लामो हिमपातको प्रभाव

खान नपाएर १४ सय पशु मरे

मङ्गलबार, २८ फागुन २०७५, ११ : २२ सन्तोष पोखरेल/सुशील थकाली

फागुन – झन्डै डेढ महिनासम्म परेको हिमपातका कारण पशु मरेपछि हिमाली जिल्ला मुस्ताङका किसानले करोडौं रुपैयाँ बराबरको क्षति बेहोर्नुपरेको छ।  मुस्ताङको माथिल्लो भेग लोमान्थाङका किसानले पालेकामध्ये अहिलेसम्म झण्डै एक हजार चार (१४ सय) पशु मरेको भेटिएका छन्। अझै केही भागमा प्रहरीसमेत पुग्न सकेको छैन। क्षतिको सबै विवरण आउन बाँकी छ। हिउँमा कति पशु पुरिएका छन् भन्ने यकिन भएको छैन। 

मुस्ताङका सहायक प्रमुख जिल्ला अधिकारी विश्वेश्वर रेग्मीका अनुसार लोमान्थाङ गाउँपालिका ३, ४ र ५ मा मात्र अहिलेसम्म एक हजार चार सय पशु मरेको अवस्थामा भेटिएका छन्। लोमान्थाङ गाउँपालिका १ र २ मा क्षतिको विवरण आउन सकेको छैन। ती वडामा पनि सयौंको संख्यामा पशु मरेको अनुमान गरिएको उनले बताए। ‘किसानले निकै क्षति भोग्नुपरेको छ। हिमपातले पशुपालनमा ठूलो नोक्सान पुर्याएको छ,’ रेग्मीले भने, ‘लामो समयको हिमपातले गर्दा आहाराविहीन भएका पशु भोकभोकै मरेका छन्।’

रेग्मीका अनुसार अहिलेसम्म नौ सय ८६ भेडा, एक सय २० च्यांग्रा, एउटा चौरीगाई, २९ गाई, २३ गोरु, दुई सय २५ याक मरेको फेला परेको छ। अरु थुप्रै पशु मरेको आशंका रहे पनि प्रहरी ती गाउँसम्म पुग्न सकेको छैन। ‘तीन दिन लगाएर प्रहरी लोमान्थाङको ती गाउँसम्म पुगेको छ। अब अरु गाउँसम्म पनि पुग्ने प्रयासमा छ,’ उनले भने, ‘अझै क्षतिको पूर्ण विवरण आइसकेको छैन। हामीले क्षति संकलनको प्रयास गरिरहेका छौं।’

किसानका अनुसार मुस्ताङमा एउटै भेडाको मूल्य झण्डै १५ हजार रुपैयाँ पर्छ। त्यस्तै च्यांग्राको मूल्य प्रतिगोटा २० हजार रुपैयाँ पर्छ। चौरीगाई एउटैको मूल्य ८० हजार रुपैयाँ पर्छ। याकको मूल्य कम्तीमा एक लाख २० हजार रुपैयाँ पर्छ। ‘अहिलेसम्म संकलित तथ्यांक र क्षति आँकलन गर्दा झडडै पाँच करोड रुपैयाँ बराबरको नोक्सान किसानले भोगेका छन्,’ सहायक प्रमुख जिल्ला अधिकारी रेग्मीले भने, ‘किसानले ठूलो क्षति भोगेका छन्। व्यावसायिक पशुपालन गरेका किसान मारमा परेका छन्।’ 

सहायक प्रजिअ रेग्मीले किसानको क्षतिबारे गृह र कृषि मन्त्रालयमा जानकारी गराउने र क्षतिपूर्तिका लागि पहल गर्ने बताए। लोमान्थाङ गाउँपालिकाको छोन्हुुप र चुम्जुङ गाउँको लेकमा रहेका ती पशु हिमपातले गर्दा अप्ठेरोमा परेका थिए। डेढ महिनासम्म लगातार हिउँ परेपछि पशुले खाने आहारासमेत पाएनन्। बारम्बार बाक्लो हिउँ थपिँदै गएर पशुले खाने बुट्यानसमेत पुरिएको रेग्मीले बताए।

‘दैनिक एक सयभन्दा बढीको संख्यामा पशु मरेको अनुमान छ,’ उनले भने, ‘झन्डै डेढ महिनादेखि ती पशु भोकभोकै परेका थिए। पशुलाई आहारा नै भएन। अनि भोकभोकै मरे।’ बचेका पशुका लागि पनि तत्काल घाँस र दानापानी पुर्याउन सकिने अवस्था नरहेको उनले बताए। ‘मान्छे नै तीन दिन लगाएर पुगेका छन्। अझै दुई फिट बाक्लो हिउँ छ। सबैतिर सेताम्य छ। अहिलेकै तरिकाले पग्लिँदा पनि अझै केही दिन समय लाग्छ,’ उनले भने।  

लगातार परेको हिउँ अझैसम्म पग्लिएको छैन। उपल्लो मुस्ताङको लोमान्थाङ गाउँपालिका–३, ४, र ५ मा हालसम्मकै धेरै पशुचौपाया मरेको जिल्ला प्रहरी कार्यालय मुस्ताङका प्रहरी निरीक्षक राजेन्द्र रेग्मीले बताए। रेग्मीका अनुसार हालसम्म ५८ जना किसानले पालेका पशु भोकभोकै मरेका हुन्। भारी हिमपातले गर्दा मुस्ताङको घरपझोङ गाउँपालिका–५, ठिनी स्थित कैसाङ लेकमा मात्र चारजना व्यवसायीको चौपाया मरेका छन्। स्थानीय भुपेन्द्र शेरचनको पाँच, निमाटसि गुरुङको चार, वीरबहादुर पुनको २८ र मनगुना थकालीको १५ गरी जम्मा ५२ चौरी मरेको उनले बताए।

प्रहरी निरीक्षक रेग्मीमा अनुसार उपल्लो मुस्ताङको लोमान्थाङका पशु व्यावसायीमध्ये स्थानीय लामा समूहको चार सय ५०, सिनु गुरुङको एक सय पाँच, ताम्जेन गुरुङको ६०, वाङ्दो गुरुङको ५०, रम्वाङ गुरुङको ४० र सोनाम गुरुङको २६ चौपाया मरेका छन्। ‘अझै कति पशु हिउँमा पुरिएका छन् भन्ने यकिन छैन। हिउँ पग्लिने क्रममा रहेकोले पुरिएका पशुको अवस्थामा थाहा भएको छैन,’ उनले भने, ‘धेरै पशु हिउँमा पुरिएको आशंका छ।’ 

किसानहरु भने बेलैमा पशुलाई स्याहारसुसार गर्न नपाउँदा नोक्सान भोग्नुपरेको बताउँछन्। स्थानीय पेमा गुरुङले राज्यले मुस्ताङलाइ बेवास्ता गरेको बताइन्। ‘स्थानीय किसानको कमाइ खाने मूल पेसा नै पशुपालन हो। तर तीनै पशु भोकभोकै मरेका छन्,’ उनले भनिन्, ‘यसबारे राज्य नै बेखबर भयो।’ हिउँमा पुरिएर पशु मरेको बारे ढिला गरी मात्र प्रहरीलाई जानकारी आएको थियो। बाक्लो हिउँले गर्दा आउजाउ समेत गर्न नपाएपछि पशु मरेको बारे जानकारी नभएको निरीक्षक रेग्मीले बताए। 

लेकमा रहेको भेडाच्यांग्रा चिसो बढ्ने देखेर गाउँनजिकको खर्कमा झारिए पनि बाक्लो हिमपातले खर्कसमेत पुरिएको थियो। हिउँ थुप्रिएपछि पशु भोकभोकै परेका थिए। ‘उच्च भेगमा हिमपात सुरु भएपछि लेकमा रहेका पशुलाई खर्कमा झारिएको थियो। तर, खर्कमा पनि उस्तै हिमपात भयो,’ निरीक्षक रेग्मीले भने, ‘बुट्यान समेत पुरिने गरी हिमपात भयो। त्यसपछि आहारा नै बन्द भयो र पशु भोकभोकै परे।’ 

मुस्ताङबाट प्रतिनिधित्व गरेका गण्डकी प्रदेश सदस्य इन्द्रधारा विष्टले पनि धेरै किसान मर्कामा परेको बताए। क्षतिपूर्तिका लागि पहल गर्ने उनले आश्वासन दिए। विष्टका अनुसार माथिल्लो भेगका झण्डै एक दर्जन घरका बासिन्दाको स्थायी पेसा नै पशुपालन हो। ती गाउँले बाह्रैमास टेन्टमा बस्छन् र ठाउँठाउँमा पशु चराउन जान्छन्। जाडो छल्न घर छाडेका गाउँलेका पशु पनि उनै किसानले यो बेला रेखदेख गरिदिन्थे।

लेकमा रहेर बुट्यान खाएर हुर्किएका ती पशुलाई यो बेला गोठालाले खर्कमा झारेका थिए। खर्कमा पनि उस्तै बाक्लो हिमपात भएपछि पशु भोकभोकै परेको उनले बताए। ‘भोकभोकै सयौं पशु मरे। त्यसको मार किसानले खेपेका छन्,’ उनले भने। उनका अनुसार त्यहाँका पशुले मान्छेले दिएको घाँस समेत खाँदैनन्। बुट्यानमा चर्ने बानी परेका पशु भोकै परेको विष्टले बताए। 






यसमा तपाईको मत

अन्य समाचार

नेपाल इन्भेस्टमेन्ट बैंकद्वारा जेबिल्स फाइनान्स लि. प्राप्ती

नेपाल इन्भेस्टमेन्ट बैंकद्वारा जेबिल्स फाइनान्स लि. प्राप्ती

नेपाल इन्भेस्टमेन्ट बैंक लिमिटेड (NIBL)ले जेबिल्स फाइनान्स लिमिटेडको सफल प्राप्ति पश्चात आफ्नो संयुक्त कारोबार प्रारम्भ गरेको छ। ...

हराएको कुकुर नाकको प्रिन्टबाट भेटाउने एप

हराएको कुकुर नाकको प्रिन्टबाट भेटाउने एप

हरेक मानिसको फिंगरप्रिन्ट बेग्ला बेग्लै भएजस्तै कुकुरको पनि नाकको छाप बेग्ला बेग्लै हुनेगर्दछ । ...

ईक्यानको शैक्षिक मेला ६० हजारद्वारा अवलोकन (भिडियो)

ईक्यानको शैक्षिक मेला ६० हजारद्वारा अवलोकन (भिडियो)

नेपाल शैक्षिक परामर्श संघ (इक्यान) को आयोजनामा शैक्षिक मेला सम्पन्न भएको छ। इक्यान शैक्षिक मेलाको १३ औ संस्करणलाई साठी...

म्याक ल्युब्रिकेन्टस्को डिलर मिट सम्पन्न

म्याक ल्युब्रिकेन्टस्को डिलर मिट सम्पन्न

सिप्रदी ट्रेडिङ्ग प्रा. लि तथा भारत पेट्रोलियमले काठमाडौंको हायात होटलमा म्याक ल्युब्रिकेन्टस्को डिलर मिट २०१९ कार्यक्रम सम्पन्न गरेको छ। ...

तीन वटा देशबाट मेगा बैंकको ‘मेगा रेमीट’ सेवा

तीन वटा देशबाट मेगा बैंकको ‘मेगा रेमीट’ सेवा

हङकङ, युएई र जोर्डनमा मेगा रेमीटको सञ्जाल विस्तार गरिएको हो। ...

ज्योति लाईफ इन्स्योरेन्सको “ज्योति केयर्स”

ज्योति लाईफ इन्स्योरेन्सको “ज्योति केयर्स”

जीवन बीमा सेवाको अतिरिक्त अन्य सेवासुविधा विस्तार गरी ग्राहकसेवा केन्द्रित योजना संचालन गर्ने क्रममा ज्योति लाईफ इन्स्योरेन्स कम्पनी लि. ले...

सिटी एक्सप्रेस फाउन्डेशनद्वारा मानव सेवा आश्रमलाई रु एक लाख  हस्तान्तरण

सिटी एक्सप्रेस फाउन्डेशनद्वारा मानव सेवा आश्रमलाई रु एक लाख हस्तान्तरण

सिटी एक्सप्रेस मनी ट्रान्सफरको १३ औं वार्षिकोत्सवको उपलक्ष्यमा मानव सेवा आश्रमलाई सिटी एक्सप्रेस फाउन्डेशन द्वारा रु एक लाख हस्तान्तरण। ...

एभरेस्ट एडद्वारा वृद्धाश्रमलाई सहयोग

एभरेस्ट एडद्वारा वृद्धाश्रमलाई सहयोग

एभरेस्ट एड एन्ड इभेन्ट म्यानेजमेन्टले कम्पनीको तेस्रो वार्षिकोत्सवको अवसरमा विभिन्न कार्यक्रम आयोजना गरेको छ। ...