निःशुल्क शिक्षा कार्यान्वयन कठिन

आइतबार, २१ असोज २०७५, ०७ : ४९ रूबी रौनियार

काठमाडौं - सरकारले शिक्षामा सबै बालबालिकाको पहुँच पु-याउने लक्ष्यसहित अनिवार्य तथा निःशुल्क शिक्षा ऐन हालै कार्यान्वयनमा ल्याएको छ। तर, सरकारले शिक्षक व्यवस्थापनबिनै ऐन कार्यान्वयनमा ल्याउँदा ठूलो चुनौती थपिएको छ। सरकारले गठन गरेको शिक्षक दरबन्दी पुनर्वितरणसम्बन्धी प्रतिवेदन २०७५ ले शिक्षक व्यवस्थापनबिना सार्वजनिक शिक्षा सुधार गर्ने कार्य कठिन रहेको औंल्याएको छ।

शिक्षा मन्त्रालयका पूर्वसचिव महाश्रम शर्माको संयोजकत्वमा गठित समितिले प्रधानमन्त्रीलाई बुझाएको प्रतिवेदनले कुल सामुदायिक विद्यालयमध्ये प्राथमिकदेखि माध्यमिकसम्मका ३ हजार ७१ विद्यालयमा एकजना शिक्षकको पनि दरबन्दी नभएको प्रस्ट्याएको छ। प्रतिवेदनका अनुसार २०७३ को तथ्यांकमा कक्षा १–५ सम्म अध्ययन गराइने १ हजार ४ सय ८१ विद्यालय, कक्षा ६–८ सम्म अध्ययन गराइने १ हजार ७१ सार्वजनिक विद्यालय र कक्षा ९ र १० अध्ययन गराइने ५ सय ४ विद्यालय गरी कुल ३ हजार ७१ विद्यालयमा एकजना पनि शिक्षकको दरबन्दी नरहेको उल्लेख छ । प्रतिवेदनमा ७ हजार ४ सय ३० विद्यालयमा एकजना मात्र शिक्षकको दरबन्दी रहेको र ७ हजार ५ सय ६ ० विद्यालयमा दुई शिक्षकको दरबन्दी रहेको उल्लेख छ। ‘अधिकांश विद्यालयमा विषयगत शिक्षकसमेत छैनन्,’ संयोजक शर्माले भने, ‘यसले गर्दा सार्वजनिक विद्यालयमा नियमित पठनपाठन नभएको अवस्था छ ।’ उनले देशमा सञ्चालित कुल माविमध्ये कक्षा ९ र १० का लागि ७१ विद्यालयमा मात्र विज्ञान, अंग्रेजी र गणित गरी तीनवटै विषयका शिक्षक छन्।’

सरकारले सार्वजनिक शिक्षा सुधारका लागि अध्ययन गर्न गठन गरेको शिक्षक दरबन्दी पुनर्वितरण सुझाव कार्यदलले प्रधानमन्त्रीलाई असोज २ गते बुझाएको अध्ययन प्रतिवेदनमा कक्षा ६–१२ सम्म ५७ हजार ५२ शिक्षक अभाव रहेको समितिका सदस्य एवं शिक्षक महासंघका अध्यक्ष बाबुराम थापाले बताए। उनले सरकारले हालै कार्यान्वयनमा ल्याएको अनिवार्य तथा निःशुल्क शिक्षा ऐनलाई कार्यान्वयनमा ल्याउन शिक्षकको यस्तो अवस्थाले निकै चुनौती थपिदिएको बताए । उनले भने, ‘अध्ययनक्रममा हामी पनि चकित बनेका थियौं। सार्वजनिक विद्यालयमा कक्षा ६ माथि पठनपाठन हुने विद्यालयमा विषयगत शिक्षक नै छैनन्।’

सार्वजनिक विद्यालयका विद्यार्थीको पठनपाठनको अवस्था निकै दयनीय छ। सरकारले पूर्वतयारी नगरीकनै निःशुल्क अनिवार्य शिक्षा ऐन कार्यन्वयनमा ल्याएर थप चुनौती थपिदिएको उनको भनाइ छ।

पूर्व शिक्षा सचिव शर्माको संयोजकत्वमा गठित ९ सदस्यीय समितिले ७५ दिनमा तयार पारेको प्रतिवेदनमा देशभरि कुल २९ हजार ८ सय १९ सार्वजनिक विद्यालयमा प्राथमिक तह (कक्षा १–५) मा शिक्षकको संख्या बढी रहेको औंल्याएको छ। यो तहमा देशभरिमा ८ सय ७९ शिक्षक बढी रहेको प्रतिवेदनमा उल्लेख छ । ‘प्राथमिक तहका विद्यालयमा १० भन्दा कम विद्यार्थी संख्या रहेका स्कुल समायोजन गर्न सकेमा १५ सय शिक्षक बढी हुन्छन्,’ शर्माले नागरिकसँग भने, ‘निम्नमाध्यमिक तह (कक्षा ८–८) मा २४ हजार ९ सय १२ शिक्षक अपुग छ भने कक्षा ९ र १० मा २४ हजार ३ सय ४० शिक्षकको अभाव छ। कक्षा ११ र १२ मा ७ हजार ८ सय ५ शिक्षक चाहिन्छ ।’ यस्तो अवस्थामा ठूलो शैक्षिक दुर्घटना हुन सक्ने उनको ठहर छ। ‘सरकारले पहिल्यै आपना विद्यालयको अवस्था बुझेर पर्याप्त बजेट, शिक्षक तथा शैक्षिक सामग्रीको व्यवस्थापन गरी मात्र ऐन कार्यान्वयन गरेको भए उपलब्धिमूलक हुन्थ्यो,’ शर्माले भने।

प्रतिवेदनका अनुसार हाल देशभरिमा अंग्रेजी, विज्ञान र गणित विषयका मावि तह (कक्षा ९ र १०) मा कुल ६ हजार ५ सय १ मात्र शिक्षक छन् भने कक्षा ६–८ सम्म तिनै विषयका ९ हजार ८ सय ५९ शिक्षक दरबन्दीमा कार्यरत छन्। शर्माले तत्काल देशभरिका सार्वजनिक विद्यालयमा विद्यार्थी संख्याका आधारमा शिक्षक दरबन्दी मिलाउनुपर्ने सुझाए।

विद्यालय शिक्षामा जाइकाको ३१ करोड

रूबी रौनियार

काठमाडौं - सरकारले हालै कार्यान्वयनमा ल्याएको विद्यालय शिक्षाको नयाँ पाठ्यक्रम कार्यन्वयनका लागि जपान सरकारले ३१ करोड रकम सहयोग गर्ने भएको छ । विद्यालय क्षेत्र विकास आयोजनाअन्तर्गत ल्याइएको विद्यालय शिक्षाको नयाँ पाठ्यक्रम कार्यान्वयनमा जाइकाबाट उपलब्ध हुने रकम खर्च गरिने शिक्षा मन्त्रालयले जनाएको छ।

नेपालको शिक्षा क्षेत्रको गुणस्तरसम्बन्धी काममा निरन्तर लगानी गर्दै आएको जापान सरकारले यस वर्ष विद्यालयस्तरको पाठ्यक्रमले व्यवस्था गरेको जीवनपर्यन्त सिकाइका अवसर प्रवद्र्धन गर्न ३० करोड ८ लाख रकम सहयोग गर्ने भएको हो । सरकारले कार्यान्वयनमा ल्याएको विद्यालय क्षेत्र विकास योजना (०७३–२०८०) अन्तर्गत नै विद्यालय शिक्षाको नयाँ पाठ्यक्रम तय भएको हो। शुक्रबार आयोजित एक कार्यक्रममा नेपालका लागि जापानी राजदूत मासामिची साइगो र अर्थ मन्त्रालयका सहसचिव कृष्ण नेपालबीच विद्यालय क्षेत्र विकास कार्यक्रम–तेस्रो वर्ष (२०१८/१९) का लागि नेपाल सरकारलाई सो रकम अनुदान सहयोग प्रदान गर्ने सहमति भएको छ।

अर्थ मन्त्रालयमा भएको कार्यक्रममा अनुदान सहयोग सम्झौतापत्रमा नेपाल सरकारका तर्फबाट अर्थ मन्त्रालयका सहसचिव नेपाल र जाइका नेपालका प्रमुख जुन साकुले हस्ताक्षर गरेका छन्। जाइकाको पछिल्लो सहयोगबाट नेपालले लिएको दिगो विकासका लक्ष्यअन्तर्गतको चौथो उद्देश्य सबैका लागि समावेशी तथा समतामूलक गुणस्तरीय शिक्षा सुनिश्चित गर्ने र जीवनपर्यन्त सिकाइका अवसर प्रवद्र्धन गर्ने विषयसँग मेल खाने गरी कार्यक्रम तय भएको जुन साकुमाले बताए।

विद्यालय क्षेत्र विकास कार्यक्रमको मुख्य उद्देश्य नेपाललाई शिक्षा क्षेत्रमा चाहिने जनशक्ति विकास गर्नुका साथै नेपाललाई २०३० सम्म मध्यआय भएको मुलुकतर्फ डो¥याउनु रहेको उनले जानकारी दिए।








यसमा तपाईको मत

अन्य समाचार

टेलिकमको ‘डाटा रोमिङ प्याक’

टेलिकमको ‘डाटा रोमिङ प्याक’

नेपाल टेलिकमले अन्तर्राष्ट्रिय रोमिङ सेवा लिई भारत भ्रमणमा जाने कम्पनीका मोबाइल प्रयोगकर्ताका लागि ‘डाटा रोमिङ प्याक’ सञ्चालन गरेको छ ।

सिथोसको एआई सेवा नेपालमा

सिथोसको एआई सेवा नेपालमा

अमेरिकी कम्पनी सिथोसले नेपालमा सेवा विस्तार गर्ने भएको छ । ...

सिटिजन्सको कम्पनी सचिवमा श्रेष्ठ

सिटिजन्सको कम्पनी सचिवमा श्रेष्ठ

सिटिजन्स बैंक इन्टरनेसनलको सञ्चालक समिति बैठकले राजेन्द्रलाल श्रेष्ठलाई कम्पनी सचिवमा नियुक्त गरेको छ । ...

कोकको एक्टिभेसनमा आँचल शर्मा

कोकको एक्टिभेसनमा आँचल शर्मा

कोकको दसैं तिहार अभियानको चौथो संस्करणको ग्राउन्ड एक्टिभेसनमा अझ बढी रौनक थप्न अभिनेत्री आँचल शर्माले २२, २३ र २४ अक्टोबरमा...

किसान पाइप प्रडक्टको डिलर मिट

किसान पाइप प्रडक्टको डिलर मिट

किसान पाइप प्रडक्टस् प्रालिले विराटनगरमा डिलर मिट सम्पन्न गरेको छ । ...

सिटी एक्सप्रेस र एन् एस् क्यास पोइन्टमा उपहार

सिटी एक्सप्रेस र एन् एस् क्यास पोइन्टमा उपहार

सिटी एक्सप्रेस मनि ट्रान्सफर र एन् एस् क्यास पोइन्ट/लु लु एक्सचेन्ज मलेशियाको संयुक्त पहलमा स्क्त्र्याच एण्ड विन प्रमोसन अगस्ट १०,२०१९...

पल्सर एनएस २०० अब एबीएसमा

पल्सर एनएस २०० अब एबीएसमा

हन्सराज हुलासचन्द एण्ड कम्पनी प्रा.लि., नेपालका लागि दुई पाङग्रे बजाज मोटरसाइकलहरुको एक मात्र अधिकृत वितरकले नयाँ पल्सर एनएस २०० मा...

तयारी पोसाकको सो रुम खुल्यो

तयारी पोसाकको सो रुम खुल्यो

पूर्वकै केन्द्र मानिएको इटहरीमा तयारी पोसाकका सामग्री खरिद गर्ने सो रुम खुलेको छ। ...

Ncell Footer Ad