए १.६ भन्दा तल रहेको छ । गणितमा यति जिपिएसम्म ल्याउन नसकेका २ लाख २४ हजार ९ जना विद्यार्थी खासमा ‘फेल’ भएका हुन् । कुनै विद्यार्थी पनि फेल नहुने र सबै पास हुने भनेर पठनपाठनतर्फ विमुख पार्ने वातावरण सिर्जना गरिएको छ । कम्तीमा हिजो एसएलसी प्रणाली हुँदा फेल हुने डरले विद्यार्थीले पनि कोसिस गर्ने र सम्बन्धित स्कुलले समेत थप पहल गर्ने अवस्था थियो । डरभर केही नभएपछि शिक्षामा अहिलेजस्तो लथालिंग अवस्था सिर्जना हुन्छ नै ।

दाताहरूलाई पनि शतप्रतिशत प्रगति भएको देखाउन सजिलो हुने र स्कुल तथा शिक्षकलाई समेत जिम्मेवारीबाट उम्किन सजिलो पार्ने अहिलेको शैक्षिक व्यवस्थाले मुलुकलाई भने आगामी दिनमा ठूलो संकटमा पार्नेछ । मुलुकलाई विकास–निर्माणको बाटोमा हिँडाउन इन्जिनियरजस्ता प्राविधिक जनशक्तिको आवश्यकता पर्छ । मुलुकलाई स्वास्थ्य क्षेत्रमा योगदान गर्ने चिकित्सकको आवश्यकता पर्छ । अध्ययन÷अनुसन्धानमा पनि उसै गरी ध्यान दिनुपर्ने अवस्था छ । त्यसका लागि प्रतिस्पर्धात्मक क्षमता बोकेको शिक्षा अत्यावश्यक हुन जान्छ । अहिलेकै एसइई नजितासमेत निजी क्षेत्रका स्कुल नहुने हो भने कति भयावह हुँदो हो । निजी क्षेत्रका स्कुलमा राज्यको कुनै योगदान छैन । अभिभावकले आफ्ना सन्तानको भविष्यका लागि लगानी गरेका मात्र हुन् । तर, निजी क्षेत्रका स्कुलमा भन्दा ठूलो लगानी राज्यले सार्वजनिक स्कुलमा गरेको छ । त्यो लगानीलाई परिणाममुखी बनाउन सकेको भए निजी स्कुलमा गई ठूलो खर्च गर्नुपर्ने अवस्था आउने थिएन । सरकारले कम्तीमा आफ्नो लगानी भएका स्कुलको क्षमता बढाउन प्रयास गर्दा मात्रै पनि समग्र शैक्षिक उन्नयनमा मद्दत पुग्ने थियो । तर सरकारले यति जिम्मेवारी लिएको पनि देखिएन । खासगरी निजी क्षेत्रकै स्कुल सञ्चालनमा समेत सत्ताधारी दलकै सदस्यहरूको बढ्ता संलग्नताले पनि सार्वजनिक क्षेत्रका स्कुलको सुधारमा ध्यान दिइएन । सरकारी कर्मचारीका छोराछोरीले अनिवार्य सार्वजनिक स्कुलमै पढ्नुपर्ने भनिएको छ । स्कुलको शैक्षिक स्तर वृद्धि पनि नगर्ने र त्यहीँ गएर पढ्नुपर्ने बाध्यताले ती विद्यार्थीमाथि अन्याय हुने अवस्थासमेत यतिबेला मुलुकमा देखिँदै छ । शैक्षिक गुणस्तर यसरी खस्किएका बेला सरकारले शिक्षा विधेयकको तयारी गरिरहेको छ । त्यसको माध्यमबाट शिक्षा क्षेत्रमा सुधार गर्न प्रयास होला भन्ने अपेक्षा गरिरहेको अवस्था छ । यसअघि नै विवादमा आएको प्रतिवेदनका आधारमा यो विधेयक बनेका कारण पनि यति अनुमान गर्न सकिन्छ । जुन मुलुकले शिक्षालाई प्राथमिकतामा राखेर सुधार गर्न सक्दैन, त्यो मुलुकको भविष्य चिन्ताग्रस्त हुन्छ । एसइई परिणामलाई गम्भीरतापूर्वक लिँदै यसको सुधारमा लाग्न र नतिजा यो रूपमा आउनुमा कसको दोष भन्ने पत्ता लगाई कारबाही गर्न पनि सरकारको ध्यान जानुपर्छ ।






यसमा तपाईको मत

अन्य समाचार

नेपाल उड अन्तर्राष्ट्रिय प्रदर्शनी हुने

नेपाल उड अन्तर्राष्ट्रिय प्रदर्शनी हुने

मिडिया स्पेस सोलुसन्स प्रालि र फ्युचरेक्स ट्रेड फेयर एन्ड इभेन्टसले संयुक्त रुपमा आयोजना गर्दै आएको नेपाल उड इन्टरनेसनल एक्सपो तथा...

पोखरामा सिभिल बैंकको गण्डकी प्रदेश कार्यालय तथा शाखा

पोखरामा सिभिल बैंकको गण्डकी प्रदेश कार्यालय तथा शाखा

सिभिल बैंक लिमिटेडले आफ्नो गण्डकी प्रदेश कार्यालय तथा शिवचोक शाखा पोखरा महानगरपालिकाको शिवचोक–१० मा स्थापना गरेको छ । ...

वैदेशिक रोजगारको अनलाइन भुक्तानी सम्झौता

वैदेशिक रोजगारको अनलाइन भुक्तानी सम्झौता

वैदेशिक रोजगार विभाग र नेपाल क्लियरिङ हाउस (एनसिएचएल) बीच एनसिएचएलको कनेक्ट आइपिएस इ–पेमेन्ट प्रणालीमार्फत वैदेशिक रोजगार विभागकोे अनलाइन भुक्तानी संकलनका...

एपोलो टायरको ध्यान नेपालमा

एपोलो टायरको ध्यान नेपालमा

एपोलो टायरले नेपालमा आफ्नो कार्यालय स्थापना गरेको छ । ...

एन आई सि एसियाको कार्डबाट खरिद गर्दा सामसङको मोबाइलमा विशेष छुट

एन आई सि एसियाको कार्डबाट खरिद गर्दा सामसङको मोबाइलमा विशेष छुट

सामसङले  ग्यालेक्सी S10/S10 + तथा सामसङ ग्यालेक्सी Note10/ Note 10+ मा विशेष छुटको अफर ल्याएको छ । ...

गेमिंग ल्यापटप खरिद गाइड

गेमिंग ल्यापटप खरिद गाइड

२०२० मा कस्तो गेमिंग ल्यापटप किन्ने ? ...

एल.जी. ब्राण्डको प्रिमियम ब्राण्ड शप अब विराटनगरमा

एल.जी. ब्राण्डको प्रिमियम ब्राण्ड शप अब विराटनगरमा

सि.जी. इलेक्ट्रोनिक्स को १८ औं शोरुम तथा एल.जी को ८औं नयाँ प्रिमियम ब्राण्ड शप विराटनगरमा संचालनमा आएको छ । ...

राष्ट्रिय वाणिज्य बैंकको ५५औं वार्षिकोत्सव सम्पन्न

राष्ट्रिय वाणिज्य बैंकको ५५औं वार्षिकोत्सव सम्पन्न

राष्ट्रिय वाणिज्य बैंकको ५५औं वार्षिकोत्सव सम्पन्न भएको छ । ...

Ncell Footer Ad