हामीमा जवाफदेही बढी छ : सिईओ श्रेष्ठ

शनिबार, ०१ मङि्सर २०७५, १६ : ३४ नागरिक

56


खुला प्रतिस्पर्धाबाट २०७२ सालको चैतमा राष्ट्रिय वाणिज्य बैंकको प्रमुख कार्यकारी अधिकृतमा नियुक्त भएका किरणकुमार श्रेष्ठ निकै अनुभवी सिइओको रुपमा चिनिन्छन् । नेपाल बैंकमा लामो समय काम गरेको अनुभव उनीसँग छ । श्रेष्ठले नेपालकै सबैभन्दा ठूलो वाणिज्य बैंकको जिम्मेवारी सम्हालेको पनि साढे २ वर्ष भइसकेको छ । नेपाली जागिरे र व्यापारी बन्ने मानसिकताबाट माथि उठ्न नसकेको उनी बताउँछन् । बैंकिड क्षेत्रको पछिल्लो अवस्था, बैंकिड क्षेत्रले भोग्नु परेका चुनौती, समग्र देशको आर्थिक अवस्था लगायतका विषयमा नागरिक परिवारका लागि विष्णु बेल्वासेसँग श्रेष्ठले गरेको कुराकानीः

राष्ट्रिय वाणिज्य बैंकलाई सबैभन्दा ठूलो बैंक भन्छन् । के कारणले ठूलो बैंक भनिएको हो ? 

मुख्यतः चार कारणले यसलाई सबैभन्दा ठूलो बैंक भनिएको हो । एउटा, यो सरकारको पूर्ण स्वामित्वमा सञ्चालित एक मात्र बैंक हो । दोस्रो, यसका शाखा कार्यालय दुरदराजसम्म फैलिएका छन् । ७४ जिल्लामा २०६ शाखा छन् । तेस्रो, जनताको अपार विश्वास छ । सर्वसाधारणको विश्वासकै कारण अहिले हामीसँग १ खर्ब ६८ अर्ब निक्षेप संकलन गर्न सफल भएका हौं । यो बैंक ठूलो हुनुको चोथौ कारण यसका ग्राहक ३० लाख छन् । २७ लाखले निक्षेप संकलन गरेका छन् भने ३ लाखले कर्जा लिएका छन् । यी माथिका कारणले राष्ट्रिय वाणिज्य बैंकलाई सबैभन्दा ठूलो बैंक भनिएको हो ।

अन्य बैंकमा नभएका यस बैंकका विशेषता ?

पहिलो विशेषता त हाम्रो बैंकमा निक्षेप र कर्जा लिने ग्राहक साना छन् । १ लाख भन्दा कम निक्षेप संकलन (डिपोजिट) गर्ने ७० प्रतिशतभन्दा माथि छन् । त्यस्तै ५० लाखसम्म कर्जा लिने ६० प्रतिशत छन् । सानामा नै बढी केन्द्रित छौं । त्यसैगरी, दोस्रो विशेषता भनेको सस्तो ब्याज दरमा हामी ऋण दिन्छौं । हाम्रो आधार दर (बेस रेट) ६.२० प्रतिशत छ । तेस्रो विशेषता, निक्षेपको ब्याजदर बढी छ । हामीले मुद्दती खातामा १०.५० प्रतिशतसम्म ब्याज दिने गरेका छौं । हुन त हामीकहाँ विभिन्न समूहलाई लक्षित गरेर वचत खाता सञ्चालन गरका छौं । महिला, वृद्ध लगायतका वचत खाता सञ्चालनमा छन् । ती खातामा राखिएको रकमको ब्याजदर पनि फरक–फरक छ ।

अहिले राजनीतिक स्थायित्व आएको छ । बैंकका लागि यो उपयुक्त अवसर भएको भनिन्छ नि ? 

राजनीतिक स्थायित्व आएको छ । बैंकका लागि यो ठूलो कुरा हो । स्थायी सरकारले स्थिर नीति निर्माण गर्छ । दीर्घकालीन रुपमा निर्माण गरिने स्थायी नीतिले समग्र विकास निर्माणमा सहयोग पुग्छ । विकासतर्फ लम्कन लागेको हाम्रो जस्तो मुलुकका लागि फाइदा पुग्ने छ । पूर्वाधार विकासको काम बढी हुन्छ । पूर्वाधार, यातायात, सञ्चारको विकास हुन्छ । पूर्वाधार निर्माणले गति लिएसँगै सिमेन्ट, डन्डी लगायतका उद्योग स्थापना हुन्छन् र रोजगारीका सम्भावना प्रशस्त मात्रामा हुन्छन् ।

अहिले बैंकका लागि मुख्य चुनौती के हुन् ?

बैंकका लागि लगानीयोग्य पुँजी (तरलता)को अभाव मुख्य चुनौती बन्दै गएको छ । गत वर्ष बैंकहरुले लगानीयोग्य पुँजीको अभाव खेप्न बाध्य भएका थिए । अहिले पनि त्यही स्थिति आउने सम्भावना बढेको छ । लगानीयोग्य पुँजी बैंकलाई चाहिने जति हुँदैन कि भन्ने छ । निक्षेप संकलन जुन अनुपातमा बढेको छ, त्यसको तुलनामा कर्जा लगानी निकै बढेको छ । कर्जा लगानी र निक्षेप संकलन बीचको ‘ग्याप’ निकै बढी छ । त्यसले समस्या पार्ने स्थिति देखिने सम्भावना बढेको छ ।

बैंकमा निक्षेप संकलन किन नभएको हो । सर्वसाधारणसँग पैसा नै नभएर हो त ? 

सर्वसाधारणसँग भएको रकम सबै बैंकिङ प्रणालीमा आउँदैन । ग्रामीण दुरदराजसम्म बैंक पुग्न सकेका छैनन् । बैंकका शाखा पुगेका ठाउँमा पनि बैंकले दिने ब्याज भन्दा बढी ब्याज अरुले दिएका छन् । बैंकले दिने ब्याजदर भन्दा बढी ब्याजदरमा लगानी गरेका छन् । त्यसैगरी, बैंकमा पैसा राख्न झन्झट मान्ने र घरमा राख्दा सजिलो मान्ने गरेका कारणले पनि बैंकिङ प्रणालीमा रकम नआएको हो । त्यसैले पनि रकम अभाव भएको हो ।

स्रोत खुलाउनु पर्ने व्यवस्था छ । यसले पनि त कतिपय अवैध धन बैंकिङ च्यानलमा नआएको होला नि ? 

त्यो पनि हो । कन्तुरामा पैसा राख्ने चलन अहिले पनि छ । अवैध धन स्रोत खुलाएर मात्र बैंकमा राख्नुपर्छ भन्ने अन्तर्राष्ट्रिय मान्यता छ । त्यसैले पनि अवैध धन बैंकमा राख्न डराउनु पर्ने हुन्छ ।

अनौपचारिक क्षेत्रमा प्रशस्त रकम छ भन्ने गरिन्छ । कति होला त्यस्तो रकम ? 

यति नै छ भनेर त भन्न सक्ने अवस्था त छैन । वास्तविक तथ्यांक पनि छैन । तर, उल्लेख्य मात्रमा अनौपचारिक क्षेत्रमा रकम छ भन्ने गरिन्छ । यति प्रतिशत नै छ भन्न सकिँदैन ।

के असर गर्छ त त्यस्तो रकमले ? 

बैंकिङ प्रणालीमा नआउनेबित्तिकै रकम एकीकृत हुँदै। जहिले पनि लगानीयोग्य रकमको अभाव भइरहन्छ । कर्जाको ब्याजदर उच्च हुन्छ । समाजमा अनैतिक काम बढी हुन्छन् । 

अनौपचारिक क्षेत्रका त्यस्ता रकम औपचारिकतामा ल्याउन के गर्नु पर्ला ? 

पहिलो कुरा त वित्तीय सचेतता बढाउनुपर्ने हुन्छ । अहिले बैंकिङ पहुँच केवल ४०–४२ प्रतिशत जनसंख्यामा मात्र पुगेको छ । त्यसैगरी, सबै स्थानीय तहमा बैंकका शाखा पुर्‍याउनु पर्छ । अहिले ७५३ स्थानीय तहमध्ये ६६६ तहमा मात्र बैंकका शाखा पुगेका छन् । अहिले पनि दुर्गम क्षेत्रमा बैंकका शाखा पुगेका छैनन् । सुविधा सम्पन्न ठाउँमा मात्रै बैंकका शाखा पुगेर हुँदैन । अहिले पनि बैंक भएको ठाउँमा पुग्न ४/५ दिन हिँड्नुपर्ने अवस्था छ । त्यसलाई घटाएर १ घण्टाको दुरीमा बैंकमा पुग्न सक्ने हुनुपर्छ । अनौपचारिक क्षेत्रबाट औपचारिकतामा ल्याउन इन्फर्मल सेक्टरलाई निरुत्साहित गर्ने खालको कानुन बनाउनु पर्छ । बैंकिङ च्यानलमा हुने लामो प्रक्रियालाई सरल र सहज बनाउनु पर्छ ।

ब्ल्याक मनीलाई ह्वाइट मनी बनाउने कुरा आएको छ । यसमा तपाईंको विचार के छ ?

ब्ल्याक मनी आफैँमा नराम्रो हो । आपराधिक क्रियाकलापमा त्यस्तो धन जाने गरेको छ । ब्ल्याकलाई ह्वाइट बनाउन सकिँदैन । बरु वर्गीकरण गरेर नीतिगत रुपमा केही सहजीकरण गर्न सकिन्छ र त्यस्तो रकमा औपचारिक क्षेत्रमा ल्याउन सकिन्छ ।

पछिल्लो समय खर्च गर्ने तौरतरिकामा पनि परिवर्तन आएको हो ?

वचत गर्ने बानीको कमी हुँदै गएको छ । उपभोक्तावादी चिन्तन बढी देखिन थालेको छ । रेमिट्यान्सको पैसा जताबाट आयो त्यतै फर्किदै गएको छ । रेमिट्यान्सको रकम कार, जीप, फ्रिज, टिभी किन्नमा नै सकिने गरेको छ । त्यस्ता विलासिताका वस्तु खरिद गरेको पैसा नेपालमा रहँदैन । विदेश नै जान्छ । 

तरलताको अभावको समस्या समाधान गर्न के गर्नु पर्ला ?

राष्ट्र बैंकले कर्जा पुँजी निक्षेप (सिसिडी) दर ८० प्रतिशत कायम गरेको छ । यसको अर्थ बैंकले संस्थागत वा सर्वसाधारणबाट लिएको निक्षेप ८० प्रतिशत मात्र लगानी गर्न पाइन्छ र २० प्रतिशत लगानी गर्न पाइँदैन । कर्जा र निक्षेप सन्तुलन रुपमा बढाउँदै जानुपर्छ । कर्जा र निक्षेप सन्तुलन रुपमा वृद्धि नगर्ने हो भने समस्या आउन सक्छ । गत वर्ष कर्जा बढ्ने र निक्षेप नबढ्ने भएकाले समस्या आएको थियो । सरकारले गर्ने पुँजीगत खर्च समय समयमा हुन थाल्यो भने त्यति समस्या नआउला । अन्यथा समस्या आउन सक्छ । रेमिट्यान्सको वृद्धिदरमा कमी आएको छ । निक्षेपको वृद्धिदर पनि कमी छ । तर, हरेक वर्ष कर्जाको माग बढेको छ । निक्षेप बढाउन सकिएन भने संकट आउँछ । बैंकले पनि नाफा यो वर्ष यति गर्नुपर्छ भन्दै लगानीलाई जोड दिने गरिन्छ । यसले गर्दा समस्या आउने हो । 

लगानीयोग्य पुँजीको अभाव हटाउन बैंकहरुलाई विदेशी मुद्रामा ऋण लिन दिन पाउने सुविधा दिएको छ नि ? 

लगानीयोग्य पुँजीको अभाव हुन नदिनका लागि यो पनि उपयुक्त उपाय हो । विश्वभर नै चलेको मान्यता हो ।

तपाईंको बैंकले लगानीयोग्य रकमको अभाव कत्तिको खेप्नु परेको छ ?

हामीलाई लगानीयोग्य रकमको अभाव छैन । हाम्रो बैंकको सिसिडी रेसियो ६८ प्रतिशत मात्र छ । अझै १२ प्रतिशत लगानी गर्ने पैसा हामीसँग छ । यसको अर्थ १९÷२० अर्ब लगानी गर्न सक्छौं ।

राष्ट्रिय वाणिज्य बैंक सबै कुरामा अब्बल भन्नुभयो, कमजोरी पनि त होलान् नि ? 

सरकारको पूर्ण स्वामित्वको बैंक भएकाले सचेत भएर लगानी गर्नुपर्ने हुन्छ । नियम पुर्‍याएर लगानी गर्नुपर्ने हुन्छ । प्रक्रिया पुर्‍याउन लामो समय लाग्न सक्छ । जवाफदेहीता बढी छ । केही तलमाथि गर्नु हुँदैन । हाम्रो कर्मचारी भर्ना लोकसेवाले गर्छ । लेखापरीक्षण महालेखाले गर्ने गर्छ । रकम हिनामिना भयो भने अख्तियारले हेर्ने गर्छ । निर्णय गर्दा धेरै विचार पुर्‍याएर गर्नुपर्ने हुन्छ ।

कृषि विकास बैंकका कर्मचारी राष्ट्रिय वाणिज्य बैंकमा धमाधम ल्याउन थाल्नु भयो भन्ने आरोप छ नि ?

म यहाँ आएको करिब साढे २ वर्ष भएको छ । यसबीचमा १२ सय कर्मचारी भर्ना भए होलान् । तीमध्ये धेरैजसो कृषि विकास बैंकबाट आएका रहेछन् । केही कर्मचारीलाई कृषि विकास बैंक रित्ताएर नै आयो कि क्या हो भनेर सोध्ने गर्थे । लोकसेवाको जाँचबाट पास भएकालाई ल्याउने हो । कृषि विकास बैंकमा काम गरेकालाई लोकसेवाको जाँच पास गर्न सहज हुने भएकाले पनि त्यसरी आउन पुगेका होलान् । हामीले जानीजानी कृषि विकास बैंकका कर्मचारी ल्याउने कुरा हुँदैन र ल्याउन पनि सकिँदैन ।

अहिले बैंकलाई सक्षम जनशक्ति टिकाउन कत्तिको समस्या छ ? 

सक्षम जनशक्ति त छन् तर त्यसलाई टिकाउन सक्ने क्षमता छैन । कर्मचारीले अर्को बैंक वा ठाउँमा जान्छु भन्न थाले भने शुभकामना दिनेबाहेक केही गर्न सकिँदैन ।

तपाईंको बैंकको खराब कर्जा कति छ ? 

राष्ट्रिय वाणिज्य बैंकको इतिहास हेर्ने हो भने ६० प्रतिशतसम्म खराब कर्जा पुगेको थियो तर निरन्तरको प्रयासपछि निकै घटेको छ । अहिले ४.२ प्रतिशत मात्र खराब कर्जा छ ।

तपाईंको नजरमा लगानीका लागि आकर्षक क्षेत्र के–के हुन् ? 

जलविद्युत, पर्यटन र कृषि लगानीका आकर्षक क्षेत्र हुन् । ठूला–साना उद्योगधन्दा स्थापना गर्ने क्रम पनि बढेको छ । त्यसक्षेत्रमा पनि बैंकले लगानी बढाउँदै गएका छन् । पछिल्लो समय सिमेन्ट, औषधी लगायतका उद्योग खोल्ने क्रम बढेको छ । सबैभन्दा अग्लो हिमाल सगरमाथा हेर्न नेपालबाहेक अन्य ठाउँबाट सम्भव छैन । यस्ता ठाउँको प्रचार प्रसार र सगरमाथासम्म जाने बाटोघाटोको उचित व्यवस्था गर्न सकिएमा नेपाल विदेशी पर्यटकको आकर्षक गन्तव्य हुने थियो र समृद्धितर्फ लम्कने थियो ।

कृषिमा लगानी बढ्न नसकेको देखिन्छ, कारण के होला ? 

कृषिलाई व्यावसायीकरण गरेर जानुपर्छ । अहिले बजारीकरणको समस्या छ । उत्पादकले कम मूल्य पाइरहेका छन् भने उपभोक्ताले चर्को मूल्य तिर्नु परेको छ । बीचमा बसेका व्यापारीले धेरै कमिसन खाइरहेका छन् । उपभोक्ता र उत्पादक बीचको खाडल बढी छ । त्यस्तो ग्यापलाई समाधान गर्नुपर्छ । तराईको लालबन्दीमा २ रुपैयाँ किलोमा पाइने तरकारी यहाँ आउँदा ४० रुपैयाँ पर्नेगर्छ । यो चिन्ताजनक विषय हो । व्यावसायिक रुपमा कृषि पेसा अँगाल्ने कम छन् । कृषि पेसाको आकर्षण घट्दो छ । त्यसैले पनि लगानी नबढेको हो ।

नेपालमा उद्योगधन्दा खोल्ने भन्दा व्यापार गर्ने बढी छन्, हगि ? 

उद्योगधन्दा चलाउन निकै कठिन हुन्छ तर व्यापार गर्न निकै सजिलो हुन्छ । व्यापार अरुले उत्पादन गरेको सामान कम मूल्यमा खरिद गर्ने र बढी मूल्यमा बेच्ने काम हो । बीचको मार्जिन खाने काम मात्र व्यापारीको हो । व्यापार गर्न त्यति समस्या छैन् किनभने अरुले उत्पादन गरेको वस्तु नाफा खाएर अरुलाई बिक्री गर्ने हो । तर, उद्योग स्थापना गर्र्न त आफैँ खट्नु पर्ने, गुणस्तरीय उत्पादन गर्नुपर्ने, उत्पादित सामान अन्य सामानको तुलनामा कम मूल्यमा बिक्री गर्नुपर्ने हुन्छ । मूल्य र गुणस्तरमा प्रतिस्पर्धा गर्नुपर्छ । अन्यथा अर्कोले विस्थापित गरिदिने डर हुन्छ । त्यसैले उद्योग स्थापना गर्न कठिन हुन्छ । हामीलाई उद्योग चाहिने हो । हामीले व्यापार गर्न जान्यौँ तर उद्योग स्थापना गर्न सकेनौं । हामी व्यापारी र जागिरे मानसिकताबाट माथि उठ्न सकेनौँ ।

परिवारका बारेमा बताइदिनुस् न ? 

श्रीमती, दुई छोरा छौं । श्रीमती शान्ता श्रेष्ठ त्रिविको पाठ्यक्रम विकास केन्द्रमा काम गर्छिन् । जेठो छोरो मनीष श्रेष्ठ इन्जिनियर हो । उसको विवाह भइसकेको छ । बुहारीले पनि काम गर्छिन् । कान्छो छोरो आलोक पढ्दै छ । 

दैनिकी कसरी बित्छ ? 

बिहान ६ बजे उठ्छु । नित्यकर्मपछि कालो चिया पिउँछु । एक घण्टा योगमा बिताउँछु । त्यसैबीचमा भजन सुन्ने, रविशंकरको वचन सुन्नेलगायतका काम हुन्छन् । ७.३० बजे हल्का नास्ता गर्छु । ८.५० देखि ८.४५ बजेसम्ममा तयार हुन्छु र ९ बजे अफिस हिँड्छु । धेरैजसो बेलुका बोर्डको मिटिङ हुन्छ । अन्य काम पनि बेलुका हुने हुँदा प्रायः ८ बजे घर पुग्छु । ८ देखि ११ बजेसम्म पढछु । ११ बजे सुत्छु ।

खानपिन ? 

म मांसाहारी हुँ । चिल्लो, पिरो खान्नँ र रक्सी पिउँदिनँ । पहिले रक्सी पिउँथेँ, अहिले छाडेँ । बैंकमा प्रमुख कार्यकारी अधिकृत हुनु र रक्सी छाड्नु एकै समय जस्तै भएको छ । स्वज्ञानले रक्सी पिउन छाडेको हुँ ।

घुमफिर ? 

म प्रायः शुक्रबार उपत्यकाबाहिर जान्छु । बाहिर जाँदा पत्नीलाई समेत लिएर जान्छु ।

शिक्षा ? 

संखुवासभाको चैनपुरमा २०१४ असार २३ जन्मेँ । अहिले ६० वर्षको भएँ । सानो ठिमी तथा जनप्रशासन क्याम्पसबाट उच्च शिक्षा लिएँ । चार वर्ष जति पढाउने काम पनि गरेँ । २०४३ साल भदौ १ गतेबाट नेपाल बैंकमा काम गर्न सुरु गरेँ । नेपाल बैंकमा महाप्रबन्धक थिएँ । २०७१ सालमा त्यहाँ छाडेँ । २०७२ चैत २८ गते खुला प्रतिस्पर्धाबाट राष्ट्रिय वाणिज्य बैंकको प्रमुख कार्यकारी अधिकृत भएँ । अझै ८÷१० वर्ष काम गर्ने सोच छ र काम गर्न सक्छु जस्तो लागेको छ ।

केही शोख पनि छ कि ? 

हिँडडुल गर्न मनपर्छ । पठनमा रुचि छ । समसामयिक विषयमा लेखिएका पुस्तकहरु बढी पढने गर्छु ।








यसमा तपाईको मत

तपाईंको रुचि अनुसारको समाचारको लागि खाता खोल्नुहोस् ।

अन्य समाचार

हरेक विन्डोज प्रयोगकर्ताले जान्नै पर्ने किबोर्ड सटकर्टहरु

हरेक विन्डोज प्रयोगकर्ताले जान्नै पर्ने किबोर्ड सटकर्टहरु

यसले काम गर्ने गतिलाई बढाउँछ भने समयको पनि बचत हुन्छ | ...

युट्यूबले फेक अकाउन्टहरु बन्द गर्दै - थुप्रै च्यानलको सब्सक्राइबर घट्ने सम्भावना

युट्यूबले फेक अकाउन्टहरु बन्द गर्दै - थुप्रै च्यानलको सब्सक्राइबर घट्ने सम्भावना

यसरी फेक सब्सक्राइबर हटाउने काम आज देखि सुरु भएर डिसेम्बर २१ सम्म हुनेछ । ...

कस्तो माइक्रोवेभ किन्ने ?

कस्तो माइक्रोवेभ किन्ने ?

तपाईं पनि नयाँ माइक्रोवेभ किन्ने सोचमा हुनुहुन्छ भने यी कुराहरु ध्यानमा राख्नुहोस् : ...

सुजुकीले ल्यायो नयाँ स्कूटर - सुजुकी बर्गम्यान

सुजुकीले ल्यायो नयाँ स्कूटर - सुजुकी बर्गम्यान

यो स्कूटरले नेपाली बजारमा पहिले देखि उपलब्ध भएका होन्डा ग्राजिया, टिभीएस एनटोर्क र हालै रिलिज भएको भेस्पा नोट्टेसंग प्रतिस्पर्धा गर्नेछ...

यो हो 5G सपोर्ट गर्ने प्रथम स्मार्टफोन प्रोसेसर

यो हो 5G सपोर्ट गर्ने प्रथम स्मार्टफोन प्रोसेसर

क्वाल्कमका अनुसार यस स्मार्टफोन प्रोसेसरले 5G नेटवर्कमा बहु जीबीसम्मको डाउनलोड स्पिड प्रदान गर्न सक्नेछ | ...

यसरी बनाउनुहोस् तपाईंको आफ्नै अक्षरको कम्प्युटर फन्ट

यसरी बनाउनुहोस् तपाईंको आफ्नै अक्षरको कम्प्युटर फन्ट

माइक्रोसफ्टको फन्ट मेकर एपबाट आफ्नै अक्षरको फन्ट बनाउन सम्भव छ ! ...

लन्च भयो नयाँ भेस्पा स्कूटर - भेस्पा नोट्टे

लन्च भयो नयाँ भेस्पा स्कूटर - भेस्पा नोट्टे

यो स्कूटरले नेपालमा उपलब्ध अन्य १२५ सिसिका स्कूटरहरुसंग प्रतिस्पर्धा गर्ने छ | ...

स्मार्टफोन चोरी भयो ? यी गर्नुहोस्

स्मार्टफोन चोरी भयो ? यी गर्नुहोस्

यदि स्मार्टफोन हरायो वा चोरी भइहाल्यो भने यी गर्नुहोस् : ...